پایگاه اطلاع رسانی دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

پایگاه اطلاع رسانی دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

صفحه کاربران ویژه - خروج
ورود کاربران ورود کاربران

ورود به حساب کاربری

کلمه امنیتی:

نام کاربری:

کلمه عبور:

برای استفاده از امکانات پایگاه ثبت نام کنید .
مرتب سازی بر اساس
 

دلالت حدیث تشبیه از زبان محمد بن اسماعیل

پرسش : محمد بن اسماعیل حدیث تشبیه را چگونه تفسیر کرده است؟
پاسخ اجمالی:

او مي گويد: پيامبر(ص) على را به پنج تن از پيامبران همانند ساخته است. بردبارى و دانش و فهم و زهد و توانمندى و زيبايى، شريف ترين ويژگيها هستند و على به کامل ترين مرتبه اين صفات دست يافته بود؛ چرا که بردبارى پيامبران کامل ترين بردبارى و دانش انبيا بى نقص ترين دانش و فهم ايشان تمام ترين فهم و زهد آنان رفيع ترين زهد و توانمندى شان بالاترين توانمندى است. لذا گفته اند: هر انسان گرانمايه اى تنها نشان دهنده يکى از اوصاف کمال است؛ ليکن خداى رحمان تمام بزرگيها و مقامات بلند را در علي(ع) گرد آورد.

دهلوى و دلالت حدیث تشبیه

پرسش : دهلوى در دلالت حدیث تشبیه چه شبهه اى را مطرح کرده است؟
پاسخ اجمالی:

دهلوى می گوید: «زمانی از حدیث تشبیه برترى علی(ع) از خلفاى ثلاثه اثبات مى شود که آنها در ویژگیهاى یاد شده یا مانند آنها، با پیامبران یاد شده برابر نباشند». پاسخ: روایات تشبیه خلفاى ثلاثه به برخى پیامبران، ساختگى و سند آنها مخدوش است. از طرفى، وقتی طبق حدیث تشبیه، برترى علی(ع) بر انبیا(ع) اثبات شد، دیگر نیازى به اثبات برترى آن حضرت بر خلفا نیست. همچنین خود ابوبکر با شنیدن حدیث تشبیه به برتری علی(ع) اعتراف کرده. دهلوى نیز به اینکه اهل تسنّن چنین مرتبتى را درباره شیخین باور ندارند، اعتراف مى کند.

دلالت حدیث تشبیه

پرسش : حدیث تشبیه بر چه نکاتى دلالت دارد؟
پاسخ اجمالی:

فخر رازى مى نويسد: «آيه «مباهله» دلالت دارد بر اينکه نفس على(ع) همان نفس محمد(ص) است و اين اقتضاء دارد که در همه جهات با يکديگر مساوى باشند، پس لازم است على(ع) نيز افضل از همه انبياء باشد و آنچه گفتار ما را تأييد مى کند حديث«تشبیه» است که مورد قبول موافق و مخالف است و دلالت دارد که آنچه در انبياى گذشته به صورت پراکنده بوده، در على جمع شده است، و اين نشان مى دهد که على(ع) افضل از همه انبياء بجز پيامبر(ص) است».

سخن «سبکى» در عدم جواز تشبیه غیر معصوم به معصوم

پرسش : سخن «سُبکى» در عدم جواز تشبیه غیر معصوم به معصوم چیست؟
پاسخ اجمالی:

سبکی می گوید: ذهبى گفته: «عبدالله بن مسعود را در روش و سیره، به نبىّ اکرم(ص) تشبیه مى کنند» لیکن من نمى توانم کسى را در هیچ امرى، به رسول خدا(ص) تشبیه کنم. چرا که نه ابن مسعود و نه ابوبکر و نه حتّى عمر، بدان پایه نیستند که با فرستاده خاتم، همانند شوند. سبکى این تشبیه را روا نمى دارد. بنابراین اگر امیرالمؤمنین(ع) معصوم و برترین مردم پس از پیامبر(ص) نبود، نبىّ اکرم(ص) وى را به پیامبران پیشین تشبیه نمى فرمود؛ زیرا این تشبیه قطعاً بدون عصمت و افضلیّت نارواست.

صحت حدیث ولایت به روایت احمد از ابن عباس

پرسش : آیا حدیث ولایت به روایت احمد بن حنبل از ابن عباس اعتباری دارد؟
پاسخ اجمالی:

حدیث ولایت به روایت احمد بن حنبل از ابن عباس اعتبار دارد؛ چون رجال سند این حدیث همگى از ثقات و افراد مورد وثوق نزد اهل سنت مى باشند.

صحت حدیث ولایت به روایت احمد از بریده

پرسش : آیا حدیث ولایت به روایت احمد بن حنبل از بریده اعتباری دارد؟
پاسخ اجمالی:

حدیث ولایت به روایت احمد بن حنبل از بریده اعتبار دارد؛ چون رجال سند این حدیث همگى از افراد مورد وثوق و اعتماد نزد اهل سنت اند.

ابطال حدیث ولایت با ادعای اجماع بر خلافت ابوبکر!

پرسش : آیا ادعای ابن حجر درباره اجماع بر خلافت ابوبکر می تواند حدیث ولایت را ابطال کند؟
پاسخ اجمالی:

اولا: چنین اجماعى وجود نداشته. ثانیا: بر فرض ثبوت اجماع، چون با تهدید وتطمیع بوده اعتبار ندارد. ثالثا: چگونه حدیث ولایت خبر واحد است در حالى که ده ها نفر از علماى اهل سنت آن را از چهارده نفر از صحابه نقل کرده اند، از طرفی ابن حجر روایتی که منقول 8نفر از صحابه است، را متواتر می داند.رابعا: احادیث ولایت که شیعه به آن استدلال مى کند قطعى است و با ادله قطعی دیگر تأیید مى شود.

صحت حدیث ولایت به ‏روایت احمد از ‏عمران بن حُصین

پرسش : آیا حدیث ولایت به روایت احمد بن حنبل از عمران بن حُصین اعتباری دارد؟
پاسخ اجمالی:

حدیث ولایت به روایت احمد بن حنبل از عمران بن حُصین اعتبار دارد؛ چون رجال سند این حدیث همگى از مشاهیر و ثقات مورد قبول اهل سنت اند.

برداشت ابوبکر از دلالت حدیث تشبیه

پرسش : ابوبکر از حدیث تشبیه چه چیزى را برداشت کرده است؟
پاسخ اجمالی:

ابوبکر از این حدیث، برابرى را دریافته است، چرا که او به حضرت رسول(ص) عرض کرد: مردى را با سه تن از فرستادگان الهى برابر ساختى؟ همچنین سخن ابوبکر خطاب به امیرالمؤمنین(ع) که «کجا همانندى براى تو یافت مى شود؟» نشان دهنده آن است که وى برابرى یاد شده در حدیث را دلیل آن دانسته است که همانندى براى امام(ع) وجود ندارد و این خود دلیلى دیگر بر افضلیّت آن حضرت است؛ به ویژه آنکه پیامبر(ص) این سخن ابوبکر را تصدیق و تأیید فرموده است.

ابن تیمیه و تکذیب حدیث ولایت

پرسش : آیا سخن ابن تیمیه در تکذیب حدیث ولایت اعتبارى دارد؟
پاسخ اجمالی:

این حدیث را ترمذی نقل کرده و می گوید: حسن است. نسائی و احمد بن حنبل نیز آن را نقل کرده اند. ابن حبان نیز آن را در صحیح خود نقل کرده و تصحیح نموده است. حاکم نیشابوری می گوید: این حدیث صحیح است. ابن حجر بعد از نسبت دادن آن به ترمذی می گوید: سند آن قوی است. ناصرالدین البانی که امروزه مورد قبول علمای اهل سنت است، این حدیث را در«سلسلة الاحادیث الصحیحة» نقل کرده و سعی بلیغ در تصحیح سند آن نموده است.

معرفی اِسنوى

پرسش : اسنوى که بود؟
پاسخ اجمالی:

جمال الدین، ابومحمّد، عبدالرحیم بن حسن بن على بن عمر بن على بن ابراهیم مردى نيکو چهره، نرم خو، نسبت به دانشجويان پرمهرو نويسنده اى توانا و همواره در حال نگارش کتاب و آموختن دانش به ديگران بود در سال 772 از دنيا رفت، کتابهاى مشهور وى عبارت اند از: جواهر البحرين في تناقض الخبرين، التنقيح على التصحيح، شرح المنهاج، الهداية في أوهام الکفاية، المهمّات، التمهيد و طبقات الفقهاء.

معرفی سید على همدانى

پرسش : سید على همدانى که بود؟
پاسخ اجمالی:

امیر، سیّد على بن شهاب الدین بن محمّد همدانى، جامع دانشهاى آشکار و پنهان بود. او صاحب آثار مشهورى در علوم باطنى است. مانند: «النقطة» و«شرح الأسماء الحسنى» و«شرح فصوص الحکم» و«شرح القصیدة الهمزیّة الفارضیّة». وى پیوسته در جهانگردى بود و سه بار، همه شهرهاى جهان را گشت و موفّق شد هزار و چهارصد تن از اولیا را ببیند. وى دوشنبه دوازده رجب 714 ق در همدان به دنیا آمد و در ششم ماه ذى حجّه سال 786 از دنیا رفت.

معرفی گنجى شافعى

پرسش : گنجى شافعى که بود؟
پاسخ اجمالی:

ابوعبدالله، محمّد بن یوسف گنجى شافعى، پیشوا و حافظى بزرگ بود. کتاب «کفایة الطالب» او در شمار کتابهاى مشهور و مورد اعتماد است. او از دانشمندان اهل سنّت است و عالمان سنّى مانند: علّامه غلام على آزاد بلجرامى در «سبحة المرجان» و علّامه حیدر على فیض آبادى در«منتهى الکلام» و دیگران به سخنان او در «کشف الظنون» اعتماد کرده اند.

خشنودی عایشه و حفصه از برپایی جنگ جمل

پرسش : عایشه و حفصه چه واکنشی نسبت به برپایی جنگ جمل داشتند؟
پاسخ اجمالی:

وقتی گزارش جنگ جمل توسط نامه عایشه به حفصه رسید، کنیزان خود را فراخواند تا برایش بخوانند و دف زنند و به آنان دستور داد که در آوازه خوانى خود، این اشعار را بخوانند: «على مانند اسب سرخْ مو اگر جلو رود، پى شود و اگر عقب نشیند، کشته شود» .امّ کلثوم دختر على(ع) این خبر را شنید، چادر به سر کرد و نزد آنان رفت و به او گفت: اگر تو و عایشه  امروز علیه على(ع) همدست شده اید، در گذشته نیز علیه برادرش (پیامبر) همدست شدید؛ که خداوند شما را در آیه 4 سوره تحریم، توبیخ کرد.

عایشه خونخواه عثمان!!!

پرسش : آيا عايشه مي توانست خون خواه عثمان باشد؟
پاسخ اجمالی:

عایشه که بعد از کشته شدن عثمان، مدام روضه مظلومیت او را می خواند و داعیه خون خواهی از او را داشت، اولین کسى بود که عثمان را سرزنش مى‏ کرد و مردم را در کشتن او به طمع انداخت، تا جایى که می گفت: نعثل را بکشید، بکشید این پیر کفتار را که هنوز پیراهن مصطفى(ص) کهنه نشده سنّت او را کهنه گردانید.

حدیث تشبیه به روایت عاصمى

پرسش : عاصمى حدیث تشبیه را چگونه روایت کرده است؟
پاسخ اجمالی:

عاصمى، با اسناد خودش نقل کرده، پيامبر(ص) فرمود: «هر که مى خواهد دانش آدم و فهم نوح و بردبارى ابراهيم و توانمندى موسى را ببيند، على بن ابى طالب را بنگرد». همچنين محمّد بن ابى زکريّاى ثقه، محمّد بن يحياى ثقه و حسين بن محمّد بستى، با اسناد خودشان حديث تشبيه را روايت نموده اند.

شبهه دهلوى در سند حدیث تشبیه

پرسش : آیا ادعاى دهلوى مبنى بر اینکه حدیث تشبیه از احادیث اهل سنّت نیست صحیح است؟
پاسخ اجمالی:

ادعاى دهلوى یا از سر کم اطلاعى اوست یا عناد و دشمنى اش با علی(ع)؛ چرا که بسیارى از علماى اهل تسنن حدیث تشبیه را در کتابهاى خود با سند ذکر کرده اند، مانند: ابوحاتم رازى، ابن شاهین، ابن بطّه، حاکم نیشابورى، ابن مردویه، ابو نعیم، بیهقى، ابن مغازلى، شیرویه دیلمى، شهردار دیلمى، خوارزمى، ابوالخیر حاکمى، صالحانى، ابن طلحه، گنجى، محبّ طبرى، سیّد على همدانى، شهاب الدین دولت آبادى هندى، ابن صبّاغ، ابراهیم وصّابى و محدّث احمد بن باکثیر مکّى و ... .

گرایش زیدیه یمن به سلفیه

پرسش : چرا زیدیه یمن به سلفیه گرایش پیدا کرد؟
پاسخ اجمالی:

زیدیه یمن تا قبل از ظهور وهابیت گرایش به امامیه داشتند؛ اما بعد از به قدرت رسیدن وهابی ها در عربستان، کشورها یی مثل بحرین و یمن را با اعمال محدودیت تحت تأثیر افکار خود قرار دادند. امامان زیدیه هم که مرفه‌ ترین مردم یمن بودند، مصلحت دیدند با عقاید دینی رایج در منطقه منطبق شوند. البته مهمترین عامل، فشار سیاسی حکومت یمن بود که شدیدا از وهابیت خط می گرفت؛ آنان به کتابخانه‌ها حمله کرده و کتابها را آتش زدند، از فعالیت مدارس دینی جلوگیری کردند و علمای زیدی را کشتند.

حدیث تشبیه به روایت ولى اللّه لکهنوى

پرسش : ولى الله لکهنوى حدیث تشبیه را چگونه روایت کرده است؟
پاسخ اجمالی:

مولوى ولى الله لکهنوى حدیث تشبیه را این گونه نقل کرده است: رسول خدا(ص) فرمود: «هر که مى خواهد دانش آدم و تقواى نوح و بردبارى ابراهیم و شکوه و عظمت موسى و زهد عیسى را ببیند، على بن ابى طالب را بنگرد».

شبهه مشترک لفظى بودن «ولىّ» در حدیث ولایت

پرسش : چرا با اینکه لفظ «ولىّ» از الفاظ مشترک است، اما در حديث ولايت حمل بر «اولى به تصرف» مي شود؟
پاسخ اجمالی:

اولا: متبادر از لفظ«ولىّ» همان معناى اولى به تصرف و امامت و سرپرستى است. ثانیاً: در این حدیث، پیامبر(ص) ولایت بعد از خودش را منحصر بر حضرت على(ع) کرده و مى دانیم که ولایت به معناى محبت و نصرت منحصر به یک شخص خاص نیست و براى همه مؤمنان ثابت است. ثالثاً: با در نظر گرفتن شأن صدور این روایت پى مى بریم این حدیث مربوط به معناى سرپرستى و اولى به تصرف بودن اوست.

حدیث تشبیه به روایت حفظى شافعى

پرسش : حفظى شافعى حدیث تشبیه را چگونه روایت کرده است؟
پاسخ اجمالی:

شهاب الدین حفظى عجیلى شافعى از قول بیهقى این حدیث را به رسول خدا(ص) مى رساند و روایت مى کند: «هر که مى خواهد تقواى نوح و بردبارى ابراهیم و شکوه و عظمت موسى و بى رغبتى عیسى به دنیا را ببیند، على بن ابى طالب را بنگرد».

حدیث تشبیه به روایت امیر صنعانى

پرسش : امیر صنعانى حدیث تشبیه را چگونه روایت کرده است؟
پاسخ اجمالی:

علّامه محمّد امیر صنعانى از محبّ طبرى نقل می کند: رسول خدا(ص) على(ع) را به پنج تن از پیامبران(ع) تشبیه کرده است. وى مى گوید: ابو الحمراء از پیامبر(ص) نقل کرده است که حضرتش فرمود: «هر که مى خواهد دانش آدم و فهم نوح و بردبارى ابراهیم و زهد یحیى بن زکریّا و صلابت موسى بن عمران را ببیند، على بن ابى طالب را بنگرد».

شبهه «شیعه بودن برخى از راویان احادیث ولایت»

پرسش : آیا شیعه بودن برخى از راویان احادیث ولایت مى تواند دلیل بر ابطال این احادیث باشد؟
پاسخ اجمالی:

 اولا: طبق گفته اهل سنت تشیع راوى اگر ثقه باشد مضرّ به روایات او نیست. ثانیاً: اجلح که یکى از راویان حدیث ولایت است، به تصریح اهل سنت ثقه مى باشد. ثالثاً: اجلح از رجال ابى داوود درسنن و ترمذى در صحیح و نسائى در سنن و ابن ماجه در سنن است. رابعاً: بزرگان اهل سنت همچون شعبه، سفیان ثورى و ابن المبارک از او روایت نقل کرده اند. خامساً: براى حدیث«ولایت» طرقى دیگری مانند عمران بن حصین است که  اهل سنت او را قبول دارند.

حدیث تشبیه به روایت فخر رازى

پرسش : فخر رازى حدیث تشبیه را چگونه روایت کرده است؟
پاسخ اجمالی:

فخر رازى در«الأربعین» از احمد و بیهقى، از پیامبر(ص) چنین روایت کرده: «هر که مى خواهد دانش آدم و تقواى نوح و بردبارى ابراهیم و شکوه و عظمت موسى و عبادت عیسى را ببیند، على بن ابى طالب را بنگرد».

فضایل فاطمه زهرا(س) در کلام ائمه معصومین(ع)

پرسش : فضایل فاطمه زهرا(سلام الله علیها) در کلام ائمه معصومین(علیهم السلام) چگونه است؟
پاسخ اجمالی:

هر يک از ائمه(ع) در فضايل حضرت فاطمه(س) نکاتي ارزنده بیان فرموده اند. در نگاه ائمه فاطمه(س) چنان مرتبه والايى دارد که در زندگی خود به ایشان مباهات مى کردند و ایشان را داناتر و پرهيزگارتر و گرامى تر از آن می دانستند که نیاز به تمجید داشته باشد. ایشان به اصحاب خود می گفتند: نبوت هيچ پيامبرى تکميل نشد مگر اين که به فضيلت فاطمه زهرا(س) اقرار نموده، محبت او را دارا بود. ایشان دختر رسول خدا فاطمه(س) را براى خود سرمشق و الگو قرار داده بودند.

حدیث تشبیه به روایت صدرالعالم

پرسش : صدر العالم حدیث تشبیه را چگونه روایت کرده است؟
پاسخ اجمالی:

شیخ محمّد صدر العالم از ابونعیم نقل کرده است که پیامبر(ص) مى فرماید: «هر کس دیدن دانش آدم و فهم نوح و دوستىِ ابراهیم با خداى متعال، او را شادمان مى سازد، على بن ابى طالب را بنگرد».

دلالت حدیث ولایت

پرسش : آیا حدیث ولایت بر امامت و خلافت على بن ابیطالب(علیه السلام) دلالت دارد؟
پاسخ اجمالی:

1- کلمه«ولىّ» هنگام اطلاق و بدون قرینه، به معناى«مالک امر»و حاکم است. 2- در صدر روایت آمده: «انّ علیّاً منّى و أنا منه و هو ولىّ کلّ مؤمن بعدى». 3- اینکه پیامبر(ص) این جمله را در جواب اعتراض بریده و دیگران آورد، دلالت بر معناى خاص«ولىّ» دارد. 4- بزرگان اصولیین از اهل سنت مى گویند: هرگاه درلفظ مشترک قرینه اى بر یکى از معانى آن نباشد، آنرا باید حمل بر تمام معنایش نمود. 5- از قراین موجود در حدیث براى حمل بر معناى امامت، فهم بریده از کلام پیامبر(ص) است؛ لذا با ابوبکر بیعت نکرد.

آفرینش افراد جهنّمی با وجود علم به جهنمی شدن و مسئله عدل الهی؟!

پرسش : چرا خداوند گنهکارانی که عاقبتشان جهنم است را با علم به جهنمی شدنشان آفرید؟ آیا این مسأله با عدل الهی منافات ندارد؟
پاسخ اجمالی:

اولا: اصل «وجود» انسان، به عنوان امری برآمده از فیض الهی، بر «عدم» او ترجیح دارد و سعادت و شقاوت امری عارضی و اکتسابی است؛ ذات خداوند اقتضای آفرینش موجودات را دارد و هر چیزی که اقتضای هستی یافتن را داشته باشد از سوی خدا فیض وجود را دریافت می کند.
ثانیا: خداوند انسان ها را بر فطرت پاک آفریده و انسان گنهکار از ابتدا گنهکار نبوده و با اختیار این مسیر را انتخاب کرده است؛ لذا خلقت او منافاتی با عدل الهی ندارد؛ بله خداوند از ازل می دانست چه کسانی گنهکار خواهند بود، اما این علم ازلى سبب اجبار انسان بر عملی نمى شود!
ثالثا: بهشتی شدن همه انسان ها تنها با جبر سازگار است؛ زیرا در فرض بهشتی شدن همگان، باید انسان هایی را تصور کنیم که جز خوبی چیزی را انتخاب نکنند و الا محکوم به عدم می باشند. بدیهی است که در چنین وضعیتی، اختیار معنا نخواهد داشت.
رابعا: اگر قرار بود خلقت ابنای بشر از سوی خداوند فقط به بندگانی تعلّق گیرد که اطاعت می کنند و به بهشت می روند، اصولا خود بهشت و نعمات آن نیز بیهوده بود؛ زیرا بهشت پاداش کسانی است که با انتخاب های درست خویش امتحان های سخت الهی را پشت سر گذاشته و فضیلت های وجودی خود را به فعلیت رسانده باشند.