نحوه رفتار با «اسيران جنگي» در روايات اسلامي

پایگاه اطلاع رسانی دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

صفحه کاربران ویژه - خروج
ورود کاربران ورود کاربران

ورود به حساب کاربری

کلمه امنیتی:

نام کاربری:

کلمه عبور:

برای استفاده از امکانات پایگاه ثبت نام کنید .
مرتب سازی بر اساس
 

نحوه رفتار با «اسيران جنگي» در روايات اسلامي

پرسش : در روايات اسلامي چه رفتاري با «اسيران جنگي» توصيه شده است؟
پاسخ اجمالی:

در مورد مهربانى با اسيران جنگى و رعايت اصول انسانى در مورد آنها روايات فراوانى به ما رسيده است. غذا دادن به اسير حق مسلّم است بر كسى كه او را در اسارت دارد هر چند بخواهد او را روز بعد به قتل برساند، كافر باشد يا غير كافر. سفارش مولي علي(ع) درباره قاتلش كه فرمود: «اى فرزندم به حقّى كه من بر تو دارم سوگندت مى دهم كه غذا و نوشيدنى او را پاك و پاكيزه قرار دهى و تا موقع مرگِ من با او مدارا كن، از آنچه خودتان مى خوريد به او بدهيد و از آنچه مى نوشيد به او بنوشانيد» بيانگر اهميت اسلام به رفتار با اسير است.

پاسخ تفصیلی:

در مورد مهربانى با اسيران جنگى و رعايت اصول انسانى در مورد آنها روايات فراوانى از پيشوايان اسلام نقل شده است كه عظمت تعليمات اسلام را در اين زمينه نشان مى دهد:
1. در حديثى از اميرالمؤمنين(عليه السلام) مى خوانيم: هنگامى كه عبدالرحمن بن ملجم، با شمشير بر سر مبارك آن حضرت زد و او را اسير كردند، به حسن و حسين(عليهما السلام) فرمود: «اِحْبِسُوا هذَا الاَسِيرَ، وَ اَطْعِمُوهُ وَ اسْقُوهُ وَ اَحْسِنُوا اِسارَهُ»(1)؛ (اين اسير را حبس كنيد غذا و آب به او بدهيد و در اسارت با او خوش رفتارى كنيد).
2. در حديث ديگرى از همان حضرت(عليه السلام) مى خوانيم كه فرمود: «اِطْعامُ الاَسِيرِ وَ الاِحْسانُ اِلَيْهِ حَقٌّ وَاجِبٌ وَ اِنْ قَتَلْتَهُ مِنَ الْغَدِ!»(2)؛ (اطعام اسير و نيكى به او حق واجبى است، هر چند مستحق قتل باشد و بخواهى او را به قتل برسانى).
اين حكم شامل همه اسيران اعم از مؤمن و كافر مى شود، لذا در حديث ديگرى از امام صادق(عليه السلام) اين حكم با صراحت آمده است: «اِطعَامُ الاَسِيرِ حَقٌ عَلَى مَنْ اَسَرَهُ وَ اِنْ كانَ يُرادُ مِنْ الْغَدِ قَتْلَهُ فَاِنَّهُ يَنْبَغِى اَنْ يُطْعَمَ وَ يُسْقَى وَ يُرْفَقَ بِهِ كَافِراً كَانَ اَوْ غَيْرَهُ»(3)؛ (غذا دادن اسير حق مسلّم است بر كسى كه او را در اسارت دارد هر چند بخواهد او را روز بعد به قتل برساند، در اينجا نيز سزاوار است كه غذا و طعام به او بدهند و با او مدارا كنند؛ كافر باشد يا غير كافر).
در داستان اسارت ابن ملجم قاتل حضرت على(عليه السلام) روايات ديگرى است كه از نهايت لطف و محبّت آن حضرت(عليه السلام) نسبت به اسيران (اعم از اسيران جنگى و غير آنها) حكايت مى كند. از جمله در حديثى مى خوانيم:
«هنگامى كه امام على(عليه السلام) در بستر شهادت بود به فرزندش امام حسن مجتبى(عليه السلام) فرمود: فرزندم با اسيرت مدارا كن، و ترحّم نما و به او نيكى كن و نسبت به او دلسوزى نما در اين موقع امام(عليه السلام) بيهوش شد، هنگامى كه به هوش آمد، امام حسن(عليه السلام) ظرفى از شير خدمتش داد، حضرت كمى نوشيد سپس از دهان خود دور كرد و فرمود: براى اسيرتان ببريد، سپس افزود: «وَ حَقِّى عَلَيْكَ يا بُنَىَّ! اِلَّا مَا طَيَّبْتُمْ مَطْعَمَهُ وَ مَشْرَبَهُ وَ ارْفُقُوا بِهِ اِلَى حِينِ مَوْتِى وَ تَطْعِمُهُ مِمّا‌ تَأكُلَ و تُسْقِيهِ مِمّا تَشْرَبْ»(4)؛ (اى فرزندم به حقّى كه من بر تو دارم سوگندت مى دهم كه غذا و نوشيدنى او را پاك و پاكيزه قرار دهى و تا موقع مرگ من با او مدارا كن، از آنچه خودتان مى خوريد به او بدهيد و از آنچه مى نوشيد به او بنوشانيد)».
اين نكته نيز حائز اهميّت است كه آزاد كردن اسيران در برابر غرامت بايد تناسب با حال آنها داشته باشد، همان گونه كه پيامبر(صلى الله عليه وآله) در مورد اسيران جنگ بدر رعايت فرمود؛ بلكه مى توان در برابر يك كار فرهنگى آنها را آزاد كرد، چنانكه در تاريخ آمده است، كه در يك اقدام مهمّ تاريخى پس از جنگ بدر از سوى پيامبر(صلى الله عليه وآله) اعلام شد كه آن افراد از اسيران جنگى كه باسوادند مى توانند در برابر تعليم خواندن و نوشتن به ده نفر از اطفال مسلمانان آزاد شوند(5) اين در حالى بود كه بعضى ديگر در برابر آزادى خود، چهار هزار درهم پرداخته بودند و افراد نيازمند و فقير بدون پرداخت فديه آزاد شدند.(6)

پی نوشت:

(1). قرب الإسناد، حميرى، عبد الله بن جعفر، محقق / مصحح: مؤسسة آل البيت(عليهم السلام‏)، مؤسسة آل البيت(عليهم السلام)‏، قم‏، 1413 قمری، چاپ: اول‏، ص 143، احاديث متفرقه؛ بحار الأنوار، مجلسى، محمد باقر بن محمد تقى‏، محقق / مصحح: جمعى از محققان‏، دار إحياء التراث العربي‏، بيروت‏، 1403 قمری‏، چاپ: دوم، ج ‏42، ص 206، باب 127 (كيفية شهادته و وصيته و غسله و الصلاة عليه و دفنه)؛ مستدرك الوسائل و مستنبط المسائل‏، نورى، حسين بن محمد تقى‏، محقق / مصحح: مؤسسة آل البيت(عليهم السلام)‏، مؤسسة آل البيت(عليهم السلام‏)، قم،‏ ‏1408 قمری‏، چاپ: اول، ج ‏11، ص 79، باب 30 (استحباب الرفق بالأسير و إطعامه و سقيه و إن كان كافرا يراد قتله و أن إطعامه على من أسره و يطعم من في السجن من بيت المال).

تاریخ انتشار: « 1396/02/25 »
فهرست نظرات
*متن
*کد امنیتی http://makarem.ir
تعداد بازدیدکنندگان : 740