سوره اخلاص
فهرست موضوعات
جستجو 


این سوره، در «مکّه» نازل شده و داراى 4 آیه است

 

محتواى سوره اخلاص

این سوره چنان که از نامش پیدا است (سوره اخلاص و سوره توحید) از توحید پروردگار، و یگانگى او سخن مى گوید، و در چهار آیه کوتاه، چنان توصیفى از یگانگى خداوند کرده، که نیاز به اضافه ندارد.
در شأن نزول این سوره، از امام صادق(علیه السلام) چنین نقل شده: «یهود از رسول اللّه(صلى الله علیه وآله) تقاضا کردند، خداوند را براى آنها توصیف کند، پیغمبر (صلى الله علیه وآله) سه روز سکوت کرد و پاسخى نگفت، تا این سوره نازل شد و پاسخ آنها را بیان کرد».
در بعضى از روایات آمده: این سؤال کننده «عبداللّه بن صوریا» یکى از سران معروف یهود بود، و در روایت دیگرى آمده: «عبداللّه بن سلام» چنین سؤالى را از پیغمبر اکرم(صلى الله علیه وآله) در «مکّه» کرد، سپس ایمان آورد، و ایمان خود را همچنان مکتوم مى داشت.
در روایات دیگرى آمده است: مشرکان «مکّه» چنین سؤالى را کرده اند.(1)
در بعضى از روایات نیز آمده: سؤال کنندگان، گروهى از مسیحیان «نجران» بودند.
در میان این روایات، تضادى وجود ندارد; زیرا ممکن است این سؤال از ناحیه همه آنها مطرح شده باشد، و این خود دلیلى است بر عظمت فوق العاده این سوره، که پاسخگوى سؤالات افراد و اقوام مختلف است.

* * *

1 ـ «المیزان»، جلد 20، صفحه 546.


فضیلت تلاوت این سوره

در فضیلت تلاوت این سوره، روایات زیادى در منابع معروف اسلامى آمده است، که حاکى از عظمت فوق العاده آن مى باشد، از جمله:
در حدیثى، از پیغمبر اکرم(صلى الله علیه وآله) مى خوانیم که فرمود: أَ یَعْجِزُ أَحَدُکُمْ أَنْ یَقْرَأَ ثُلُثَ الْقُرْآنِ فِی لَیْلِة؟: «آیا کسى از شما عاجز است از این که یک سوم قرآن را در یک شب بخواند»؟!
یکى از حاضران عرض کرد: اى رسول خدا! چه کسى توانائى بر این کار دارد؟!
پیغمبر فرمود: اِقْرَؤُا قُلْ هُوَ اللّهُ أَحَدٌ: «سوره قل هو اللّه را بخوانید».
در حدیث دیگرى، از امام صادق(علیه السلام) مى خوانیم: «هنگامى که رسول خدا(صلى الله علیه وآله) بر جنازه «سعد بن معاذ» نماز گزارد، فرمود: هفتاد هزار ملک که در میان آنها «جبرئیل» نیز بود، بر جنازه او نماز گزاردند! من از «جبرئیل» پرسیدم: او به خاطر کدام عمل، مستحق نماز گزاردن شما شد؟
گفت: به خاطر تلاوت «قل هو اللّه احد» در حال نشستن، و ایستادن، و سوار شدن، و پیاده روى و رفت و آمد».(1)
و در حدیث دیگرى، از امام صادق(علیه السلام) مى خوانیم: «کسى که یک روز و شب بر او بگذرد و نمازهاى پنجگانه را بخواند و در آن «قل هو اللّه احد» را نخواند، به او گفته مى شود: یا عَبْدَاللّهِ! لَسْتُ مِنَ الْمُصَلِّیْنَ!: «اى بنده خدا! تو از نماز گزاران نیستى»!.(2)
در حدیث دیگرى، از پیغمبر اکرم(صلى الله علیه وآله) آمده است که فرمود: «کسى که ایمان به خدا و روز قیامت دارد، خواندن سوره «قل هو اللّه احد» را بعد از هر نماز ترک نکند; چرا که هر کس آن را بخواند، خداوند خیر دنیا و آخرت را براى او جمع مى کند، و خودش و پدر و مادر و فرزندانش را مى آمرزد».(3)
از روایت دیگرى استفاده مى شود: «خواندن این سوره، به هنگام ورود به خانه، روزى را فراوان مى کند و فقر را دور مى سازد».(4)
روایات در فضیلت این سوره بیش از آن است که در این مختصر بگنجد، و آنچه نقل کردیم تنها قسمتى از آن است.
در این که: چگونه سوره «قل هو اللّه» معادل یک سوم قرآن است؟ بعضى گفته اند: به خاطر این که قرآن مشتمل بر «احکام»، «عقائد» و «تاریخ» است، و این سوره بخش «عقائد» را به طور فشرده بیان مى کند.
بعضى دیگر گفته اند: قرآن سه بخش است: «مبدأ»، «معاد» و «آنچه در میان این دو» قرار دارد، و این سوره بخش اول را شرح مى دهد.
این سخن، قابل قبول است که، تقریباً یک سوم قرآن پیرامون توحید بحث مى کند و عصاره آن در سوره «توحید» آمده.
این سخن را با حدیث دیگرى درباره عظمت این سوره، پایان مى دهیم:
از امام على بن الحسین(علیه السلام) درباره سوره «توحید» سؤال کردند، فرمود: إِنَّ اللّهَ عَزَّوَجَلَّ عَلِمَ أَنَّهُ یَکُونُ فِی آخِرِ الزَّمانِ أَقْوامٌ مُتَعَمِّقُونَ، فَأَنْزَلَ اللّهُ تَعالى قُلْ هُوَ اللّهُ أَحَدٌ، وَ الآْیاتِ مِنْ سُورَةِ الْحَدِیدِ إِلى قَوْلِهِ: «وَ هُوَ عَلِیمٌ بِذاتِ الصُّدُورِ» فَمَنْ رامَ وَراءَ ذلِکَ فَقَدْ هَلَکَ:
«خداوند متعال مى دانست: در آخر الزمان اقوامى مى آیند که در مسائل تعمق و دقت مى کنند، لذا سوره «قل هو اللّه احد»، و آیات آغاز سوره «حدید»، تا «عَلِیْمٌ بِذاتِ الصُّدُورِ» را (پیرامون مباحث توحید و خداشناسى) نازل فرمود، هر کس بیش از آن را طلب کند، هلاک مى شود».(5)

* * *

1 ـ «مجمع البیان»، جلد 10، صفحه 561.
2و 3 و 4 ـ «مجمع البیان»، جلد 10، صفحه 561 و کتب دیگر تفسیر و حدیث.
5 ـ «اصول کافى»، جلد 1، باب النسبة، حدیث 3 (جلد 1، صفحه 91، چاپ آل البیت).
12
13
14
15
16
17
18
19
20
Lotus
Mitra
Nazanin
Titr
Tahoma
آبی
سبز تیره
سبز روشن
قهوه ای