11. آیا در کرات دیگر تمدّن و ساکنانى وجود دارد؟

پایگاه اطلاع رسانی دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

صفحه کاربران ویژه - خروج
ورود کاربران ورود کاربران

ورود به حساب کاربری

کلمه امنیتی:

نام کاربری:

کلمه عبور:

برای استفاده از امکانات پایگاه ثبت نام کنید .
مرتب سازی بر اساس
 
پاسخ به پرسش های مذهبی
10. آیا انسان از فرشتگان بالاتر است؟12. آیا فداکارى و از خود گذشتگى امکان پذیر است؟

سؤال: آیا در جهان بالا موجود زنده اى وجود دارد یا این که حیات مخصوص کره زمین است؟
به فرض مساعد بودن محیط کرات بالا براى زیست، آیا موجودات زنده عاقلى در آن جا هست که بسان ما داراى تمدّن باشند و یا این که تمدّن فقط در کره زمین است و در هر حال نظر اسلام و دانشمندان اسلامى در این زمینه چیست؟
 
پاسخ: وسعت و عظمت جهان آفرینش بقدرى است که همه دانشمندان در برابر آن انگشت حیرت به دندان دارند و با این که از بزرگى و وسعت و تعداد کهکشانها و ستارگان و کرات اطّلاعات دقیقى در دست نیست، ولى تنها در کهکشان ما (1)150000  میلیون ستاره ثابت شمرده شده که در میان آنها تعداد قابل توجّهى شبیه خورشید ماست; بنابراین، با در نظر گرفتن عظمت عالم آفرینش، بسیار بعید به نظر مى رسد که حیات و زیست، مخصوص کره ما باشد و کرات دیگر از موجود زنده و یا زنده عاقلـ بسان انسانـ بى بهره باشند.
هر چند به عقیده دانشمندان نجومى، احتمال وجود حیات در دیگر سیّارات محدود منظومه شمسى بسیار ضعیف است، زیرا عطارد و زهره بسیار سوزان و خفه کننده و مریخ سرد و مشترى و زحل در «امونیک» و «متان» غوطهورند.
ولى این نوع داوریها درباره کرات منظومه شمسى نیز چندان منطقى نیست; زیرا اگر ما خود را در یکى از این سیّارات قرار دهیم، درباره زمین چه مى گوییم؟ لابد یک منجّم مریخى مى گوید: زمین ما از گاز کشنده اکسیژن احاطه شده است و او که نمى تواند بفهمد چگونه ساختمان بدن ما با این اکسیژن سازگارى دارد، امکان حیات را در زمین غیر قابل تصوّر فکر مى کند!
اگر ماهواره هایى هم از مریخ به سوى زمین فرستاده شودـ مانند ماهواره هاى زمین که در فاصله سیصد کیلومترى زمین عکس بردارى کنند، باز هیچ گونه آثار حیات در عکسها نمایان نخواهد بود!
از این نظر هیچ بعید نیست که داوریهاى بعضى از دانشمندان درباره مساعد نبودن شرایط سیّارات منظومه ما براى حیات، بسان داورى منجّم مریخى باشد که از دور، زمین را براى حیات مساعد نمى بیند; زیرا ما از خصوصیّات شرایط حیات و خصوصیّات ساختمان موجودات زنده آن جا - البتّه به فرض وجود ـ اطلاع نداریم که آیا مى توانند با آن شرایط در آن جا زندگى کنند یا نه.
در هر حال، بسیارى از دانشمندان مانند «ساگان» دانشمند آمریکایى و «شکلووسکى» عضو برجسته فرهنگستان شوروى و همچنین «والتر موسیوان» در کتاب «ما در جهان تنها نیستیم» مسلّم مى دانند که در خارج کره زمین هم تمدّنى وجود دارد، حتى تمدّنهاى عالى تر از تمدّن زمین; این دانشمندان اظهار مى دارند که هیچ دلیل ندارد ما معتقد باشیم که تنها کوکب مسکون ما، وضع خاص و انحصارى داشته باشد; بلکه به احتمال قوى، هزاران منظومه شمسى همانند منظومه شمسى ما در این کهکشان موجود است.
دو دانشمند نخست مى گویند که کهکشان ما ممکن است که دست کم هزار میلیون سیّاره قابل زیست داشته باشد و نزدیکترین و مستعدترین ستاره «اپسیلون» است و از میان هزاران هزار سیّاره، در چند تا ممکن است زندگى وجود داشته باشد و چند تا از آنها ممکن است داراى تمدّن «صنعتى پیشرفته» باشند; حتّى طبق گزارش رصدخانه نجوم فیزیکى «یوراکان» شوروى «از فضا علامت رادیویى پخش مى شود که گویى مردم متمدّن از جهان دیگر، بر آن باشند که توجّه مردم کرات دیگر را به خود جلب کنند». (2)
علم و دانش تا این نقطه پیش رفته و در سراسر جهان دانشمندان به کاوشهاى علمى خود ادامه مى دهند تا پرده از چهره حقیقت بردارند.
نظر اسلام در این باره بسیار روشن است و قرآن و احادیث اسلامى از چهارده قرن پیش موضوع را براى ما حل کرده اند، اجازه بفرمایید که پیش از آن که درباره این موضوع از نظر قرآن و حدیث سخن بگوییم، جمله اى پیرامون مقتضاى حکمت الهى در این زمینه خاطر نشان سازیم:
از نظر یک فرد موحّد و خداشناس که آفرینش جهان را از روى حکمت خداوند مى داند، بسیار بعید است که در میلیاردها ستاره، هیچ کدام جز کره زمین مسکون نباشد و همه حکم بیابانهاى خشک و خالى و خاموش داشته باشند، نه موجود زنده اى، نه موجود متفکّر و باشعورى مطلقاً در هیچ یک دیده نشود. این احتمال با قبول اصل هدف براى آفرینش و حکیم بودن آفریدگار سازگار نیست.
قرآن مجید با بیانى روشن، به موجودات زنده در آسمانها تصریح مى کند و درتوصیف قدرت خدا چنین مى فرماید: «وَ مِنْ آیاتِهِ خَلْقُ السَّمواتِ و الاَرْضِ وَ ما بَثَّ فِیهِمَا مِنْ دابَّة; و از آیات اوست آفرینش آسمانها و زمین و آنچه از جنبندگان در آنها منتشر نموده». (3)
چه بیانى رساتر از این که مى گوید: خداوند در آسمانها و زمین، موجود زنده متحرّک (دابة) آفریده و پخش کرده است؟
قرآن نه تنها به وجود حیات و زندگى در کرات آسمانى تصریح مى کند، بلکه در برخى از آیات بروشنى تصریح مى کند که در آسمانها، موجودات زنده و عاقلى هستند که بسان بشر خاکى تکلیف و وظیفه دارند و در روز بازپسین مانند بشر محشور خواهند شد، آن جا که مى فرماید:
«اِنْ کُلُّ مَنْ فِى السَّمواتِ وَ الاَرْضِ اِلاّ آتِى الرَّحْمن عَبْداً; تمام کسانى که در آسمانها و زمین هستند، بنده اویند!» (4)
«لَقَدْ اَحْصاهُمْ وَ عَدَّهُمْ عَدّاً; خداوند همه آنها را احصا کرده و به دقّت شمرده است!» (5)
«وَ کُلُّهُمْ آتیهِ یَوْمَ القِیامَةِ فَرْداً; و همگى روز رستاخیز، تک و تنها نزد او حاضر مى شوند!» (6)
این آیات سه گانه مى رسانند که در آسمانها موجودات زنده و عاقل که داراى تکلیف و رستاخیزند وجود دارند و چگونگى حشر آنان، بسان بشر در روز قیامت به صورت تنهایى انجام خواهد گرفت.
از میان روایات تنها به نقل یک روایت و ترجمه آن اکتفا مى کنیم:
امیر مؤمنان درباره ستارگان چنین مى فرماید: «اِنَّ هذِهِ النُجومُ الّتى فِى السَّماءِ مَدائِنُ مِثْلَ المَدائِنُ الّتى فِى الاَرْضِ مَرْبُوطة کلُّ مَدینَة إلى عُمُد مِنْ نُور; این ستارگان شهرهایى مانند شهرهاى روى زمین هستند و هر شهرى با شهر دیگر، با ستونى از نور مربوط مى باشد». (7)
سالار شهیدان حضرت حسین بن على (علیه السلام) در دعا و نیایش خود به درگاه الهى چنین مى گوید: «اَللّهُمَّ إنّى اَسْئَلُکَ بِکَلماتِکَ وَ مَعاقِدِ عِزّکَ وَ سُکّانِ سَماواتِک و أرْضِک...; پروردگارا! من به کلمات و سخنان و مراکز عزّت و ساکنان آسمانها و زمینت سوگند مى دهم!...» این جمله بروشنى مى رساند که آسمانها هم ساکنانى داردـ آن هم مقرّب درگاه الهى و پاکدامن ـ گرچه برخى از علماى اسلام این جمله را تفسیر به ملائکه کرده اند، ولى دلیلى بر این انحصار نداریم.


1. کهکشان ما که در زبان عربى به آن «مجره» و در زبان توده مردم به آن راه مکّه و یا راه شیرى مى گویند، یکى از هزاران کهکشانى است که در عالم هستى وجود دارد و منظومه شمسى ما جزء ناچیزى از کهکشان است.
2. در تنظیم این قسمت از کتاب «دانستنیهاى جهان علم» نگارش آقاى احمد راد، صفحه 227، 229 استفاده شده است.
3. سوره شورى، آیه 29
4. سوره مریم، آیه 93ـ در زبان عربى لفظ «من» در موجود زنده و عاقل به کار مى رود; از این جهت در ترجمه آیه، این دو لفظ به جاى «من» گذارده شده.
5. سوره مریم، آیه 94.
6. سوره مریم، آیه 95.
7. سفینة البحار، مادّه نجم، جلد 2، صفحه 574; نزدیک به همین مضمون در مجمع البحرین، مادّه کوکب وارد شده است و به جاى عمد من نور، عمودین من نور ذکر شده است و ممکن است منظور از عمودین (دو ستون) همان دو قانون نیروى جاذبه و گریز از مرکز باشد. (مجمع البحرین، صفحه 122).

 

10. آیا انسان از فرشتگان بالاتر است؟12. آیا فداکارى و از خود گذشتگى امکان پذیر است؟
12
13
14
15
16
17
18
19
20
Lotus
Mitra
Nazanin
Titr
Tahoma