11 عطا به اندازه کرامت
فهرست موضوعات
جستجو 

حضرت على(علیه السلام) مى فرمایند: «مَنْ یُعْطِ بِالْیَدِ الْقَصیرَةِ یُعْطَ بِالْیَدِ الطَّویلَةِ; کسى که با دست کوتاه ببخشد با دست بلند به او بخشیده مى شود».(1)

در بین علما بحثى است که آیا ثوابى که خداوند مى دهد به عنوان استحقاق است یا تفضّل است یا اثر اعمال انسان است؟ آنها که مى گویند تفضّل است تحلیل آنها این است که تمام هستى ما از آن خداست، لذا آنچه مى دهد عطا و تفضل است چون مزد و استحقاق، موقعى است که ما از خود چیزى داشته باشیم.

علاوه بر اینکه آنچه از اعمال انجام مى دهیم مصالح و مفاسدش به خود ما برمى گردد، لذا استحقاق معنا ندارد بلکه تفضل است.

ولى ما نوع دیگرى از استحقاق را قائلیم نه به عنوان کارگر و کارفرما بلکه به این معنا که وقتى فرمان خدا را اطاعت کردیم یک انسان لایقى مى شویم و وجود لایق مستحق انعام و عطاى الهى است، از باب اینکه خداوند حکیم است و به انسان لایق مى بخشد و کسى که گنهکار است لایق جهنم است، ولى در عین حال خداوند آن قدر لطف دارد که خود را بدهکار کرده و ما را طلب کار و مى فرماید: «(وَمَا مِنْ دَابَّة فِى الاَْرْضِ إِلاَّ عَلَى اللهِ رِزْقُهَا); هیچ جنبنده اى در زمین نیست مگر این که روزى او بر خداست».(2) و در جاى دیگر مى فرماید: اى مردم به خدا قرض بدهید; این لطف خداست که خود را وام گیرنده و مردم را وام دهنده مى داند.

این حدیث مورد بحث نمونه اى از لطف خداوند است که کسى که با دست کوتاه براى خدا عطا کند با دست بلند خداوند به او عطا مى کند، خداوند آنچه به ما مى دهد تناسب با اعمال ما ندارد بلکه تناسب با کرامتش دارد او با کرمش با ما حساب مى کند نه اینکه ببیند ما چه کردیم. لذا در اعمال ماه رجب مى خوانیم: «یا مَنْ یُعْطىِ الکثیرَ بِالْقَلیلِ، یا مَنْ یُعْطى مَنْ سَأَلَهُ، یا مَنْ یُعْطى مَنْ لَمْ یَسْأَلْهُ وَمَنْ لَمْ یَعْرِفْهُ تَحَنُّناً مِنْهُ وَرَحْمَةً; اى کسى که در برابر اطاعت اندک، عطاى بسیار مى دهى، اى که عطا کنى به هر که از تو خواهد، اى که عطا کنى به کسى که از تو نخواهد و نه تو را بشناسد از روى نعمت بخشى و مهرورزى».(3)

تمام عباداتى که انجام مى دهیم، شکر یک نعمت کوچک خدا را نمى توانیم بجا بیاوریم، آیا در خانه او نرفتن و اطاعتش نکردن بى انصافى نیست.

خدایا به کوچکى ما نگاه نکن بلکه به بزرگى خود نگاه کن و عطایاى خود را از ما دریغ نفرما.


1. نهج البلاغه، حکمت 232.
2. سوره هود، آیه 6.
3. مفاتیح نوین، ص 606.

 

12
13
14
15
16
17
18
19
20
Lotus
Mitra
Nazanin
Titr
Tahoma
آبی
سبز تیره
سبز روشن
قهوه ای