او یکتا و بى همتا است
فهرست موضوعات
جستجو 


نخستین آیه از این سوره، در پاسخ سؤالات مکررى که از ناحیه اقوام یا افراد مختلف، در زمینه اوصاف پروردگار شده بود، مى فرماید: «بگو او خداوند یکتا و یگانه است» (قُلْ هُوَ اللّهُ أَحَدٌ).(1)
آغاز جمله با ضمیر «هُوَ» که ضمیر مفرد غائب است و از مفهوم مبهمى حکایت مى کند، در واقع رمز و اشاره اى به این واقعیت است که، ذات مقدس او در نهایت خفاء است، و از دسترسِ افکارِ محدودِ انسان ها بیرون، هر چند آثار او آن چنان جهان را پر کرده که، از همه چیز ظاهرتر و آشکارتر است، چنان که در آیه 53 سوره «فصلت» مى خوانیم: سَنُریهِمْ آیاتِنا فِی الْآفاقِ وَ فی أَنْفُسِهِمْ حَتّى یَتَبَیَّنَ لَهُمْ أَنَّهُ الْحَقُّ: «به زودى نشانه هاى خود را در اطراف جهان و در درون جانشان به آنها نشان مى دهیم تا آشکار گردد که او حق است».
سپس، از این حقیقت ناشناخته پرده برمى دارد و مى گوید: «او خداوند یگانه و یکتا است».
ضمناً معنى قُلْ: «بگو» در اینجا این است که: این حقیقت را ابراز و اظهار کن!
در حدیثى، از امام باقر(علیه السلام) آمده است: بعد از ذکر این سخن فرمود: «کفار و بت پرستان با اسم اشاره به بت هاى خود اشاره کرده، مى گفتند: «این خدایان ما است اى محمّد! تو نیز خدایت را توصیف کن تا او را ببینیم و درک کنیم» خداوند این آیات را نازل کرد: «قُلْ هُوَ اللّهُ أَحَدٌ...» «ها» در «هُوَ» اشاره به تثبیت و توجه دادن به مطلب است، «واو» ضمیر غائب است و اشاره به غائب از دید چشم ها و دور از لمسِ حواس».(2)
در حدیث دیگرى، از امیرمؤمنان على(علیه السلام) مى خوانیم که فرمود: شب جنگ بدر، «خضر» را در خواب دیدم، از او خواستم چیزى به من یاد دهد که به کمک آن بر دشمنان پیروز شوم، گفت: بگو: «یا هُو، یا مَنْ لا هُو اِلاّ هُو»، هنگامى که صبح شد، جریان را خدمت رسول اللّه(صلى الله علیه وآله) عرض کردم، فرمود: یا عَلِى! عُلِّمْتَ الْاِسْمَ الْأَعْظَمَ: «اى على(علیه السلام)! اسم اعظم به تو تعلیم شده، سپس این جمله ورد زبان من در جنگ بدر بود...».(3)
«عمار یاسر» هنگامى که شنید حضرت امیرمؤمنان(علیه السلام) این ذکر را روز «صفین» به هنگام پیکار مى خواند، عرض کرد: این کنایات چیست؟ فرمود: «اسم اعظم خدا و ستون توحید است»!.(4)

* * *

 


1 ـ جمعى «هُوَ» را در اینجا «ضمیر شأن» گرفته اند، بنابراین، معنى چنین مى شود: مطلب چنین است که خداوند یگانه مى باشد، ولى بهتر آن است که «هُوَ» اشاره به ذات پاک خداوند که براى سؤال کنندگان نامعلوم و مبهم بوده است باشد، بنابراین، «هُوَ» مبتدا «اللّه» خبر و «أحد» خبر بعد از خبر خواهد بود.
2 ـ «بحار الانوار»، جلد 3، صفحه 221، حدیث 12 (با تلخیص).
3 و 4 ـ «بحار الانوار»، جلد 3، صفحه 222.
12
13
14
15
16
17
18
19
20
Lotus
Mitra
Nazanin
Titr
Tahoma
آبی
سبز تیره
سبز روشن
قهوه ای