سوره فـلـق
فهرست موضوعات
جستجو 


این سوره، در «مکّه» نازل شده و داراى 5 آیه است

 

محتواى سوره فلق

جمعى معتقدند: این سوره در «مکّه» نازل شده است، هر چند جمعى دیگر از مفسران آن را «مدنى» مى دانند.
محتواى این سوره، تعلیماتى است که خداوند به پیغمبر اکرم(صلى الله علیه وآله) خصوصاً، و به سایر مسلمانان عموماً، در زمینه پناه بردن به ذات پاک او از شرّ همه اشرار مى دهد، تا خود را به او بسپارند، و در پناه او از شرّ هر موجود صاحب شرّ در امان بدارند.
درباره شأن نزول این سوره، روایاتى در غالب کتب تفسیر نقل شده، که مطابق آنها پیغمبر اکرم(صلى الله علیه وآله) به وسیله بعضى از یهود مورد سحر قرار گرفته، بیمار شده بود، «جبرئیل» نازل شد و محل ابزار سحر را که در چاهى پنهان کرده بودند نشان داد، آن را بیرون آوردند، سپس این سوره را خواندند، و حال پیغمبر اکرم(صلى الله علیه وآله) بهبود یافت.
ولى، مرحوم «طبرسى» و بعضى دیگر از محققان، این گونه روایات را که سند آن فقط به دو نفر «ابن عباس» و «عایشه» منتهى مى شود، زیر سؤال قرار داده اند; زیرا:
اولاً ـ سوره، طبق مشهور «مکّى» است و لحن آن نیز لحن سوره هاى «مکّى» را دارد، در حالى که درگیرى پیامبر(صلى الله علیه وآله) با یهود در «مدینه» بوده است و این خود دلیلى است بر عدم اصالت این گونه روایات.
از سوى دیگر، اگر پیغمبر اکرم(صلى الله علیه وآله) به این آسانى مورد سحر ساحران قرار گیرد، تا آنجا که بیمار شود و در بستر بیفتد، به آسانى ممکن است او را از مقاصد بزرگش بازدارند، مسلماً خداوندى که او را براى چنان مأموریت و رسالت عظیمى فرستاده، از نفوذ سحر ساحران حفظ خواهد کرد، تا مقام والاى نبوت بازیچه دست آنها نشود.
از سوى سوم، اگر بنا شود سحر در جسم پیغمبر(صلى الله علیه وآله) اثر بگذارد، ممکن است این توهم در مردم پیدا شود که سحر در روح او نیز مؤثر است، و ممکن است افکارش دستخوش سحر ساحران گردد، و این معنى اصل اعتماد به پیامبر(صلى الله علیه وآله) را در افکار عمومى متزلزل مى سازد.
لذا قرآن مجید این معنى را نفى مى کند که پیغمبر «مسحور» شده باشد، مى فرماید: وَ قالَ الظّالِمُونَ إِنْ تَتَّبِعُونَ إِلاّ رَجُلاً مَسْحُوراً * أُنْظُرْ کَیْفَ ضَرَبُوا لَکَ الأَمْثالَ فَضَلُّوا فَلا یَسْتَطیعُونَ سَبیلاً: «ظالمان گفتند: شما از یک انسان سحره شده اى پیروى مى کنید * ببین چگونه براى تو مثل ها زدند و گمراه شدند؟ آن چنان که نمى توانند راه را پیدا کنند»!.(1)
«مسحور» در اینجا خواه به معنى کسى باشد که از نظر عقلى سحر شده یا در جسمش، در هر صورت گواه بر مقصود ما است.
به هر حال، با چنین روایات مشکوکى، نمى توان قداست مقام نبوت را زیر سؤال برد، و در فهم آیات بر آنها تکیه کرد.

* * *

1 ـ فرقان، آیات 8 و 9.



فضیلت تلاوت این سوره

درباره فضیلت این سوره، از پیغمبر اکرم(صلى الله علیه وآله) نقل شده است که فرمود: أُنْزِلَتْ عَلَىَّ آیاتٌ لَمْ یُنْزَلْ مِثْلُهُنَّ: اَلْمُعَوَّذَتانِ: «آیاتى بر من نازل شده که همانند آنها نازل نشده است، و آن دو سوره «فلق» و «ناس» است».(1)
و در حدیث دیگرى، از امام باقر(علیه السلام) مى خوانیم: «کسى که در نماز «وتر» سوره «فلق»، «ناس» و «قل هو اللّه احد» را بخواند به او گفته مى شود: اى بنده خدا! بشارت باد بر تو، خدا نماز وتر تو را قبول کرد».(2)
و باز در روایتى، از پیغمبر اکرم(صلى الله علیه وآله) مى خوانیم: «به یکى از یارانش فرمود: مى خواهى دو سوره به تو تعلیم کنم که برترین سوره هاى قرآن است؟ عرض کرد: آرى اى رسول خدا! حضرت «معوذتان» (سوره فلق و سوره ناس) را به او تعلیم کرد، سپس آن دو را در نماز صبح قرائت نمود و به او فرمود: هر گاه برمى خیزى و مى خوابى آنها را بخوان».(3)
روشن است اینها براى کسانى است که روح و جان و عقیده و عمل خود را با محتواى آن هماهنگ سازند.

* * *

1 و 2 و 3 ـ «نور الثقلین»، جلد 5، صفحه 716 ـ «مجمع البیان»، جلد 10، صفحه 567.

 

12
13
14
15
16
17
18
19
20
Lotus
Mitra
Nazanin
Titr
Tahoma
آبی
سبز تیره
سبز روشن
قهوه ای