پایگاه اطلاع رسانی دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

پایگاه اطلاع رسانی دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

صفحه کاربران ویژه - خروج
ورود کاربران ورود کاربران

ورود به حساب کاربری

کلمه امنیتی:

نام کاربری:

کلمه عبور:

برای استفاده از امکانات پایگاه ثبت نام کنید .
مرتب سازی بر اساس
 

تعریف زکات [کلیات زکات ]

پرسش : زكات به چه معنا می باشد؟
پاسخ : زکات در لغت به معنای پاکى از آلودگى می باشد و در اصطلاح فقهی به مقدار معینى از اموال خاص انسان که به شرط رسیدن به حد نصاب باید در موارد مشخص خود مصرف شود گفته می شود.

مفهوم نصاب زکات [کلیات زکات ]

پرسش : منظور از نصاب در زکات چیست؟
پاسخ : حدّ مشخصى که براى هر یک از موارد وجوب زکات‏ در نظر گرفته شده است.

اهمیّت زکات در اسلام [کلیات زکات ]

پرسش : اهمیّت زکات در اسلام را بیان فرمایید؟
پاسخ : زکات یکی از عبادات مالى اسلام است که با شرایط خاصّى واجب مى شود؛ در اهمیّت زکات همین بس که خداوند متعال در قریب به سى آیه قرآن کریم پس از دستور به نماز، سفارش به زکات مى کند؛ گویى رابطه عمیقی بین نماز و زکات است، به طورى که نماز بى زکات، نماز مقبولى نخواهد بود. همچنین روایات فراوانى در مورد زکات وجود دارد، از جمله در روایتى آمده است که: «مانع زکات و شخصى که زکات بر او واجب شده و نمى پردازد مسلمان از دنیا نمى رود»؛ زکات همانند خمس، موارد معیّنى دارد: یک قسم از آن زکات بدن و حیات انسان است که هر سال یک مرتبه در روز عید فطر پرداخت مى شود و تنها بر کسانى که قدرت پرداخت آن را (از نظر مالى) دارند واجب است و قسم دیگر زکات اموال است که به نُه چیز (گندم، جو، خرما، کشمش، شتر، گاو، گوسفند، طلا و نقره سکّه دار) تعلّق می گیرد.

دریافت اجرت بابت کارهایی که عرفا به اجیر رجوع میکنند [احکام مضاربه ]

پرسش : در مادّه 555 قانون مدنى جمهورى اسلامى ایران چنین آمده است: «مضارِب باید اعمالى را که براى نوع تجارت متعارف و معمول بلد و زمان است بجا آورد ولى اگر اعمالى را که بر طبق عرف بایستى به اجیر رجوع کند، خود شخصاً انجام دهد، مستحقّ اجرت آن نخواهد بود» شایان ذکر است نظرات فقها تا حدّ اطّلاع این جانب متفاوت است که به سه نمونه آن اشاره مى شود: الف) امام خمینى(رحمه الله) معتقدند که اگر مضارب قصد تبرّع نداشته باشد مستحقّ اجرت المثل است. ب) صاحب شرایع(رحمه الله) قائل به عدم استحقاق اجرت المثل است. ج) صاحب جواهر(رحمه الله) قائل به تفکیک بین قصد تبرّع و عدم تبرّع شده اند. نظر حضرتعالى در این مورد چیست؟
پاسخ : در صورتى که قصد تبرّع داشته باشد شرعاً چیزى به او تعلّق نمى گیرد ولى اگر قصد تبرّع نداشته باشد، با توجّه به این که این کار طبق قرارداد وظیفه او نیست و نیاز به اجیر دارد، مى تواند اجرت کار را خود بگیرد.

نمائات حاصل از سود سرمایه گذاری [احکام مضاربه ]

پرسش : این جانب مبلغ 400 هزار تومان وجه نقد به عنوان سرمایه به شخصى داده ام تا در مدّت یک سال گاو خرید و فروش نماید و تمام مخارج و خدمات طبق قرارداد به عهده ایشان است، که پس از خاتمه مدّت و برداشت سرمایه، چنانچه نفعى یا ضررى باشد، بین صاحب پول و عامل بالمناصفه تقسیم شود. در این مدّت که گاوها تحویل ایشان مى باشد، چنانچه محصولى از شیر و ماست به عمل آید، آیا جزء سود محسوب مى شود تا نصف آن به این جانب تعلّق بگیرد؟
پاسخ : این مساله تابع قرارداد شماست هرگاه سخن از منافع بطور مطلق بوده، شامل شیر و مانند آن نیز مى شود.

قرار دادن زیان به عهده یک طرف در عقد خارج لازم [احکام مضاربه ]

پرسش : اینکه در مضاربه طی عقد خارج لازمی شرط می کنند زیان به عهده طرف مقابل باشد، یا صحیح است؟
پاسخ : در صورتی که قصد جدی باشد مانعی ندارد.

اعتراف عامل به عدم فعالیت اقتصادی در مضاربه [احکام مضاربه ]

پرسش : اگر شخص سرمایه ای را برای مضاربه گرفته و در طول این مدت سود پرداخت کرده ولی بعدا اذعان کند که بدون کار اقتصادی مشروع ربا پرداخت کرده تکلیف صاحب سرمایه چیست؟
پاسخ : در صورتی که پول را قبلا به عنوان سود مضاربه داده در حکم اقرار است و بازگشت از این اقرار قابل قبول نیست مگر این که یقین پبدا کند ربا بوده که در اینصورت نسبت به آنچه مصرف کرده است تکلیفی ندارد و باقیمانده را باید به مالک اصلی برگرداند.

قرارداد عامل با عامل دوم [احکام مضاربه ]

پرسش : آيا در مضاربه عامل مىتواند با اجازه مالك، با عامل دوّم قرارداد ببندد؟ خواه به اين صورت كه خودش را وكيل مالك قرار دهد، يا خودش را عامل مالك قرار داده و با عامل دوم قرارداد منعقد نمايد؟ در ضمن قرارداد دوم فقط به نفع عامل اوّل است؟
پاسخ : در صورتى که مالک اصلى چنین اجازه اى داده باشد مضاربه دوم صحیح است؛ ولى عامل اوّل نمى تواند سودى از این معامله دریافت دارد، مگر این که کارى انجام داده باشد و مبلغ اضافى را در مقابل آن قرار دهد.

عدم حق مطالبه سود از عامل ورشکست شده [احکام مضاربه ]

پرسش : شخصى مبلغى به طور مضاربه به واسطه اين جانب به كارفرمايى (كاسب) داده، كه ماهيانه سود آن را دريافت نمايد، در ضمن اينجانب قبول كردم كه معادل سودى كه آن شخص بايد در هر نوبت ماهيانه دريافت كند به او چك بدهم و صاحب كار سود را به حساب بنده واريز نمايد. اينك كارفرما ورشكست شده، و فرارى مىب اشد، وديگر پولى به حساب بنده واريز نمى كند. آيا شخصى كه چك بنده را در دست دارد شرعاً مى تواند از حساب من برداشت كند؟ آيا من كه جز واسطه رساندن سود مضاربه نبودهام، بدهكار هستم؟
پاسخ : چنانچه عامل ورشکست شده و دیگر معامله سودآورى انجام نمى شود، صاحب پول حق درخواست سود ندارد.

عدم اطلاع سرمایه گذار از نوع معامله [مضاربه با اشخاص ]

پرسش : شخصی پولی را گرفته تا با آن معاملات شرعی انجام دهد اما صاحب پول از نوع معامله اطلاعی ندارد. آیا لازم است صاحب پول در مورد صحت معاملات تحقیق کند یا می تواند به گفته طرف قرارداد مبنی بر شرعی بودن معاملات اعتماد کند؟
پاسخ : می تواند به قول او اعتماد کند مگر خلاف آن ثابت شود.

عدم علم یا شک به نوع سرمایه گذاری در مضاربه [مضاربه با اشخاص ]

پرسش : در مضاربه اگر مشخص نباشد طرف مقابل با سرمایه چه کاری انجام می دهد یا اینکه طرف مقابل مشخص کند ولی ما شک داشته باشیم یا اینکه طرف مقابل خارجی باشد، قرارداد چه حکمی دارد؟
پاسخ : اگر وکالت مطلقه داده شود برای انتخاب هر نوع معامله و واقعاً معامله ای صورت گیرد، مانعی ندارد.

شراکت در معامله با شرط شرکت در سود فقط و تعیین مقدار سود [مضاربه با اشخاص ]

پرسش : اگر به یک نفر پول بدهم و به او بگویم من شریک در سود هستم و نه ضرر. و تو باید ماهیانه فلان مبلغ به من بدهی رباست؟
پاسخ : این چنین سود گرفتن شرعا اشکال دارد. اگر بخواهید ربا نشود باید در معامله اول بگویید طبق شرایط مضاربه با شما قرارداد می بندم سپس یک معامله جدا هر چند کوچک انجام دهید و در ضمن معامله دوم شرط کنید که زیان های ضمنی معامله اول بر عهده اوست.

شرایط صحت تعیین سود در مضاربه [مضاربه با اشخاص ]

پرسش : کسى مبلغى پول را در اختیار دیگرى قرار مى دهد تا آن را به گردش درآورده و سود حاصله را به طور مساوى تقسیم کنند از آن جایى که کسى که پول مى گیرد به علّت داشتن شریک نمى تواند به طور دقیق سود حاصله را حساب کند اظهار مى دارد این پول یعنى مثلا هر صد هزارتومان به طور تقریبى مى تواند ماهانه سه هزار تومان براى هر کدام سود حاصل کند، آیا این مضاربه صحیح است؟
پاسخ : این مضاربه با سه شرط صحیح است: الف) این که قرار داد طبق مضاربه با تعیین سود در صد هر یک، تنظیم شود یعنى معلوم شود از سود حاصل چند درصد مربوط به سرمایه گذار و چند درصد مربوط به شخص کارکننده است (در ضمن اگر ضررى حاصل شد باید آن را بپذیرد). ب) باید صاحب مال به طرف وکالت دهد که بعد از حاصل شدن منفعت سهم او را به مبلغ مورد نظر صلح کند. ج) زمانى که منفعتى حاصل نشده پول ماهانه اى که مى پردازد باید به عنوان على الحساب باشد.

تضمین پرداخت سود و اصل سرمایه در مضاربه [مضاربه با اشخاص ]

پرسش : شرکتى جهت تأمین بودجه مورد نیاز خود نیاز به مشارکت با اشخاص حقیقى و حقوقى دارد. این اشخاص جهت همکارى در تأمین مشارکت، تضمین هایى معادل پرداخت سود، همانند بانکها و مشارکتهاى دولتى را طلب مى نمایند. همچنین در خواست دارند که استرداد اصل سرمایه آنها نیز تضمین شود. نظر حضرت عالى در مورد تضمین هاى مذکور چیست؟
پاسخ : تنها راهى که براى این کار وجود دارد این است که مضاربه را بر اساس سهم منافع قرار دهند، ولى در عقد خارج لازم (معامله دیگرى مثلا خرید و فروش چند جلد کتاب) شرط کنند اگر در آن معامله مضاربه، سود کمتر از بیست درصد یا بیشتر از آن بود، جبران گردد. همچنین در مورد خسارت سرمایه.

سرمایه گذاری با پول دیگران و پرداخت سود علی الحساب [مضاربه با اشخاص ]

پرسش : اگر پولی را از کسی برای کار اقتصادی بگیریم و برای آن سود علی الحساب همانند سرمایه گذاری در پروژه های بانکی (سودی که در ابتدای کار مقدار مشخصی داشته و در پایان کار با احتساب ضرر و زیان کلی نرخ قطعی آن مشخص و کم یا زیاد شود) برای اطمینان سرمایه گذار مشخص کنیم حکم آن چیست؟
پاسخ : در صورتیکه با آن سرمایه کار کنند و سودی بیش از آن سود علی الحساب داشته باشند مانعی ندارد.

سرمایه گذاری و دریافت سود بدون رعایت شرایط مضاربه [مضاربه با اشخاص ]

پرسش : اگر مبلغی را به فردی بدهیم که می دانیم با آن کار می کند و از او بخواهیم سودی به ما بدهد و دیگر شرایط مضاربه را معین نکنیم، آیا می تواند حمل بر مضاربه شود؟
پاسخ : این دریافت سود، ربا است. و در عقد مضاربه باید مدّت مضاربه، سهم بندی سود، مقدار سرمایه بعلاوه سایر شرایط مضاربه کاملاً مشخص باشد و عقدی است لازم الاجرا.

تضمین سود معین بدون در نظر گرفتن فعالیت عامل [مضاربه با اشخاص ]

پرسش : يك طلافروش به فردى گفته من يك ميليون تومان مى‏ گيرم و ماهى 30 هزار تومان سود مى ‏دهم. آيا اين صحيح است؟
پاسخ : اگر به این معناست که در هر صورت من ماهى 30 هزار تومان مى‏پردازم و ربطى به میزان فعالیت طلافروش ندارد این صحیح نیست و رباست. اما اگر آن یک میلیون تومان را داخل سرمایه کند و مورد کار قرار دهد یا به عبارت دیگر آن فرد را شریک کند اشکالى ندارد ولى باید کسر معینى از سود را به عنوان سهم صاحب سرمایه قرار دهد.(در واقع قرار داد مضاربه انجام دهند)

دریافت سود از قبل سرمایه گذاری در کاری که سودی ندارد [مضاربه با اشخاص ]

پرسش : برای مضاربه توسط واسطه به کسی پول می دهم که تولیدی دارد و 30 درصد سود سالیانه مرا طی سه چک به من میپردازد ولی واسطه می گوید با توجه به وضعیت بازار پول را صرف هزینه های جاری و حقوق کارمندان می کند با توجه به اینکه یقین به سود فعلی وی ندارم (هر چند حفظ کارخانه و کارکنان در شرایط فعلی برای ایشان سود دراز مدت محسوب میشود) مضاربه با این مقدار سود چه حکمی دارد؟
پاسخ : ربا محسوب می شود.

مضاربه با سرمایه گذاری در خرید و فروش چک معاملات [مضاربه با بانک ]

پرسش : آیا مضاربه با شخصی که سرمایه را برای خرید و فروش چک معاملات استفاده می کند مشروع است؟
پاسخ : مانعی ندارد.

عنوان سودی که افراد در قبال سپرده بانکی دریافت می کنند [مضاربه با بانک ]

پرسش : شخصى علم و اطّلاع دارد كه بانك به سپرده‏ها مبلغى بهره مى‏دهد، به اين منظور پولى به بانك مى‏سپارد، ولى هيچ گونه قرارداد لفظى يا كتبى نمى‏بندد.آيا بهره مذكور حرام است؟
پاسخ : با توجّه به این که سپرده‏ها به عنوان مضاربه‏ گذارده مى‏شود، سود مضاربه‏ اشکالى ندارد.

قرار داد مضاربه از طرف بانک با اشخاص [مضاربه با بانک ]

پرسش : دادن پول از طرف بانکها به شخصیّت هاى حقیقى یا حقوقى، براى مضاربه و گرفتن سود مشخّص از آنها چه حکمى دارد؟
پاسخ : چنانچه شرایط مضاربه را رعایت کنند و سود مضاربه بیش از مقدار مزبور باشد، چنین قراردادى اشکال ندارد.

عدم تاثیر تورم در اصل سرمایه طرفین [کلیات مضاربه ]

پرسش : اگرکسی مقداری پول به عنوان مضاربه به کسی بدهد و ماهیانه علی الحساب مبلغی دریافت نماید اما بعد از چند سال اصل پول را که به او برمیگردانند آیا حق داردکه بابت اینکه ارزش پول او کم شده تقاضای چیزی اضافه بر اصل پولش را بکند یا خیر؟
پاسخ : حق ندارد چیزی مازاد بر اصل مال مطالبه کند.

حکم شرایط مندرج در مادّه 17 قراردادهاى مضاربه [کلیات مضاربه ]

پرسش : متن مادّه 17 قراردادهاى مضاربه این تعاونى به شرح ذیل مى باشد: «پس از انجام قرارداد، یا فسخ آن، در صورتى که در نتیجه محاسبه طبق تشخیص شعبه زیانى متوجّه تعاونى شده باشد، عامل ضمن عقد صلح مذکور در مادّه این قرار داد، ملتزم و متعهّد گردید معادل زیان مزبور را مجّاناً از مال خود به تعاونى تملیک نماید، و در صورت تأخیر، علاوه بر التزام به انجام تعهّد، روزانه مبلغ یک ریال براى هر سه هزار ریال بر ذمّه عامل خواهد بود، و صرف اظهار نظر شعبه در مورد میزان خسارت وارده معتبر بوده، و عامل، ضمن عقد صلح مذکور حقّ هرگونه ایراد و اعتراض را در این مورد از خود سلب و ساقط نمود». با توجّه به شرایط شرعى عقد مضاربه، آیا این مادّه صحیح و خالى از اشکال مى باشد؟
پاسخ : این گونه شرایط در عقد خارج لازم اشکالى ندارد.

نحوه صحیح محاسبه سود و ضرر در مضاربه [کلیات مضاربه ]

پرسش : تکلیف سود و ضرر ی که در مضاربه حاصل می شود چیست؟
پاسخ : در مضاربه هرگونه خسارت بدون تقصیر، مربوط به سرمایه است. البته می توان این گونه عمل کرد که مضاربه را بر اساس سهم منافع قرار دهند، ولى در عقد خارج لازم (معامله دیگرى مثلا خرید و فروش چند جلد کتاب) شرط کنند اگر در آن معامله مضاربه، سود کمتر یا بیشتر بود یا خسارتی حاصل شد، جبران گردد.

مضاربه با سود های بالا [کلیات مضاربه ]

پرسش : شرکتی به ازای هر یک میلیون به مدت ۱۵ماه و هر ماه دویست هزار تومان پرداخت میکند(۳ برابر اصل پول) ولی دیگر اصل پول را برگشت نمی دهند و نوع عقد را نیز مشارکتی بیان می کنند و می گویند ضرر وزیان را نیز با هم مصالحه میکنیم. لطفا حکم این نوع شرکت ها را بیان کنید؟
پاسخ : در صورتی که طبق معاملات مشروع مانند مضاربه بوده باشد مانعی ندارد، ولی با توجّه به این که چنین سودی در هیچیک از معاملات رایج نیست، این گونه موسّسات به احتمال قوی کلاه برداری است و باید از آنها اجتناب کرد.

مضاربه با واسطه [کلیات مضاربه ]

پرسش : شخصی 5 میلیون پول دارد، آن را به من داده و ماهیانه 100هزار تومان از من میگیرد. و من آن پول را به کس دیگر داده ماهانه 150 هزار تومان از منفعت کاری او میگرم. آیا این کار من اشکال شرعی دارد؟
پاسخ : سودی که فرد اول ( واسطه ) می دهد ربا و حرام است.

عدم فرق بین نقد بودن یا جنس بودن سرمایه در مضاربه [کلیات مضاربه ]

پرسش : آیا در عقد مضاربه باید سرمایه نقد باشد یا می تواند جنس هم باشد؟
پاسخ : تفاوتی نمی کند و در هر دو صورت صحیح است.

معنای عقد خارج لازم [کلیات مضاربه ]

پرسش : عقد خارج لازم به چه معناست؟
پاسخ : منظور این است که معامله ای مانند فروش یک کتاب به قیمت معین انجام شود و این عقد لازم است و خارج از معامله اصلی اوست و در ضمن آن شرطی کنند.

مضاربه در قالب خرید سهام کارخانه ها [کلیات مضاربه ]

پرسش : آیا می توان برای مضاربه در قالب خرید سهام کارخانه ها سرمایه گذاری کرد؟
پاسخ : خرید سهام کارخانه‏ ها و استفاده از منافع آنها نیز صحیح است.
تعداد صفحات : 535