فقهی 105 مطلب

نقش نهج البلاغه در «فقه اسلامی»

تا کنون درباره ابعاد مختلف این کتاب عظیم سخن بسیار گفته شده؛ بُعد عقیدتی، فلسفی، سیاسی، اخلاقی، اجتماعی و ... ولی کمتر از بعد فقهی آن سخن به میان آمده است؛ و شاید این به خاطر آن بوده است که این بحث‌ها در سطح عموم نشر می‌شده و حال آن که سخن از بعد فقهی آن باید با فقها گفته شود، و با اصطلاحات مخصوص این علم، که طبعاً همگان را مفید نخواهد بود. ولی هم نهج البلاغه از این نظر غنی است و هم می‌توان گوشه‌هایی از این بحث را آن چنان تهیه کرد که خالی از اصطلاحات پیچیده علمی بوده، و همگان را مفید باشد، و این نوشتار به همین منظور تهیه شده است.

برخی از قوانین مربوط به «حقوق زن»

رئیس مدرسه عالی شهیده بنت الهدی(رض) به همراه معاونت آموزش، معاونت پژوهش، برخی از مدیران گروه‌های علمی و اساتید این مدرسه، در تاریخ 12/ 1/ 1387 خدمت مرجع عالی قدر مکارم اخلاق، آیت الله مکارم شیرازی(زید عزه) رسیدند. در این نشست صمیمی، رئیس مدرسه، حجت الاسلام والمسلمین جناب آقای بی‌نیاز ضمن ارایه گزارشی از وضعیت مدرسه و فعالیت‌های انجام گرفته، از معظم له تقاضا کردند در قالب یک مصاحبه، به سؤالات همکاران نشریه تخصصی «طهورا» پاسخ دهند. این مرجع بزرگوار علی رغم مشغله علمی و کاری، با کمال بزرگواری پذیرا شدند.

نگاه اجمالی به مسأله «مساوات» در اسلام

در میان عناوین حقوق بشر در اسلام، موضوع «مساوات» درخشندگی خاصی دارد؛ مخصوصاً با توجه به اینکه این تعلیمات روزی در جامعه بشری مطرح شد که تبعیضات بسیار ناروا و زشتی بر جوامع انسانی حکم فرما بود و به شدت همگان را رنج می‌‌داد. مساوات در اسلام شاخه‌های بسیاری دارد که باید بعد از بیان فلسفه و نتیجه آن، عنوان شود و در اینجا چند موضوع قابل توجه است ...

و این هم یک رفراندوم بزرگ اجتماعی! (ازدواج موقت یک ضرورت اجتماعی)(2)

این یک قانون کلی و عمومی است که اگر به غرائز طبیعی انسان بصورت صحیحی پاسخ گفته نشود، برای اشباع آنها متوجه راههای انحرافی می‌گردد. و شاید تمام اصلاحات و انحرافات اجتماعی را بتوان در همین دو جمله خلاصه کرد: اصلاح اجتماع انسانی یعنی رهبری واشباع صحیح غرائز و تأمین نیازمندیهای روحی و جسمی ...

و این هم یک رفراندوم بزرگ اجتماعی! (ازدواج موقت یک ضرورت اجتماعی)(1)

ازدواج موقت که به نام «صیغه» مشهور شده از نظر قانون اسلامی یک نوع قرارداد ازدواج است که با ازدواج های معمولی (دائم) هیچگونه فرقی جز در مسئله «محدود بودن مدت» ندارد. دراین نوع ازدواج مرد و زنی که ازدواج آنها با یکدیگر بلامانع است، با هم پیمان زناشوئی می‌‌بندند و عقد می‌خوانند و تعین مهر می‌کنند، و فرزندی که از آنها بوجود می‌آید یک فرزند مشروع و قانونی (حلال‌زاده) و دارای تمام حقوق و مزایای فرزند است.

احکام فقهی اسکناس(2)

در بحث گذشته به اینجا رسیدیم که درباره پولهای کاغذی و اسکناس و به تعبیر دیگر «نقود ورقية» سه نظریه مختلف وجود دارد -که مفصل درباره آن بحث شد- اکنون نوبت آن می رسد که با در نظر گرفتن مبانی گفته شده به سراغ حکم «ربا» در این اوراق مالی برویم و ببینیم که آیا در معامله اسکناس هم ربا وجود دارد یا نه؟ معروف در میان فقهای ما این است که ...

احکام فقهی اسکناس(1)

می دانیم در آغاز اسلام و قرون زیادی قبل و بعد از آن، معاملات به وسیله «درهم» و «دینار»، یعنی سکه های طلا و نقره، صورت می گرفت؛ در حالی که در عصر ما جای آن را انواع اسکناسها و پولهای رایجی که شکل کاغذی دارد گرفته است، و همین سبب شده است که در میان فقهای اسلام اعم از شیعه و اهل تسنن بحثهای مفصلی پیرامون احکام اسکناسها، و یا به تعبیر دیگر «النقود الورقية» پیدا شود که آیا احکام مختلفی که در ابواب فقه برای «درهم» و «دینار» است در مورد اسکناس نیز جاری می شود یا نه؟

پرسشهای نوپیدای فقهی(2)

به باور ما، آیین اسلام، از ویژگیهایی چند برخوردار است؛ از جمله: جهانی بودن، همیشگی بودن و فراگیر بودن نسبت به همه جنبه های زندگی. این آیین، نه در چهارچوب زمان، یا مکانی معین است و نه به گروه، یا طبقه ای از ملت، یا نژادی جدای از دیگران اختصاص دارد. چه رسول خدا(ص) برای همه مردم، عرب و غیر عرب، سیاه و سفید، شرقی و غربی و در هر جا که باشند و در هر زمان که بزیند، برانگیخته شده و دعوت او، از سویی دربرگیرنده همه مردم و از سویی دیگر، در برگیرنده همه جنبه های زندگی آدمی است و برای همه دشواریهای زندگی، راه حلهایی فرا روی می نهد. نوشته فراروی شما برگردان از عربی به فارسی بخش دوم بحث فقهی است که توسط حضرت آیت الله ناصر مکارم شیرازی در مشهد مقدس تدریس شده است ...

پرسشهای نوپیدای فقهی(1)

به باور ما، آیین اسلام، از ویژگیهایی چند برخوردار است؛ از جمله: جهانی بودن، همیشگی بودن و فراگیر بودن نسبت به همه جنبه های زندگی. این آیین، نه در چهارچوب زمان، یا مکانی معین است و نه به گروه، یا طبقه ای از ملت، یا نژادی جدای از دیگران اختصاص دارد. چه رسول خدا(ص) برای همه مردم، عرب و غیر عرب، سیاه و سفید، شرقی و غربی و در هر جا که باشند و در هر زمان که بزیند، برانگیخته شده و دعوت او، از سویی دربرگیرنده همه مردم و از سویی دیگر، در برگیرنده همه جنبه های زندگی آدمی است و برای همه دشواریهای زندگی، راه حلهایی فرا روی می نهد. افزون بر دلیل عقل و افزون بر طبیعت اسلام و قوانین آن، دلیلهای نقلی بسیاری بر این حقیقت دلالت می کنند؛ بویژه آیاتی که در قرآن مجید آمده و بر این مطلب، به روشنی دلالت دارند.

تحلیلی پیرامون مسأله «تعزیرات» در اسلام(3)

بدون شک «تعزیر» از طریق ضرب با تازیانه با در نظر گرفتن «کمیّت» و «کیفیت» جرم و وضع حال مجرم مجاز است؛ اما سخن در این است که آیا زندان و حبس دسته جمعی يا انفرادی با اعمال شاقه و یا بدون آن نیز از انواع تعزیر است؟ و از این فراتر آیا مجازاتهای جسمی و روحی دیگر نیز تحت این عنوان وارد است؟ فی المثل سرزنش و ملامت، معرفی مجرم به اجتماع و اعلام نام و جرم او یا محروم نمودن موقت از بعضی از مزایای اجتماعی یا تبعید و مجازاتهای دیگر... نیز تعزیر شمرده می شود؟ در واقع تنها سه عنوان «حبس» و «تبعید» و «جریمه مالی» مطرح نیست، بلکه همه انواع مجازاتهای معقول و حساب شده مطرح بوده که انواع آن بسیار است.
پایگاه اطلاع رسانی دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی
سامانه پاسخگویی برخط(آنلاین) به سوالات شرعی و اعتقادی مقلدان حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی
تارنمای پاسخگویی به احکام شرعی و مسائل فقهی
انتشارات امام علی علیه السلام
موسسه دارالإعلام لمدرسة اهل البیت (علیهم السلام)
خبرگزاری دفتر آیت الله العظمی مکارم شیرازی

الإمام عليٌّ(عليه السلام)

الإيثارُ غايةُ الإحسانِ

ايثار، اوج نيکوکارى است

ميزان الحکمه، جلد 1، ص 22