پایگاه اطلاع رسانی دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی
صفحه کاربران ویژه - خروج
ورود کاربران ورود کاربران

ورود به حساب کاربری

کلمه امنیتی:

نام کاربری:

کلمه عبور:

برای استفاده از امکانات پایگاه ثبت نام کنید .
مرتب سازی بر اساس
 

حق اهالی روستا از معادن مکشوفه محدوده روستا [إحیای معدن ]

پرسش : در حومه شهر ما معادن عدیده اى وجود دارد. معادن یاد شده جزء معادن اکتشافى و زیرزمینى نیست، و نحوه بهره بردارى از آنها بسیار سهل بوده، و مستلزم صرف هزینه سنگین نمى باشد وضعیّت این گونه معادن، که جزء منابع طبیعى شهرستان و روستاهاى هم جوار است، از نظر مالکیّت و جلب درآمد براى روستاها یا شهرستان مربوطه چگونه است؟ آیا ساکنین روستاها مى توانند نسبت به عقد قرارداد با شرکتهاى خصوصى یا دولتى دخالت نمایند و سهمى از درآمد آن را به عمران و سازندگى روستاهاى خود اختصاص دهند؟
پاسخ : در صورتى که معدن درروستا بوده باشد ( منظور از حریم، زمینهایى است که براى احتیاجات مختلف روستا از قبیل بار انداز، محلّ جمع آورى خرمن و هیزم و مانند آن است.) اهل روستا بر آن حق دارند، و در مقابل حقّشان مى توانند چیزى دریافت دارند. ولى اگر خارج ازروستاست چنین حقّى ندارند امّا چنان چه معدن نزدیک روستاست سزاوار است ارفاقى به مردم آن روستا شود. و اگر معدن ضرر و زیانهایى براى اهالى روستا ایجاد کند، جبران آن نیز لازم است.

ساخت بنا در حریم اراضی دیگران [احکام و حدود أراضی ]

پرسش : شخصى در حریم زمین و قریه دیگران ساختمانى درست مى کند، در ابتدا کسى از اهل قریه از ساختن عمارت جلوگیرى نمى کند ولى بعد از ساختن آن اعلام نارضایتى مى کنند، شرعاً چه کسى مالک این عمارت است؟
پاسخ : حریم قریه یا خانه، متعلق به اهالى قریه یا صاحب خانه است وساختمان و تصرّف دیگرى در آن جایز نیست مگر به اذن ایشان.

حکم تقسیم حریم روستا [احکام و حدود أراضی ]

پرسش : آیا حریم قریه قابل تقسیم است؟ در صورتى که قابل تقسیم است آیا معیار، مقدار زمین زراعتى هر فرد است؟ یا معیار مقدار گوسفندان و هیزم و چیزهاى دیگرى که احتیاج دارند مى باشد؟
پاسخ : با توافق صاحب حق مى توان آن را تقسیم کرد و سهم هریک به مقدار عرف محل است.

استفاده از محل چرای دیگران [احکام و حدود أراضی ]

پرسش : در بین اهل قریه اى، عدّه اى از مردم روستا زمین زراعتى ندارند و بعضى خیلى کم دارند، حریم قریه را بین خود تقسیم کرده اند، آیا اشخاصى که زمین ندارند یا زمین کمترى به آنها رسیده است مى توانند از چراگاه کسانى که زمین بیشترى دارند استفاده کنند؟
پاسخ : اگر تقسیم بندى کرده اند و راضى شده اند باید مطابق آن عمل کنند و سهم هرکدام مطابق عرف محل است.

فروش علف های مراتع اطراف روستا که بین اهالی تقسیم شده [احکام و حدود أراضی ]

پرسش : در بعضى از مناطق روستایى مرسوم است که مردم، کوه و صحرا و مراتع را بین خود تقسیم مى کنند و در آن جا کشت مى کنند و از علف هاى آن استفاده مى کنند، با توجّه به این موضوع اگر کسى علف هاى محدوده شخص دیگرى را درو کند آیا صاحب آن محدوده مى تواند آن علف ها را براى خود بردارد یا علف هاى خود را بفروشد و پول آن را بگیرد؟
پاسخ : در فرض سوال صاحب ملک حق دارد علف هایى را که بدون اجازه او کنده اند را ببرد و یا با گرفتن پول رضایت دهد که دیگری آن علف ها را برای خودش بکند.

حکم منافع حریم محل سکونت سابقی که از آنجا کوچ کرده اند [احکام و حدود أراضی ]

پرسش : چندین خانوار از جاى دیگر به محلّه اى مى آیند و در آن سکونت دائمى مى کنند، آیا در منافع حریم سابق این محلّه شریک مى باشند؟
پاسخ : باید طبق عرف محل عمل نمایند.

مسدود کردن راهی که از زمین شخصی می گذرد [احکام و حدود أراضی ]

پرسش : زمینى ملک کسى است که در یک سمت همین قطعه زمین خانه خود مالک بوده، راهى که از شاهراه به خانه خود مالک منتهى مى شد از میان همین قطعه زمین بود و دیگران هم از این راه استفاده مى کردند ولى اکنون مالک، خانه خود را در جاى دیگرى ساخته است، لذا از راه مذکور بى نیاز شده است اکنون مى خواهد با انسداد راه مذکور آن جا را به مزرعه خود ملحق کند و لکن دیگران که قبلا از این راه استفاده مى کردند مى گویند که: سه نسل از ما گذشته و تاکنون از این راه استفاده مى کرده ایم لذا نمى گذاریم شما این راه را مسدود کنید آیا مسدود کردن این راه توسط مالک جایز است؟
پاسخ : هر گاه آن راه، اختصاصى باشد و در ملک شخص دیگرى باشد، باید از او اجازه گرفت وتنها استفاده دو سه نسل در مقابل سند مالکیّت صاحب آن زمین، دلیل بر حقّ آنها نیست.

حکم تصرف زمین های کفار محارب [احکام و حدود أراضی ]

پرسش : در بعضى از کشورها، دولت قسمتى از زمینهاى ثروتمندان را گرفته و بین کشاورزانى که در همان زمین کار مى کردند، تقسیم کرده است. اگر صاحبان اصلى این زمینها از محاربین اهل کتاب باشند، آیا تصرف کشاوزان در آن زمینها جایز است؟
پاسخ : اگر از محاربین باشند جایز است.

مالکیت زمین موات احیا شده در خارج از محدوده زمین مشترک [احکام و حدود أراضی ]

پرسش : چندین سال قبل، زمينى مزروعى با حدود چهارگانه و سند دولتى به نام چند نفر به ثبت رسيده است، بعد از گذشت چند سال از این ماجرا فرزندان يكى از شركا چشمه و زمينهاى موات واقع در خارج از محدوده موصوفه را احيا نمودند. ولی چند سال پس از احياى زمينهاى موات، فرزندان بقيّه شركا ادّعا مى‏كنند كه چون چشمه و زمين در منطقه‏اى واقع شده كه تحت نام زمين مشترك است، يعنى جزء منطقه حساب مى‏شود- و لو اين كه خارج از محدوده زمين مشترك مزروعى است- آنها هم در آن زمين و چشمه احياى شده حقّ دارند، حكم چيست؟
پاسخ : در صورتى که دلیل قاطعى بر این امر نداشته باشند، که آن منطقه جزءزمین مشترک است، ادّعاى آنها پذیرفته نیست.

حکم ممانعت از عبور حیوانات از معبر قدیمی [احکام و حدود أراضی ]

پرسش : آيا انسان مى‏تواند راه عمومى حيوانات را، كه قدمت چندين‏ ساله دارد، مسدود نمايد؟
پاسخ : اگر شارع عام بوده (نه جادّه خصوصى) مزاحمت جایز نیست.

حکم ممانعت مالک از استفاده از آب نهری که از ملکش عبور می کند [احکام و حدود أراضی ]

پرسش : در يك قريه يا شهر نهرى قديمى وجود دارد كه چندين سال از آب آن براى كشاورزى استفاده مى‏كردند؛ امّا الآن كسانى كه در ابتداى نهر قرار دارند و آب از ملك آنها عبور مى‏كند به ديگران اجازه نمى‏دهند كه از آن آب استفاده كنند، آيا اين كار جايز است؟
پاسخ : باید طبق عرف محل عمل کنند.

حکم استفاده اهالی روستای جدید از چاه روستای قدیم [احکام و حدود أراضی ]

پرسش : یک حلقه چاه عمیق یا نیمه عمیق در حدود 20 سال قبل به تقاضاى اهالى یک روستا با مقدارى خودیارى مردم به منظور تأمین آب آشامیدنى و رفع احتیاجات ضرورى اهالى و مردم محل، توسط نظام گذشته جهت این محل حفر شده است. اکنون به علّت ازیاد جمعیّت و نبود زمین، جهت خانه و مسکن تعدادى از اهالى مذکور به فاصله هشت کیلومترى محل قدیم، روستاى جدیدى را احداث نموده اند. با توجّه به عدم رضایت اهالى روستاى قدیم، آیا اهالى محل جدید مى توانند به وسیله لوله کشى از آب چاه مذکور جهت شرب و غسل و وضو استفاده نمایند؟
پاسخ : هرگاه با خودیارى مردم بوده و الآن آنها راضى نباشند در سهم آنها جایز نیست، ولى در سهم حکومت که اباحه منافع شده بوده است، اکنون حکومت اسلامى مى تواند تصمیم بگیرد.

عبور و مرور از زمین های غیر محصور دیگران [احکام و حدود أراضی ]

پرسش : در مسیر راه هر روز من یک زمین خاکی وجود دارد. اگر از آن زمین رد شوم راهم نزدیک تر می شود. ولی شاید صاحب زمین راضی نباشد. بعضی می گویند طبق قوانین شهرداری اگر راضی نیست باید دیوار بکشد. حکم رد شدن از این زمین چیست؟ در صورتی که چنین قانونی وجود نداشته باشد چه؟
پاسخ : رد شدن از زمین های غیر محصور در صورتیکه زیانی به زمین نرساند و یقین به عدم رضایت صاحب زمین هم نداشته باشیم اشکالی ندارد.

حکم مالک شدن و معامله اراضي موات [ملاک در صدق إحیا ]

پرسش : آیا می توان زمین های بدون کشت زرع را از طریق اداره ثبت اسناد به ملکیت خود در آورد و یا آن را خرید و فروش کرد؟
پاسخ : اراضى موات‏ با ثبت دادن ملک کسى نمى‏شود، بلکه باید آن را احیاء کند یعنى آماده براى کشت و زرع نماید.

احياى موات [ملاک در صدق إحیا ]

پرسش : منظور از احیای موات چیست؟
پاسخ : آباد کردن و بهره‏بردارى از زمین‏هاى مخروبه‏اى که مالک نداشته و نفعش به کسى نمى‏رسد.

احیاء موات به صورت تسطیح و قطعه بندی [ملاک در صدق إحیا ]

پرسش : زمین مواتى را یک نفر قبل از انقلاب براى آن اسنادى از اداره ثبت اسناد گرفته است. بعد از انقلاب آن شخص به خارج فرار کرده اموالش مصادره شده آن زمینها را سازمان زمین شهرى تصاحب کرده و چند قطعه آن را به مسجد اختصاص داده است که فعلا در آن مسجدى بنا شده است، بفرمایید مجرّد تسطیح و قطعه بندى زمین موات موجب ملکیّت مى شود و حکم تحجیر را دارد یا خیر؟
پاسخ : این کار موجب احیای زمین برای خانه سازی است و موجب مالیکیت است.

ملکیت حریم روستا به واسطه جمع آوری علوفه آنجا [ملاک در صدق إحیا ]

پرسش : اگر کسی که علف هاى نقطه اى از کوه را براى نگهدارى دام جمع آورى کند و این کار به گونه ای باشد که در رسوم آن منطقه او را مالک علفهاى آن منقطه به حساب آورند آیا می توان ثبوت ملکیّت عل فها آن منطقه را دلیل بر مالک هیزم آنجا باشد؟
پاسخ : چنانچه آن منطقه جزءروستا و آبادى معیّنى باشد، اهل آن آبادى حق دارند آن را در میان خود تقسیم کنند و بعد از تقسیم، هریک حق دارند علفها و هیزم آن را بچینند و اگر جزءنباشد در صورتى حق دارند، که آن جا را حیازت یا علامت گذارى و سنگ چین کرده باشند.

مالکیت اراضی موات [ملاک در صدق إحیا ]

پرسش : یک قطعه زمین موات چندین سال پیش به این جانب واگذار شده است و مبلغ یکصد و پنجاه تومان به عنوان وجه نقد بابت واگذارى زمین مذکور در همان زمان جهت عمران و آبادى محل پرداخت نموده ام، آیا این واگذارى که طبق مقرّرات آن زمان مى باشد صحیح است؟ و با توجّه به تصرف این جانب، آیا بنده در حال حاضر مالک زمین مذکور مى باشم؟
پاسخ : با تصرّف مزبور حقّ اولویّت دارید و حقّ خود را مى توانید در مقابل عوض و یا بدون عوض به دیگرى واگذار کنید و اگر آن را احیا کرده اید مالک هستید.

حکم اقطاع تملیکی توسط حاکم [ملاک در صدق إحیا ]

پرسش : اقطاع تملیکی توسط حاکم اسلامی یا حاکم جور در زمان غیبت چه حکمی دارد؟
پاسخ : در صورتیکه از اراضی موات باشد مانعی ندارد.

نشانه گذاری دلیلی برای تملک [ملاک در صدق إحیا ]

پرسش : آیا نشانه گذاری برای عسل کوهی دلیل بر ملکیت است؟
پاسخ : اگر در اطراف آن نشانه گذاری های روشنی کنند دلیل بر مالکیت است.

حق تحجیر [ملاک در صدق إحیا ]

پرسش : منظور از حق تحجیر چیست؟
پاسخ : حقّى که به سبب سنگ‌چینى و مانند آن به دور زمین موات، براى شخص پدید مى‌آید.

اثبات عدم مالکیت زمین موات تحجیر شده از طریق مرور زمان [ملاک در صدق إحیا ]

پرسش : آیا از مرور زمان می توان اثبات برای عدم مالکیت زمین موات تحجیر شده کرد؟
پاسخ : در تحجیر املاک بلا صاحب مرور زمان وجود ندارد، بلکه معیار آن است که یقین به اعراض صاحب اصلى پیدا کنیم؛ خواه یقین در یک روز پیدا شود، یا پنجاه سال.

تملک مراتع بدون اجازه دولت [إحیای زمین ]

پرسش : زمین هایى که قبلا مرتع عمومى بوده، دولت اسلامى آنها را تقسیم نموده و به کسانى که واجد شرایط هستند واگذار مى کند ولى عدّه اى بدون اجازه دولت خودسرانه آنها را شخم زده و تملّک مى کنند، آیا مجاز هستند؟
پاسخ : در فرض سوال؛ شرعاً اشکال دارد.

احیاء زمین موات با آب وقفی [إحیای زمین ]

پرسش : اگر زمین موات را با آب قنات یا چاه وقفی احیاء نمایند آیا زمین احیاء شده جزء موقوفات می باشد؟
پاسخ : زمینی که با آب وقف احیاء شده جزو موقوفات نمی شود ولی باید معادل قیمت آب را بدهد.

احیاء موات بلاد مسلمین توسط کافر [إحیای زمین ]

پرسش : اگر کافرى، زمین مواتى را در بلاد مسلمین احیا کند، آیا مالک آن مى شود؟
پاسخ : در صورتى که با موافقت حکومت اسلامى باشد، و لطمه اى به مسلمین نزند، مالک مى شود.

تردید در اباحه زمین قبرستان [إحیای زمین ]

پرسش : شهردارى، قطعه زمینى را در یکى از شهرستان ها که در طرح جامع شهرسازى به عنوان فضاى سبز در نظر گرفته شده است، طبق قانون خریدارى کرده و تملّک نموده است، نظر به مجاورت زمین فوق با گلزار شهداى شهرستان،پس از کسب مجوّز قانونى، قسمتى از آن مکان به مدفن آنان اختصاص یافته و تاکنون قریب به 50 شهید دفاع مقدّس در آن جا مدفون گردیده است، بعضى در اباحه آن مکان ایجاد تردید مى کنند، حکم شرع در این مسأله چگونه است؟
پاسخ : چنانچه زمین مزبور موات بوده اشکالى ندارد و چنانچه زمین آبادى بوده که مالک داشته، اگر شهردارى طبق موازین شرع آن را تملّک کرده است اشکالى نیست، در غیر این صورت دفن اموات در آن جایز نیست.

زمین هایی که چگونگی تملک آنها معلوم نیست [إحیای زمین ]

پرسش : آیا زمینی را پدران ما احیا کرده اند و یا خریداری کرده باشند و هیچ سندى نسبت به سابقه این زمین در دست نیست طبق قانون ارث به ورثه آنها مى رسد؟
پاسخ : اگر زمین را پدران شما احیا کرده اند و قبلا موات بوده، طبق قانون ارث به ورثه آنها مى رسد و همچنین اگر خریدارى کرده باشند، و اگر هیچ سندى نسبت به سابقه این زمین در دست نیست و شاهد و گواهى نیز وجود ندارد، ملک از آن کسى است که در دست اوست یعنى ملک اجداد شما بوده و باید به قانون ارث عمل کنید.

معنی اراضی موات و اراضی ملی [إحیای زمین ]

پرسش : ملاک و معیار تشخیص اراضی موات از اراضی ملی چیست؟
پاسخ : اراضی موات، زمین هایی است که هرگز کسی آن را آباد نکرده است. و زمین ملی چیزی جز اراضی موات نیست.
تعداد صفحات : 518