پایگاه اطلاع رسانی دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی
صفحه کاربران ویژه - خروج
ورود کاربران ورود کاربران

ورود به حساب کاربری

کلمه امنیتی:

نام کاربری:

کلمه عبور:

برای استفاده از امکانات پایگاه ثبت نام کنید .
مرتب سازی بر اساس
 

کفایت ماکارونی به عنوان طعام [ احکام مد طعام ]

پرسش : آیا در کفاره می توان به جای نان، ماکارونی داد؟
پاسخ : با توجه به اینکه غذای یک نفر را می توان با آن تامین کرد مانعی ندارد.

ملکیت حریم روستا به واسطه جمع آوری علوفه آنجا [ملاک در صدق إحیا ]

پرسش : اگر کسی که علف هاى نقطه اى از کوه را براى نگهدارى دام جمع آورى کند و این کار به گونه ای باشد که در رسوم آن منطقه او را مالک علفهاى آن منقطه به حساب آورند آیا می توان ثبوت ملکیّت علفها آن منطقه را دلیل بر مالک هیزم آنجا باشد؟
پاسخ : چنانچه آن منطقه جزءروستا و آبادى معیّنى باشد، اهل آن آبادى حق دارند آن را در میان خود تقسیم کنند و بعد از تقسیم، هریک حق دارند علفها و هیزم آن را بچینند و اگر جزءنباشد در صورتى حق دارند، که آن جا را حیازت یا علامت گذارى و سنگ چین کرده باشند.

پايان يافتن مدت اجاره ملکي که سرقفلي آن پرداخت نشده [احکام سرقفلی ]

پرسش : چنانچه مدت اجاره تمام شود و مستأجر سرقفلی نپرداخته باشد آیا می تواند در آن محل سکونت داشته باشد؟
پاسخ : کسى که ملکى را اجاره کرده و سرقفلى نپرداخته هنگامى‏که مدّت اجاره به سر رسید حق ندارد بدون اذن صاحب ملک در آنجا اقامت کند و اگر آن را تخلیه نکند غاصب و ضامن ملک و ضامن مثل مال الاجاره است، خواه اجاره اوّل کوتاه باشد یا طولانى و خواه در مدّت اجاره ارزش ملک بالا رفته باشد یا نه و اگر کسى ملک را از چنین شخصى اجاره کند اجاره‏ اش صحیح نیست، مگر این‏که صاحب ملک رضایت دهد.

پايان يافتن مدت اجاره ملکي که سر قفلي آن پرداخت شده است [احکام سرقفلی ]

پرسش : چنانچه عقد اجاره با شخصی که سرقفلی را پرداخت کرده به پایان برسد وظیفه چیست؟
پاسخ : هرگاه مدّت اجاره ملکى که سرقفلى آن گرفته شده تمام شود مالک موظّف است آن را به همان مستاجر یا شخص دیگرى که او موافقت کند اجاره دهد و مقدار مال ‏الاجاره به قیمت عادلانه روز با نظر کارشناس مورد اطمینان خواهد بود.

ماهیت حقوقی استخدام دولتی [احکام اجاره نفس ]

پرسش : ماهيّت استخدام دولتى چيست؟ با توجّه به اين كه حقوق كارمند با گذشت زمان تغيير مى‏يابد و دولت اعتباراتى را در تعيين زمان بازنشستگى او دارد.
پاسخ : استخدام دولتى ظاهراً داخل عقد اجاره‏ است و تغییراتى که در جهت سالهاى خدمت و ساعات کار و جدول حقوقى پیدا مى‏شود، مشکلى در این عقد اجاره‏ ایجاد نمى‏کند و مى‏توان آنها را از دو راه تصحیح کرد: الف) از طریق وکالت، به این معنا که کارمند از آغاز، خود را به عنوان سى سال با حقوق فعلى و ساعات کار مشخص در خدمت دولت قرار مى‏دهد و عقد اجاره (به صورت انشاى لفظى و یا معاطات) انجام مى‏گیرد، سپس وکالت مطلقه‏ اى به دولت مى‏دهد که اگر خواست در 25 سالگى یا کمتر یا بیشتر این قرارداد اجاره را فسخ کند و نیز وکالت مى‏دهد که ساعات کار و حتّى مقدار حقوق و مزایا را طبق جدولهاى عادلانه‏اى که خودش تنظیم مى‏کند تغییر دهد و در حقیقت اجاره جدیدى را بر اساس حقوق و مزایاى فعلى ترتیب دهد بنابراین در قرارداد ابتدایى باید این مسائل قید شود که «کارمند» چنین وکالتى را در چهارچوبه ضوابط هر زمان به دولت داده است و این مسائل هنگام استخدام باید تفهیم شود و از آنجا که دولت شخصیّت حقوقى دارد، همان گونه که مى‏تواند مالک بشود، مى‏تواند طرف وکالت نیز واقع شود. ب) این تغییرات را از طریق شرط ضمن عقد نیز مى‏توان تصحیح کرد، به این معنا که در قرارداد نخستین، شرط مى‏شود که دولت در هر زمانى بخواهد، مى‏تواند این قرارداد را (مثلا طبق ضوابطى که در مجلس شوراى اسلامى یا هیات دولت تصویب مى‏شود) فسخ کند و کارمند را بازنشست کند و یا این که کارمند شرط مى‏کند که باید مبلغى اضافه بر آنچه در قرارداد آمده طبق جدولهایى که دولت یا مجلس تصویب مى‏کند به او بپردازد. درست است که این شرط داراى ابهام است ولى ابهام آن در حدّى نیست که‏ اهل عرف بر آن اقدام نکنند و ما بیش از این در باب شروط ضمن عقد دلیل نداریم.

عدم جواز قراردادن محصول زمین به عنوان مال الاجاره [احکام اجاره بها ]

پرسش : آیا می توان محصول زمین را به عنوان مال الاجاره زمین قرار داد؟
پاسخ : هرگاه زمین را براى زراعت گندم یا جو اجاره دهد و مال‏ الاجاره را گندم یا جو همان زمین قرار دهد اجاره صحیح نیست، همچنین در مقابل محصولات دیگر زمین.

افزایش اجاره بها به نسبت افزایش بهره مستأجر از مورد اجاره [احکام مال مورد اجاره ]

پرسش : شخصى ده ساعت از آب چاه عميقى را يك ساله اجاره داده است. مالكين بعد از شش ماه، چاه ديگرى با عمق بيشتر كنار آن چاه حفر كرده و دستگاه موتور و پمپ را از چاه اوّل برداشته و روى چاه دوّم گذاشته‌اند. اكنون از چاه دوّم دو برابر چاه قبل آب خارج مى‌شود. آيا مستأجر در شش ماه دوّم كه از آب بيشترى استفاده كرده، بايد اجاره بيشترى بدهد؟
پاسخ : در صورتى که این کار با توافق مستاجر صورت گرفته، باید به نسبت افزایش آب، مال الاجاره نیز افزایش یابد.

شروط مالی که اجاره داده می شود [احکام مال مورد اجاره ]

پرسش : مالی که اجاره داده می شود چه شرایطی باید داشته باشد؟
پاسخ : مالى را که اجاره مى‏دهند چند شرط دارد: 1-باید معیّن باشد، بنابراین اگر بگوید: یکى از خانه‏ها یا یکى از اتومبیل هاى خود را اجاره مى‏دهم صحیح نیست. 2-مستاجر باید آن را ببیند یا مالک اوصاف آن را کاملًا بیان کند. 3-تحویل آن ممکن باشد، پس اجاره دادن اسبى که فرار کرده و مستاجر قادر بر گرفتن آن نیست باطل‏ است. 4-آن مال به واسطه استفاده کردن از بین نرود، بنابراین اجاره دادن نان و میوه صحیح نیست. 5-استفاده‏اى که مال را براى آن اجاره داده‏اند ممکن باشد، پس اجاره دادن زمین براى زراعت، در صورتى که قابل زراعت نباشد یا آب کافى نداشته باشد باطل است. 6-چیزى را که اجاره مى‏دهد ملک او باشد، یا وکیل و ولى در اجاره آن باشد.

اجاره دادن عین مستاجره توسط وکیل، ولی یا قیم موجر [احکام موجر ]

پرسش : آیا مباشرت صاحب مال برای اجاره دادن عین لازم است؟
پاسخ : انسان مى‏تواند از طرف دیگرى وکیل شود و مال او را اجاره دهد، همچنین ولى یا قیّم صغیر مى‏تواند مال او را اجاره دهد به شرط این‏که مصلحت او رعایت شود و احتیاط واجب این است که زمان بعد از بلوغ او را در اجاره داخل نکند مگر این‏که بدون آن، مصلحت صغیر حاصل نشود و در صورتى که ولى و قیّم ندارد باید از حاکم شرع اجازه گرفت و هرگاه دسترسى به مجتهد عادل و نماینده او نباشد از یک نفر مومن عادل که مصلحت صغیر را مراعات کند مى‏توان اجازه گرفت.

نهی از منکر کردن متظاهرین فسق [وجوب امر به معروف و نهی از منکر]

پرسش : در مقابل زنان و دخترانى که در کوچه و بازار حجاب خود را رعایت نمى کنند و اشخاصى که صداى موسیقى آنها در کوچه و خیابان بلند است و کسان دیگرى که به عناوین مختلف فساد فى الارض مى کنند، چه وظیفه اى داریم؟
پاسخ : وظیفه شماو نهى از منکر است و هرگاه موثّر نیفتاد باید به مقامات مسئول خبر دهید تا آنها را به وظایفشان آشنا کنند.

اذن حاکم شرع در امر به معروف و نهی از منکر [وجوب امر به معروف و نهی از منکر]

پرسش : آیا در امر به معروف و نهی از منکر کردن باید از حاکم شرع اجازه گرفت یا می تواند بدون اذن او این فریضه را انجام داد؟
پاسخ : امر به معروف و نهى از منکر مراتبى دارد که بعضى از این مراتب، احتیاج به اجازه حاکم ‏شرع ندارد و بعضى از موارد آن احتیاج به اذن حاکم شرع دارد.

نحوه تقسیم ارث ماترک میت کافر بین ورثه ی مسلمان و کافرش [ارث غیر مسلمان ]

پرسش : یکى از پسرهاى یک خانواده زرتشتى در سال 62 به عنوان یکى از مهره هاى تقریباً مهمّ چریکهاى فدایى دستگیر و زندانى مى شود. ایشان در زندان توبه کرده و پس از گرایش به اسلام و نیز پس از تحمّل مدّت زندانى آزاد مى شود. در سال 66 پدرش فوت مى کند و در سال 68 شخص مورد نظر سهم الارث خود را مى گیرد و غیر منقول را رسماً منتقل مى کند. اکنون با راهنمایى یکى از وکلاى دادگسترى به استناد این حکم که «کافر از مسلم ارث نمى برد و اگر در بین ورثه متوفاى کافرى مسلم باشد ورّاث کافر ارث نمى برند اگر چه از لحاظ طبقه و درجه مقدّم بر مسلم باشند» اقدام به طرح شکایت علیه مادر و خواهر و برادرش کرده است. بفرمایید آیا غیر از وارث مسلمان بقیّه ورثه هم ارث مى برند؟
پاسخ : در فرض مساله تنها وارث مسلمان از او ارث مى برد ولى اگر مسائل اخلاقى را در این گونه موارد رعایت کنند بهتر است.

ارث زن و شوهر با وجود هر کدام از طبقات سه گانه [ارث زن و شوهر]

پرسش : زن و شوهر در چه صورتی از هم ارث می برند؟
پاسخ : زن و شوهر دائم با وجود هر کدام از طبقات سه گانه، از هم ارث می برند.

پس گرفتن سهم الإرث بخشیده شده والدین [طبقه اول]

پرسش : در یک منطقه از مناطق کشمیر رسم مردم مسلمان این گونه است که پسرها همیشه همراه پدر و در خانه او زندگى مى کنند. هنگامى که پدر از دنیا مى رود تمام اموال پدر در اختیار پسرها قرار مى گیرد، امّا دخترها که در خانه شوهران خود زندگى مى کنند سهم ارث خود را از برادرانشان مطالبه نمى کنند، بلکه اغلب به برادران خود مى بخشند، بعضى هم تا خودشان زنده هستند با رضایت دراختیار برادران مى گذارند، بعد از فوت خواهران و برادران، اولاد خواهران از اولاد برادران حصّه مادرشان را مطالبه مى نمایند و مى گویند: مادران ما حصّه خودشان را به پدران شما نبخشیده بودند بلکه به عنوان اباحه گذاشته بودند و اولاد برادرها هم نمى دانند که عمّه هایشان حصّه خود را به پدران آنها بخشیده بودند یا به صورت اباحه گذاشته بودند، تکلیف اولاد برادران چیست؟
پاسخ : هرگاه بخشش آن اموال به برادرها ثابت نشود باید سهم خواهرها به ورثه آنها داده شود.

وارثین ولد الزنا [طبقه اول]

پرسش : دیه ولد الزنا به چه کسی تعلّق می گیرد و چه مقدار است؟
پاسخ : دیه او با دیگران تفاوتی ندارد چون مسلمان است یا به تبعیت اسلام پدر و مادر و یا کبیر می شودو خودش اسلام را می پذیرد و (هر چند زمینه نامناسبی دارد ولی مانند فرزندی که زمینه بیماری را از پدر و مادر به ارث برده و می تواند با رعایت موازین بهداشتی و درمانی نه تنها بیمار نشود بلکه قویتر از پدر و مادر و افراد معمولی شود). او نیز با رعایت احکام اسلام و خودسازی می تواند به قرب الهی برسد. ولی احکام خاصّی هم دارد مانند نبودن ارث بین او و پدر و مادرش که نه ارث می برد و نه ارث می گذارد. بنابراین ارث او به فرزندان و همسرش می رسد و در مرحله بعد به حاکم شرع. و نمی تواند قاضی یاشود.

گروه اول ارث [طبقه اول]

پرسش : طبقه اول از طبقات سه گانه ارث چه کسانی هستند؟
پاسخ : طبقه اول ارث شامل پدر و مادر و اولاد میّت است و با نبودن اولاد، اولاد اولاد او هرچه پایین روند. (البته هر کدام از آنان که به میّت نزدیکتر است) و تا یک نفر از این گروه باشد گروه دوم ارث نمى‏برند

محدوده صدق متروکه بودن قبرستان [قبرستان ]

پرسش : آیا در بحث متروک بودن قبرستان و احکام مرتبط با آن مراد آن است که در کل زمین قبرستان نشود کسی را دفن کرد؟ یا اگر در یک جانبی مثلا غربی نشود کسی را دفن کرد فقط آن قسمت متروکه خواهد بود؟
پاسخ : ممکن است بخشی متروکه و بخشی غیر متروکه باشد.

ساخت حسینیه در زمینی که به نیت مسجد خریده شده است [حسینیه]

پرسش : اگر زمینی را به نیت مسجد بخرند و بعد از خرید از ساخت مسجد در آن منصرف شوند و حسینیه بسازند این زمین حکم مسجد را دارد؟
پاسخ : در صورتی که صیغه مسجد نخوانده اند یا به نیت مسجد نماز نخوانده اند و صاحبان پول راضی هستند مانعی ندارد.

زمان محقق شدن وقف [شرایط وقف ]

پرسش : آیا در صیغه وقف می توان تحقق وقف را به بعد از فوت موکول کرد؟ و یا می توان در وقف شرط کند تا مدتی توسط خود واقف مورد استفاده قرار گیرد؟ و یا می توان وقف را برای مدت مشخصی محدود کرد؟
پاسخ : 1.کسى که مالى را وقف مى کند بنابرباید از همان موقع خواندن صیغه وقف کند، و اگر مثلاً بگوید این مال بعد از وفات من وقف باشد اشکال دارد. 2. ولی می توان مالی را برای همیشه وقف کرد مشروط بر اینکه مثلاً چند سال اوّل منافعش در اختیار واقف یا شخص دیگری باشد و در موقوفه مصرف نشود. 3. کسى که مالى را وقف مى کند باید براى همیشه مال را وقف کند یعنی اگر بگوید از حالا تا ده سال وقف باشد،

انجام کار مخالف با قسم بعد از پرداخت کفاره [کفاره قسم ]

پرسش : آیا بعد از دادن کفاره مجاز به انجام دادن عمل مورد نظر هستیم؟
پاسخ : در صورتی که قسم به یک بار تعلق گرفته باشد مانعی ندارد ولی اگر صورت استمرار داشته باشد برای هر بار کفاره دارد.

لزوم عمل به قسمی که با نام خداوند جاری شده [شرایط لفظ قسم ]

پرسش : آیا اگر فردی صرفا بگوید قسم می خورم فلان کار را انجام بدهم، لازم است حتما به آن قسم عمل کند یا حتما باید عبارت و کلمات مشخصی را بگوید تا عمل به قسم بر او واجب باشد؟
پاسخ : هرگاه به یکى از نامهاى خداوند قسم یاد کند خواه نامى ‏باشد که به غیر ذات مقدّس او گفته نمى ‏شود، مانند «خدا» و «اللَّه» یا نامى که به غیر او نیز گفته مى‏ شود، ولى از قرائن معلوم است که مقصودش خداست باید به آن قسم عمل کند ولی اگر به نامهایى قسم یاد کند که بدون قرینه، خدا به نظر نمى ‏آید ولى او قصد خدا را کند بنابر احتیاط واجب باید به آن قسم عمل کند.

موارد جواز قسم دروغ [شرایط مورد قسم ]

پرسش : در چه مواردي قسم دروغ جايز است؟
پاسخ : با توجّه به این که قبح ذاتی دروغ به صورت مقتضی است نه به صورت علّت تامّه، یعنی شرایط و موانع می تواند در آن تاثیر گذارد، جواز قسم دروغ مبتنی بر مساله اهم و مهم خواهد بود. یعنی در جایی که اگر راست بگوید، هدف مهم تر شرعی به خطر می افتد، مجاز خواهد بود. در غیر این صورت نه.

دفع شر ظالم با قسم دروغ [شرایط مورد قسم ]

پرسش : اگر فردی در شرایطی قرار بگیرد که ناچار باشد قسم دروغ بخورد، مثلا به او بگویند قسم بخور در مورد فلان موضوع راست بگویی و او قسم بخورد ولی به دلایلی دروغ بگوید، چه حکمی دارد؟
پاسخ : کسى که براى اثبات مطلبى قسم مى خورد اگر مجبور شود که براى نجات خود یا مسلمانان دیگرى از شرّ ظالمى قسم دروغ بخورد اشکال ندارد، بلکه گاه واجب مى شود و کفاره ندارد.

قسم خوردن صغیر [شرایط کسی که قسم می خورد ]

پرسش : چنانچه برای دفاع از حق لازم شود که صغیر قسم بخورد، آیا می توان از صغیر درخواست قسم خوردن کرد و آیا قسم خوردن صغیر صحیح است و یا نه؟
پاسخ : یکی از شرایط شخصی که قسم می خورد، بلوغ می باشد بنابر این صغیر نمی تواند قسم یاد نماید، البته ولی و قیم او برای دفاع از او می توانند قسم یاد نمایند.

لزوم اذن و رضایت ولی به قسم خوردن فرزند [شرایط کسی که قسم می خورد ]

پرسش : اگر پدر مانع قسم خوردن فرزند بشود و یا اینکه بدون اجازه پدرش قسمی بخورد، تکلیف چیست؟
پاسخ : هرگاه پدر از قسم خوردن فرزند (در هر سن و سالی که باشد) جلوگیرى کند، حتّى اگر فرزند بدون اجازه پدر قسم یاد کند قسم آنان صحیح نمى باشد.

نذر ازدواج با مومن طلبه و آمدن خواستگار مومن غیر طلبه [تغییر نذر]

پرسش : کسي نذر کرده با مومن وطلبه ازدواج کنه،با توجه به اينکه ممکن اين شرايط براي او فراهم نشه ولي فرد مومن غير طلبه اي رو پسنديدن،اين نذر صحيح بوده واگه صحيحه ميتواند با کفاره دادن با فرد مورد نظر ازدواج کند؟
پاسخ : در صورتی که بیم این دارد که در آینده فرد مناسبی پیدا نشود ازدواج او مانعی ندارد و کفاره نیز ندارد.

خوردن میوه درختی که از آب غیر قانونی آبیاری شده [متفرقه]

پرسش : چنانچه برای آبیاری درخت از آب غیر قانونی استفاده شود میوه های آن چه حکمی دارد؟
پاسخ : خوردن میوه های درخت اشکالی ندارد ولی شخص مزبور در مقابل قیمت آب مسئول است.

اعتماد به قول غیر مسلمان در ذبح شرعی بودن [مواد غذایی وارداتی ]

پرسش : خوردن گوشت حیوان حلال گوشتی که به گفته مهماندار نامسلمان هواپیما با شرایط اسلامی ذبح شده است چه حکمی دارد؟
پاسخ : هرگاه از سخن او اطمینان پیدا کنید کافی است.
تعداد صفحات : 518