پایگاه اطلاع رسانی دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

پایگاه اطلاع رسانی دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

صفحه کاربران ویژه - خروج
مرتب سازی بر اساس
 

تعریف انواع ربا [قرض ربوی ]

پرسش : انواع ربا و مفهوم آن چیست؟
پاسخ : ربا : زيادت، اضافه؛ ربا بر دوگونه است: نخست رباى در قرض (یعنی سود گرفتن در برابر قرض دادن) ، دوم رباى در معامله است (وآن اين است كه مقدارى از جنسى را كه با وزن يا پيمانه مى‏فروشند به زيادتر از همان جنس بفروشد، مثلًا يك من گندم را به يك من و نيم بفروشد).

ربا دادن و ربا گرفتن [قرض ربوی ]

پرسش : ربا گرفتن و ربا دادن به دیگران چه حکمی دارد؟
پاسخ : ربا دادن مثل ربا گرفتن حرام است و در روايات اسلامى مذمّت از ربا بسيار شده است و از گناهان بسيار بزرگ محسوب مى‏شود.

مالک منافع حاصل از قرض ربوی [قرض ربوی ]

پرسش : محصولی که از قرض ربوی بدست می آید متعلق به چه کسی است؟
پاسخ : هرگاه گندم يا بذر ديگرى را بطور قرض ربايى بگيرد و با آن زراعت كند حاصلى كه از آن بدست مى‏آيد مال قرض‏دهنده است نه قرض گيرنده.

ربا بودن شرط بازپرداخت زیادی در قرض [قرض ربوی ]

پرسش : حکم شرط زائد بر قرض( اعم از مالی و عملی) توسط قرض دهنده چیست؟ یا اگر شخصی به دیگری قرض دهد و شرط کند بعدا زیادتر از مقدار قرض را بگیرد این کار چه حکمی دارد؟
پاسخ : هرگاه قرض دهنده شرط كند كه زيادتر از مقدارى كه داده بگيرد، ربا و حرام است، خواه جنسى باشد كه با وزن و پيمانه خريد و فروش مى‏شود يا با عدد، بلكه اگر قرار بگذارد كه بدهكار عملى براى او انجام دهد يا جنس ديگرى اضافه كند، مثلًا شرط كند علاوه بر پولى كه قرض كرده مقدارى گندم هم به او بدهد، يا اين‏كه مقدارى طلاى نساخته را قرض دهد و شرط كند كه همان مقدار را ساخته پس بگيرد، همه اينها ربا و حرام است، ولى مانعى ندارد خود بدهكار بدون اين‏كه شرطى در كار باشد مقدارى اضافه كند بلكه اين كار مستحب است.

قرض دادن طبق شرایط بانکی [قرض ربوی ]

پرسش : اگر با همان شرایطی که در بانک وجود دارد به شخصی قرض بدهیم، یعنی بدهی خود همراه با سود آن را به صورت قسطی برگرداند، آیا این کار صحیح است؟
پاسخ : اگر به صورت قرض باشد ربا و حرام است ولی چنانچه با اين سرمايه، فعاليت اقتصادي سالم انجام دهد و مجموع سود حاصل بيش از سودي باشد که به صاحب سرمايه پرداخت ميکند، اشکالي ندارد. در غير اين صورت بايد درصدي از سود را قرار دهند.

سود گرفتن به واسطه حیله شرعی [ربوی]

پرسش : گرفتن سود به واسطه حیله هاى شرعیّه چه حکمى دارد؟ آیا حیله شرعى با ضمیمه نمودن چیزى دیگر جایز است؟
پاسخ : اگر منظور از حیله هاى شرعى، معاملات صورى بدون قصد جدّى است، مسلّماً تأثیرى در حکم ربا ندارد. و غالباً در حیله هاى شرعى، طرفین قصد معامله جدى ندارند و منظورشان فقط رباست.

گرفتن وام ربوی با نیت عدم پرداخت ربا [قرض ربوی ]

پرسش : آیا قرض گرفتن از بخش هاى خصوصى، یا دولتى که ربا مى گیرند، به این ترتیب که بدون قبول سود فقط قرض را قبول کند، جایز است هر چند سود را به زور از او مى گیرند؟
پاسخ : در صورتى كه وامِ مشروط به سود بگيرد جايز نيست؛ هر چند قصد پرداخت سود را جز به اجبار نداشته باشد.

تفاوت مقدار در معامله جنس هاى مختلفى که از يک چيز ساخته شده [ربوی]

پرسش : آیا معامله دو جنس مختلفی که هر دو آن از یک چیز گرفته شده ولی یکی بیشتر از دیگری باشد صحیح است؟
پاسخ : معامله جنس هاى مختلفى كه از يك ريشه گرفته شده است با تفاوت‏ اشكال دارد، مثل‏اين‏كه ده كيلو روغن را به بيست كيلو پنير بفروشند، يا به پنجاه كيلو شير، يا پانزده كيلو كره.

اخذ مابه التفاوت معامله جنس معيوب با سالم از جنس دیگر [ربوی]

پرسش : آیا می توان مابه اتفاوت معامله جنس سالم با معیوب را از جنس یا چیز دیگر محسابه و دریافت کرد؟
پاسخ : اگر به گونه ای باشد که به ازای تفاوت بین سالم و معیوب و یا مرغوب و غیر مرغوب اضافه ‏اى از غير جنس آن بگيرد، آن هم ربا و حرام است . مثل اين‏كه ده كيلو گندم مرغوب را بدهد و ده كيلو گندم نامرغوب به اضافه ده تومان پول بگيرد، بلكه اگر چيزى زيادتر نگيرد ولى شرط كند خريدار كارى براى او انجام دهد آن نيز ربا و حرام است.

جبران وزن کم جنس مورد معامله از جنس دیگر [ربوی]

پرسش : اگر در معامله دو جنس با یکدیگر در صورت کم بودن مقدارجنس یکی از طرفین معامله آن طرف کمی جنسش را با جنس دیگر جبران کند معامله چه حکمی دارد؟
پاسخ : در معامله یک نوع جنس، هرگاه كسى كه مقدار كمتر را مى‏دهد جنس ديگرى به آن اضافه كند مثلًا ده كيلو گندم به اضافة يك متر پارچه را به پانزده كيلو گندم بفروشد اشكال ندارد، همچنين اگر به هر دو طرف چيز ديگرى اضافه كنند. ولى حيله‏ هاى ربا كه قصد جدّى در آن نيست، مثل آنچه در ميان بعضى معمول است كه وامى را به كسى مى‏دهند و بعد سود آن را كه مبلغ هنگفتى است با يك سير نبات مصالحه مى‏كنند باطل و بى‏اساس است و مبلغ اضافى ربا محسوب مى‏شود.

تاثیر اختلاف شهرها در وزن و پيمانه و شمارش اجناس در حکم ربا [ربوی]

پرسش : با توجه به این که نحوه محاسبه مقدار اجناس در شهرهای مختلف تفاوت دارد در این صورت حکم گرفتن زیادی در آن شهرها چیست؟
پاسخ : در معامله یک نوع جنس در بعضی موارد جنس هايى كه در بعضى از شهرها با وزن يا پيمانه فروخته مى‏شود ولی در بعضى از شهرها با شماره (مانند تخم مرغ كه امروز در بعضى از مناطق با وزن و در بعضى با شماره مى‏فروشند) هرگاه در شهرى كه با وزن يا پيمانه مى‏فروشند زيادتر بگيرند ربا و حرام است و در شهر ديگر اشكال ندارد.

تفاوت مقدار در معامله چيزهايى غیر همجنس [ربوی]

پرسش : آیا خريد و فروش چيزهايى كه از يك جنس نيست در صورتی که یکی را از دیگری بیشتر باشد جایز است؟
پاسخ : خريد و فروش چيزهايى كه از يك جنس نيست به هر صورت كه باشد مانعى ندارد، مثل ‏اين‏كه ده كيلو برنج را به بيست كيلو گندم بفروشند.

اهانت به خلفاء در مجالس فرحة الزهراء [مناسبت ها]

پرسش : اهانت به یکی از خلفاء و همچنین عایشه و حفصه، آشکارا یا مخفیانه چه حکمی دارد؟ آیا بیان مطاعن ایشان در مجالس عمومی جایز است؟ تشکیل مجالس عیدالزهراء، آشکارا یا مخفیانه چه حکمی دارد؟
پاسخ : لازم است از کارهایی که باعث تفرقه صفوف و ایجاد شکاف بین مسلمانان می شود خودداری شود و همه ی مسلمین در برابر دشمنان اسلام متحد شوند و ما روز نهم ربیع را به مناسبت شروع ولایت و امامت حضرت مهدی (عج) جشن می گیریم و این روزی است که به نام «فرحة الزهرا» معروف است. جشن گرفتن این روز یک امر عرفی است و وجه شرعی ندارد. بعضی افراد کارهای دیگری به این مناسبت اضافه کرده اند که ما در این مورد صحبتی نمی کنیم.

ایام محسنیه [متفرقه عزاداری]

پرسش : نظر حضرت عالى در مورد برگزارى مراسم ایّام محسنیّه به صورت عمومى در سطح شهر چیست؟
پاسخ : توسّل به ذیل عنایت معصومین(علیهم السلام) و فرزندان آنها کار بسیار خوبى است ولى بهتر این است که برنامه هاى جدیدى که در میان شیعه سابقه نداشته، ترتیب داده نشود زیرا باعث کمرنگ شدن برنامه های اصلی می شود.

برخی از روزه های مستحبی در ایام سال [روزه های مستحب]

پرسش : روزه گرفتن در چه ایامی از سال مستحب است؟
پاسخ : روزه در تمام روزهاى سال، غير از روزه‏هاى حرام و مكروه، مستحب است، ولى بعضى از روزها تأكيد بيشترى دارد از جمله: 1- پنجشنبه اوّل و آخر هر ماه و اوّلين چهارشنبه بعد از روز دهم ماه، حتّى اگر كسى اينها را به جا نياورد مستحب است قضا كند. 2- سيزدهم و چهاردهم و پانزدهم هر ماه. 3- روز اوّل و سوم و هفتم محرّم. 4-روز تولّد پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله (17 ربيع الاول). 5- روز عيد نوروز.

جشن های روز نهم ربیع الاول [مناسبت ها]

پرسش : چند سالى است بعضى از هیأتهاى مذهبى توسط بعضى از مداحان، نهم ربیع الاوّل را جشن مفصّلى مى گیرند و تا دیر وقت (شبها) جلسات جشن دارند و متأسفانه کمتر مسائل شرعى رعایت مى شود. با توجّه به این مقدّمه به سؤالات زیر پاسخ دهید: الف) نظر شما راجع به این جلسات چیست؟ آیا شرکت کنیم؟ ب) آیا ائمّه اطهار(علیهم السلام) هم در این ایّام جشن مى گرفتند و شادى داشته اند؟ ج) آیا حدیث رفع قلم نسبت به این ایّام صحیح است و افراد آزادند هر کار خلافى را انجام دهند؟ د) با چه بیان و دلیلى مى توان اینها را قانع کرد؟ با چه مدارکى؟
پاسخ : در این جا نکاتى باید مورد توجّه قراد گیرد: الف) تولّى دوستان اهل بیت عصمت(علیهم السلام) و تبرّى از دشمنان آنها، جزء ارکان مذهب ماست. ب) نباید کارى کرد که شکاف در صفوف مسلمین بیفتد. ج) نباید به نام مقدّس اهل بیت(علیهم السلام) مجالس مشتمل بر گناه تشکیل داد. د) حدیث رفع قلم مخصوص به کودکان نابالغ و دیوانه ها و حالت خواب است و معاذ الله که ائمّه معصومین(علیهم السلام) اجازه ارتکاب گناه به افراد در این ایّام یا غیر این ایّام را داده باشند.

غسل روز هفدهم ربيع الاوّل [غسل های مستحب ]

پرسش : انجام غسل در روز هفدهم ربیع الأوّل (میلاد پیغمبر اکرم(صلى الله علیه و آله) چه حکمی دارد؟
پاسخ : می توانند در روز میلاد پیغمبر اکرم(صلى الله علیه و آله) به قصد ثواب و رجاء غسل انجام بدهند.

منظور از عید بقر در مفاتیح [متفرقه عزاداری]

پرسش : منظور از (یوم بقر) که در مفاتیح الجنان آمده چیست، سند معتبری دارد یا نه؟
پاسخ : بقر در اصل به معنای شکافتن است ولی روایت معتبری درباره نامگذاری نهم ربیع به عید بقر که در مفاتیح آمده است، نداریم.

انتقاد کردن به جای امر به معروف و نهی از منکر [نحوه امر به معروف و نهی از منکر ]

پرسش : مرز انتقاد كجاست؟ اگر انتقاد با پيشنهاد همراه نباشد، چه ضررى دارد؟
پاسخ : انتقاد اگر با پيشنهاد توأم باشد، به يقين بهتر است؛ ولى اگر انتقادكننده نتواند پيشنهادى مطرح كند، بازهم از باب امر به‏ معروف‏ و نهى از منكر بايد وظيفه خود را انجام دهد.

نحوه ی برخورد با والدین گنهکار [نحوه امر به معروف و نهی از منکر ]

پرسش : اگر والدین شخص واجباتی یا محرماتی ر انجام بدهند، طریقه ی امر به معروف و نهی از منکر آنها چگونه می باشد؟
پاسخ : احتیاط واجب است که با ملایمت و نرمی آنها را راهنمایی بکند و هیچ‌وقت با خشونت با آنها روبرو نشود.

اجرای حد یا تعزیر در ملأ عام برای جلوگیری از گناه [نحوه امر به معروف و نهی از منکر ]

پرسش : آيا شلّاق حدّى و تعزيرى را مى‏توان در ملأ عام اجرا كرد؟
پاسخ : در مواردى كه منصوص است، يا تأثيرى در امر به‏ معروف‏ و نهى از منكر دارد، يا مجرم، متجاهر است، اظهار آن مانعى ندارد، در غير اين سه صورت، در ملأ عام انجام نگيرد.

مرحله فیزیکی امر به معروف و نهی از منکر [نحوه امر به معروف و نهی از منکر ]

پرسش : آيا افراد مى‌توانند در مقام امر به معروف و نهى از منكر، به عنوان دفاع از كيان اسلام و حفظ نظام اسلامى از دستبرد افراد داخلى، و جلوگيرى از تهاجمات فرهنگى يا سياسى به دين، و همين‌طورمنظور حفظ ارزش‌هاى اسلامى، مرتكب قتل يا جرح شوند؟ اگر شخصى در مقام امر به معروف و نهى از منكر مرتكب قتل شخصى شود، آيا قتل عمد به شمار مى‌رود، يا مقتول مهدورالدم محسوب مى‌ شود و چيزى بر عهده قاتل نيست؟
پاسخ : اين مرحله از امر به معروف و نهى از منكر بلكه به طور كلّى مرحله فيزيكى و برخورد با مجرمين بر عهده حكومت اسلامى است و افراد ديگر حق دخالت ندارند و هرگاه كسى خودسرانه اين كار را كند قصاص دارد.

ترک کردن مجلس گناه [نحوه امر به معروف و نهی از منکر ]

پرسش : اگر کسى در بین جمع، غیبت بکند و مطمئن باشیم امر به معروف و نهى از منکر در او تأثیر نمى کند، وظیفه ما چیست؟
پاسخ : در چنین جلسه اى شرکت نکنید.

نهی از منکر بی حجابی و بد حجابی [نحوه امر به معروف و نهی از منکر ]

پرسش : چگونه حکومت و مردم مى تواند از بد حجابى یا بى حجابى بعضى از خانم هایى که در این امر مهم کوتاهى مى کنند جلوگیرى کنند؟
پاسخ : مردم باید به نهى از منکر زبانى اکتفا کنند، و از هر گونه برخورد فیزیکى اجتناب ورزند، ولى حکومت مى تواند وارد این مرحله نیز بشود.

قلمرو حریم خصوصی [شرایط امر به معروف و نهی از منکر]

پرسش : نظر حضرت عالی در خصوص تعریف و قلمرو حریم خصوصی افراد چیست؟
پاسخ : منظور از حریم خصوصی اموری است که جزء اسرار و مسائل شخصی محسوب می شود.

تعریف مفسده [شرایط امر به معروف و نهی از منکر]

پرسش : منظور از مفسده در مقام ترک یا وجوب عمل به امر به معروف و نهی از منکر چیست؟
پاسخ : مفسده در لغت به چیزی گفته می شود که علت فساد و تباهی است و در اصطلاح فقه، در حوزه احکام فردی به هر چیزی گفته می شود که زمینه گناه را برای انسان فراهم می کند و در حوزه احکام اجتماعی چیزی است که موجب بروز ناهنجاری، درگیری و اختلاف، سستی عقاید مردم و ضررهای مختلف می گردد که در جای خود مورد استفاده قرار می گیرد.

لزوم جمع بودن همه شرایط وجوب امر به معروف و نهی از منکر [شرایط امر به معروف و نهی از منکر]

پرسش : چنانچه یکی از شروط ذکر شده در باب امر به معروف و نهی از منکر وجود نداشته باشد، این فریضه از شخص ساقط می شود؟
پاسخ : همه شرایط شرعى باید در آن جمع شود.

شرایط وجوب امر به معروف و نهی از منکر [شرایط امر به معروف و نهی از منکر]

پرسش : آیا کسی که امر به معروف می کند باید دارای شرایطی باشد تا این کار بر او واجب گردد.
پاسخ : امر به معروف و نهى از منكر بر تمام افراد عاقل و بالغ با شرايط زير واجب است: 1- كسى كه مى‏خواهد امر و نهى كند بايد يقين داشته باشد كه طرف مقابل مشغول انجام حرام يا ترك واجبى است. 2- احتمال دهد كه امر و نهى او اثردارد، خواه اثر فورى داشته باشد يا غير فورى، كامل يا ناقص، بنابراين اگر بداند هيچ اثر نمى‏كند واجب نيست. 3- در امر و نهى او مفسده و ضررى نباشد، پس اگر بداند يا خوف اين باشد كه امر يا نهى او، ضرر جانى يا عرضى و آبرويى يا مالى قابل توجّه نسبت به او يا بعضى از مؤمنين مى‏رساند واجب نيست، ولى اگر معروف و منكر از امورى باشد كه شارع مقدّس اسلام اهمّيّت زيادى به آن مى‏دهد (مانند حفظ اسلام و قرآن و استقلال ممالك اسلامى، يا حفظ احكام ضرورى اسلام)، بايد اعتنا به ضرر نكند و با بذل جان و مال در حفظ آنها بكوشد.
تعداد صفحات : 647