پایگاه اطلاع رسانی دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

صفحه کاربران ویژه - خروج
مرتب سازی بر اساس
 
انگیزه پیدایش «مذهب»(2)

انگیزه پیدایش «مذهب»(2)

گفتیم بیشتر جامعه‌شناسان غربی سعی دارند برای پیدایش مذهب یک ریشه مادی پیدا کنند؛ گویا با یکدیگر پیمان بسته‌اند که ریشه‌های مذاهب را جز در این ناحیه جستجو نکنند! آنها ماتریالیسم و مادی‌گری را یک اساس قطعی برای مطالعات خود فرض کرده‌اند، و همه مشکلات و پیچیدگی‌های تاریخ بشر را از آن می‌طلبند. در هرحال اگر چه این طرز فکر درست نیست، ولی سعی ما این است که در این سلسله بحث‌ها با همان منطق و همان اسلوب، بحث‌ها را تعقیب کنیم و با همان عینک و از همان زاویه فرضیات و نظرات آنها را درباره سرچشمه پیدایش مذاهب مورد تجزیه و تحلیل قرار دهیم...

نویسنده: حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

انگیزه پیدایش «مذهب»(1)

انگیزه پیدایش «مذهب»(1)

«ساموئیل کینگ» می‌گوید: «دانشمندان جامعه‌شناس به دقت این موضوع را بررسی کرده‌اند و به این نکته رسیده‌اند که اساساً طایفه و جامعه‌ای بدون معتقدات و آداب و رسومی که در واقع کیش و مذهب به شمار می‌رود وجود ندارد. امروز [نیز] در سراسر جهان نه تنها مذهب وجود دارد بلکه تحقیقات دقیق نشان می‌دهد که طوائف نخستین بشر نیز دارای نوعی مذهب بوده اند». این اعتراف صریح مخصوص این جامعه‌شناس نیست؛ بلکه بسیاری دیگر از جامعه‌شناسان یا مورخان و یا روان‌شناسان با او در این عقیده هماهنگ هستند. تا آنجا که «ویل دورانت» تاریخ‌نویس معروف معاصر می‌گوید: «این قضیه که مذهب موضوعی است که تمام افراد بشر را دربر می‌گیرد، در نظر شخص فیلسوف از قضایای اساسی تاریخ و روانشناسی به شمار می‌رود».

نویسنده: حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

یک بررسی کوتاه و فشرده از وسیع‌ترین آئین جهان

یک بررسی کوتاه و فشرده از وسیع‌ترین آئین جهان

در این مقاله کوشش شده است که بررسی کوتاه و در عین حال آموزنده‌ای از آئین بزرگ اسلام به اتکاء متون و مدارک اصیل اسلامی به عمل آید. مطالعه این مقاله هم برای مسلمانانی که می‌خواهند در یک بررسی اجمالی با روح تعلیمات وسیع و ارزنده اسلام آشنا شوند، و هم برای بیگانگان که فرصت مطالعۀ کتاب‌های مشروح اسلامی را ندارند مفید خواهد بود.

نویسنده: حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

«شیعه» مذهبی زنده و تعلیماتی عالی

«شیعه» مذهبی زنده و تعلیماتی عالی

هدف این مقاله معرفی کامل و مشروح مذهب شیعه و وضع شیعیان جهان نیست؛ زیرا حق این مطلب تنها در ضمن کتاب‌های مفصل و متعدد ادا می شود. بلکه منظور معرفی کوتاه و فشرده و در عین حال روشن و گویا از این مذهب و پیروان آن برای کسانی است که با اصول افکار ما آشنائی ندارند، یا مواجه با معرفی‌های ناقص و غرض‌آلود شده اند...

نویسنده: حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

موضع‌گیری «تقیّه» در یک مکتب انقلابی

موضع‌گیری «تقیّه» در یک مکتب انقلابی

ممکن است چنین تصور شود که یک مکتب انقلابی، همچون «اسلام» باید صریح، افشاگر و پرخروش باشد؛ بنابراین «تقیه» و پنهان کاری نمی تواند در آن نقشی بر عهده گیرد. اما تعبیرات خاصی که در روایات آمده بیانگر این است که تقیه در واقع یکی از برنامه‌های انقلابی و در مسیر پیشبرد اهداف انقلاب است؛ زیرا یک مکتب انقلابی ریشه دار و حساب شده به دو چیز نیازمند است: «حفظ افراد» و «حفظ اسرار».

نویسنده: حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

«رستاخیز» به زندگی مفهوم می دهد

«رستاخیز» به زندگی مفهوم می دهد

اگر ما يقين داشته باشیم که منزلگاهی که در پیش داریم منزلگاه عدم نیست؛ بلکه هستی است در یک سطح عاليتر؛ ادامه همین حیات است در یک افق بالاتر؛ و همه تلاشها و کوششها سرانجام به آن منتهی می گردد، در این حالت زندگی ما از پوچی و بیهودگی خارج می شود و مفهوم می گیرد. بنابراین باید گفت: «نخستین اثر ایمان به زندگی پس از مرگ و رستاخيز مفهوم دادن و هدف بخشیدن به زندگی و از بیهودگی درآوردن آن است».

نویسنده: حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

دروازه‌های جهان دیگر گشوده می‌شود!

دروازه‌های جهان دیگر گشوده می‌شود!

پیشرفت علوم تجربی برای نخستین بار نشان داد که فنای مطلق و نابودی مواد جهان که فکر جمعی از پیشینیان را به خود مشغول داشته بود، مطلقا وجود ندارد. «لاوازیه» دانشمند بزرگ فرانسوی اثبات کرد هیچ ماده ای در جهان از بین نمی رود؛ بلکه مواد جهان دائما در حال تغییر شکل هستند...

نویسنده: حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

افشاگران فداکار!

افشاگران فداکار!

درمیان یاران پیامبر(ص) و علی(ع) به دو چهره کاملا متفاوت برخورد می کنیم: گروهی سرسختانه در برابر دستگاه‌ جباران زمان خود بپاخاستند و از نعره‌های وحشتناک جلادان خلافت نترسیدند؛ بلکه فریاد زدند، خروشیدند و قیام کردند و گروه دیگر چنین جوش و خروشی نداشته‌اند و یا ساکت بوده‌اند...

نویسنده: حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

«تقیه تحبیبی» یک شاهکار دیگر

«تقیه تحبیبی» یک شاهکار دیگر

امام صادق(ع) می‌فرماید: «از اینکه کاری کنید که در برابر مخالفان مایه‌ی سرزنش ما شود به شدت بپرهیزید ... در مراکز آنها [اهل تسنن] نماز بگزارید، و از بیماران عیادت کنید و در مراسم تشیع جنازه آنها حاضر شوید و در هرکار خیر پیش‌قدم گردید؛ به خدا سوگند بهترین عبادت «کتمان» است. راوی حدیث می گوید: پرسیدم کتمان چیست؟ فرمود: «تقیه»».

نویسنده: حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

آیات غدیر؛ آیه اکمال دین

آیات غدیر؛ آیه اکمال دین

از مهمترین آیات اثبات کننده زعامت و خلافت بلافصل امیرمومنان علی(ع)، آیات نازل شده در روز غدیر است؛ آیه «تبلیغ» یا «بلاغ» و آیه «اکمال دین» در این روز نازل شده اند که ضروری است که دلالت آنها بازخوانی شود. جهت پرهیز از اطاله کلام و رعایت حوصله مخاطب محترم، در مقاله ای مجزّا به بررسی دلالت آیه «تبلیغ» پرداختیم و اینک در این مجال، دلالت آیه «اکمال دین» بررسی می شود. امید می رود که مورد قبول حضرت حق، رسول خدا(ص) و جانشین برحق ایشان واقع شود.

نویسنده: حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

آیات غدیر؛ آيـه تبليغ‏

آیات غدیر؛ آيـه تبليغ‏

از مهمترین آیات اثبات کننده زعامت و خلافت بلافصل امیرمومنان علی(علیه اسلام)، آیات نازل شده در روز غدیر است؛ آیه «تبلیغ» یا آیه «بلاغ» و آیه «اکمال دین» در این روز نازل شده اند که ضروری است که دلالت آنها بازخوانی شود. جهت پرهیز از طولانی شدن کلام و رعایت حوصله مخاطب محترم، در این مقاله به بررسی دلالت «آیه تبلیغ» می پردازیم و در مقاله ای دیگر به بررسی آیه «اکمال دین» خواهیم پرداخت.

نویسنده: حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

تفاوت «تقیّه» با «نفاق»!؟

تفاوت «تقیّه» با «نفاق»!؟

در بحث‌ «تقیه» در میان دو گروه قرار گرفته‌ایم که متأسفانه هر کدام به نوعی راه را گم کرده‌اند و مایه دردسر برای خودشان و دیگران شده‌اند؛ یکی مؤمنان ترسو و بی‌حال و مصلحت‌اندیشی هستند که هرجا اظهار حق را مزاحم منافع خویش ببینند، یا جرعت اظهار حق را در خود مشاهده نکنند فورا زیر چتر «تقیه» می خزند. دوم دشمنان بی‌خبر و یا آگاه ولی مغرض هستند که دست به تحریف مفهوم تقیه زده و آن را «دروغگوئی» و «ترس» و «ضعف» و «زبونی» معرفی می کنند! ...

نویسنده: حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

موارد وجوب «تقیّه» و فلسفه آن؟

موارد وجوب «تقیّه» و فلسفه آن؟

در بحث گذشته موارد «تحریم تقیه» بررسی شد، و از مجموع آن بحث روشن گشت که موارد زیادی وجود دارد که نه تنها تقیه در آن مجاز نیست بلکه از «گناهان کبیره» محسوب می شود؛ چه اینکه تقیه در آنها باعث شکست و عقب گرد و گسترش فساد و گناه و جرأت ظالمان و پوشیده ماندن حق و تزلزل ارکان اسلام می گردد. اکنون باید به سراغ موارد «وجوب تقیّه» -توأم با آگاهی از هدف و فلسفه آن- برویم و چون این دو (موارد وجوب و هدف) با یکدیگر پیوند دارند با ذکر خطوط اصلی هدفِ تقیه های سازنده، موارد وجوب آن نیز روشن می گردد...

نویسنده: حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

چهره «تقیّه» در روایات اسلامی

چهره «تقیّه» در روایات اسلامی

تقیه به «سپر» تشبیه شده؛ و این یعنی تقیه (به مفهوم واقعی) کار مجاهدان است نه گوشه گیرانِ فاقد تعهد و مسئولیت، و نه عافیت‌طلبان ترسو. چهره تقیه در «روایات اسلامی» همانند چهره آن در «قرآن» یک چهره سازنده و انقلابی است؛ هرچند جاهلان آن را وارونه منعکس ساخته اند. لذا ما یک بررسی کوتاه و دقیق روی احادیث تقیه به عمل می آوریم تا روشن شود که تقیه نوعی از مبارزه‌ی حساب شده است، نه سکوت و سازش و تسلیم.

نویسنده: حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

مردان راستین (چهره دیگری از «تقیه» در قرآن)

مردان راستین (چهره دیگری از «تقیه» در قرآن)

در آغاز اسلام گهگاه که دشمنان اسلام بعضی از مسلمانان را تنها می‌یافتند آنها را تحت فشار قرار می‌دادند که از پیامبر(ص) دوری کرده و با آنها از در دوستی درآیند، و چنانچه در برابر اینگونه پیشنهادها مقاومت می‌کردند سرانجامش نابودی نفرات و تحلیل رفتن تدریجی نیروها، و به هدر رفتن بی دلیل قدرت نهال اسلام بود. لذا قرآن کریم به آنها دستور داد که بجای مقامت بیهوده و کورکورانه در برابر این فشارها، ظاهرا و با زبان، با آنها ابراز دوستی کنند و نیروهای خود را حفظ نمایند...

نویسنده: حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

چهره‌هائی از تقیه سازنده در قرآن

چهره‌هائی از تقیه سازنده در قرآن

چون هدف اصلی ما از این بحث این است که با روح تعلیمات اسلام در زمینه «تقیه» آشنا شویم، لازم است پیش از طرح این مساله به شکل یک بحث اجتماعی، نمونه‌هائی از متون اصلی اسلام را در این باره بررسی کنیم؛ که فهم صحیح یک مطلب، جوابگوی همه ایرادات خواهد بود. درضمن با این بینش اسلامی می توانیم وضع جوامع امروز مسلمانان و موضع گیری‌های آنها را در این قسمت دریابیم...

نویسنده: حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

اختصاص تقیّه به شیعه؟

اختصاص تقیّه به شیعه؟

آنها که می‌پندارند مساله «تقیّه» از ویژگیهای اسلام یا از ویژگیهای «شیعه» است برداشت صحیحی از مفهوم تقیّه ندارند؛ آنها برای فهم این موضوع به گفته‌های مخالفان شیعه قناعت کرده اند و یا با حدس و تخمین و پیشداوری‌های بی‌دلیل مفهومی برای آن ساخته و به مبارزه با آن برخاسته اند، و یا اینکه بر سر لفظ دعوا دارند...

نویسنده: حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

آیا «تقیه» در تعالیم اسلام وجود دارد؟

آیا «تقیه» در تعالیم اسلام وجود دارد؟

این روزها گفتگو از مساله «تقیه» فراوان می شود و نفی و اثباتهائی روی آن انجام می گیرد که چون بعضا توأم با آگاهی کامل نیست، از اصل حقیقت بسیار فاصله دارد. برای رسیدن به عمق این بحث لازم است تمام بحثهای اصولی را که پیرامون این مساله مهم وجود دارد به صورت سؤالاتی طرح کنیم و سپس با در نظر گرفتن همه جوانب به بررسی آنها بپردازیم ...

نویسنده: حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

«علم» یا «جهل»؛ کدام یک سرچشمه پیدایش مذهب است؟

«علم» یا «جهل»؛ کدام یک سرچشمه پیدایش مذهب است؟

جمعی از جامعه‌شناسان مادی اصرار دارند که انگیزه‌ی اصلی پیدایش «مذهب» را در مجتمعات انسانی «جهل» و بی‌خبری از قوای طبیعی و اسرار هستی معرفی کنند؛ در حالی که نه تنها شاهد و قرینه‌ای برای این فرضیه ذکر نکرده‌اند، بلکه قرائن موجود خلاف آن را اثبات می‌کند...

نویسنده: حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

آیا جهان آغاز و انجامی دارد؟!

آیا جهان آغاز و انجامی دارد؟!

تمام مشاهدات موجود نشان می‌دهد که جهان رو به «فرسودگی» پیش می‌رود؛ زیرا می‌دانیم جهان از اتم‌ها تشکیل شده و اتم‌های جهان همه بدون استثناء در حال تجزیه‌اند. و برخلاف آنچه بعضی می‌پندارند تنها اجسام «رادیو اکتیو» نیستند که اتم‌های ناپایدار و در حال تجزیه دارند، بلکه سایر اتم‌ها نیز رو به سوی همین مقصد می‌روند؛ تنها تفاوت در اینجاست که اتم‌های اجسام رادیو اکتیو با سرعت زیاد، و اتم‌های دیگر اجسام با کندی این راه را طی می‌کنند...

نویسنده: حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

معجزہ‌ی «حافظه»!

معجزہ‌ی «حافظه»!

در داخل وجود خود مشغول گردش بودیم؛ به اطاقی رسیدیم که بی شک اسرارآمیزترین و پیچیده‌ترین دستگاه‌های موجود در این جهان آفرینش در آن است؛ مرکز فرماندهی بدن، اطاق اسرار آمیز مغز! میخواستیم دست به نخستین پرده‌ای که روی آن کشیده شده بود برده، کنارش بزنیم که به ما گفتند: یواش...! چه خبر است که یواش؟ گفتند: که این یک پرده ساده و معمولی نیست؛ این مرکز تمام خاطرات و محل بایگانی تمام حوادثی است که ما در طول عمر خود با آن روبرو هستیم؛ بله اینجا مرکز «حافظه» است! ...

نویسنده: حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

عجیب‌ترین «بایگانی‌» دنیا!

عجیب‌ترین «بایگانی‌» دنیا!

اگر روزی «حافظه» انسان دچار اختلال گردد، یک حالت گیجى عجیب -درست مانند حال کودکان نوزاد- به ما دست می‌دهد. همه چیز براى ما ناآشناست و گویا نخستین بار است که آنها را مى بینیم؛ یک کلمه نمی‌توانیم سخن بگوئیم! یک گام بخواهیم برداریم تعادل خود را از دست داده زمین مى خوریم؛ و اگر بتوانیم راه برویم، نه راه خانه را بلدیم و نه مرکز کارمان را! نه تنها دوستان خود را نمى شناسیم، برادر و پدر و مادر و فرزندان ما هم براى ما ناآشنا هستند! اگر گرسنه شویم نمیدانیم چه چیز بخوریم و اگر غذائى جلوی ما باشد راه دهان خود را پیدا نمی‌کنیم و ...

نویسنده: حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

از این اطاق اسرارآمیز دیدن کنیم

از این اطاق اسرارآمیز دیدن کنیم

چه کسى مى تواند باور کند که در آفرینش «مغز» انسان هیچ‌گونه محاسبه و برنامه قبلى در کار نبوده و پدیده‌اى کاملا تصادفى است؟! آیا همین مقدار خودشناسى و اطلاع از وضع ساختمان این «مرکز شگفت انگیز» و یا به تعبیری «اطاق کنترل بدن» براى کشف نخستین راز آفرینش و آن قدرت و علم بى پایانى که جهان را اداره و رهبرى مى کند کافى نیست؟! ...

نویسنده: حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

نخستین بار که یک «مغز الکترونیکی» دیدم

نخستین بار که یک «مغز الکترونیکی» دیدم

آن روز من هم مانند بسیاری از افراد دیگر تصور می‌کردم «مغز الکترونیکی»، چنانکه از اسمش پیدا است اعجوبه‌ای است که در مدت کوتاهی کار صدها مغز آدمی را انجام می‌دهد! دوستان وسیله مشاهدۀ این اعجوبه جهان صنعت را که در یکی از مؤسسات بزرگ صنعتی به کار گرفته شده بود فراهم ساخته بودند. دستگاهی بود تقریبا به اندازه یک ماشین بزرگ چاپ (چند متر مکعب) با یک مشت چرخ و پیچ و مهره و یک ساختمان پیچیده، مانند بسیاری ماشین‌های دیگر ...

نویسنده: حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

گذرنامه‌ای برای سفر به جهان ماورای حس

گذرنامه‌ای برای سفر به جهان ماورای حس

درست است که امروز حتى صفات روحى انسان، مانند «پشتکار، اراده، دقت، حوصله» و امثال آن را با عقربه‌ها و ابزارها اندازه گیرى مى کنند و همه چیز صورت حسى به خود گرفته؛ اما با این حال «حس» بدون رهبرى عقل و مقیاس‌هاى فکرى هیچ مشکلى را حل نمى کند. در حقیقت مکتب «اصالت حس» از درون فروریخته است و آنها که تنها در مطالعات خود روى حواس تکیه مى کنند هیچ‌گاه معماهاى بزرگ هستى را حل نخواهند کرد.

نویسنده: حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

تکیه بر «حس» به تنهایی کافی نیست

تکیه بر «حس» به تنهایی کافی نیست

بحث درباره «خدا» گرچه بحث بسیار جالب و پرارزشى است، اما افسوس که از دایره «حس» ما بیرون است، و چیزهائى که از دایره حس بیرون است امروز ارزش علمى ندارد؛ زیرا راهى به سوى اثبات آن نیست! اصولا گام نهادن در بیرون از دایره حس اگر خطرناک نباشد، لااقل مایه سرگردانى است؛ و چه بهتر که خود را در این وادى سرگردان نسازیم. بسیار بودند کسانى که در این وادى قدم گذاردند و از نیمه راه سرگردان بازگشتند!!!

نویسنده: حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

چرا فکر کنیم؟ چگونه فکر کنیم؟ و در چه بیندیشیم؟

چرا فکر کنیم؟ چگونه فکر کنیم؟ و در چه بیندیشیم؟

گاهى فکر مى کنیم اصلا چرا فکر مى کنیم؟ از این فکر کردن‌ها چه خیرى دیده ایم؟ بلکه هر دردسر و بلائى داریم از همین فکر کردن و باریک شدن در مسائل زندگى، مسائل هستى، مسائل مربوط به سرنوشت و مانند اینها است. مگر دیوانه‌ها که این همه سر حال هستند فکر می کنند؟ اصلا آنها چون فکر نمی کنند این قدر پرنشاط و پرقدرتند! آنها عاقلان را مزاحم خود می دانند و زمزمه شان این است که: «خوش عالمى است عالم دیوانگى اگر *** موى دماغ ما نشود مرد عاقلى»

نویسنده: حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

موقعیت ما در نقشه بزرگ هستی

موقعیت ما در نقشه بزرگ هستی

غرق بودن ما در زندگى روزمره معمولا به ما امکان نمى دهد که به «کم» و «کیف» هستى خود، و نقطه اى که روى این نقشه بزرگ اشغال کرده ایم بیندیشیم؛ لذا خیلی زود به «نفی» متوسل می‌شویم، در حالی که برای فکر کردن، حقایقی پرارج تر از آنچه تمام خود را مصرف آن می‌کنیم وجود دارد، و راهی برای «نفی» آنچه نمی‌دانیم نیست.

نویسنده: حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

تعداد صفحات : 5