پایگاه اطلاع رسانی دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

پایگاه اطلاع رسانی دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

صفحه کاربران ویژه - خروج
مرتب سازی بر اساس
 

گوسفندی که شیر سگ یا خوک بخورد [حیوان نجاستخوار ]

پرسش : اگر گوسفندى از شیر سگ بخورد آیا گوشت آن نجس و حرام است؟
پاسخ : در مورد شیر سگ دلیلى بر حرام بودن نداریم هرچند گوسفند از آن زیاد بخورد آن چنان که استخوانش محکم گردد، ولى در مورد خوردن شیرخوک هرگاه به این مقدار بنوشد هم گوشت خودش حرام است و هم نسلهاى بعد از آن، اما اگر کمتر از آن باشد گوشتش مکروه است و بهتر آن است که هفت روز آن را ببندند و غذاى پاک بدهند.

اخذ مبلغی بیشتر از اجرت اجیر توسط وکیل از صاحب کار [متفرقه اجاره]

پرسش : چنانچه بنایی وکیل شود که کارگر ساختمانی اجیر کن، آیا می تواند بیش از آنچه با کارگر قرارداد بسته، از صاحب کار پول بگیرد؟
پاسخ : هرگاه صاحب كار، بنّايى را وكيل كند كه براى او كارگر ساختمانى بگيرد چنانچه بيش از آنچه به كارگر مزد مى‏دهد از صاحب كار بگيرد حرام است، ولى اگر قبول كند كه ساختمان را با مبلغ معيّنى تمام نمايد و بيش از آنچه خرج كرده است باشد اشكالى ندارد، امّا احتياط واجب اين است كه خودش هم كارى را انجام داده باشد، خواه بنّايى باشد، يا نظارت بر آن، يا تهيّه مصالح.

خرید و فروش سرقفلی بدون وجود عقد اجاره [احکام سرقفلی ]

پرسش : الف) آيا فروش سرقفلى بدون وجود عقد اجاره و مستقل از آن جايز است؟ ب) نظر به مشخّص بودن متراژ و ميزان و نقشه و موقعيّت محل و نوع مصالح و وضعيّت ساخت زير نظر مهندس ناظر و طبق پروانه شهردارى، آيا پيش‌فروش سرقفلى هر مغازه يا مصالحه آن قبل از احداث بنا و تكميل ساختمان جايز است؟
پاسخ : الف) خريد و فروش سرقفلى منهاى عقد اجاره اشكال ندارد. ب) پيش فروش سرقفلى مغازه در صورتى كه ابهامات از ملك مورد نظر برطرف گردد اشكال ندارد.

حکم سرقفلی در اجاره بدون مدت [احکام سرقفلی ]

پرسش : اگر كسى ملكى را بدون تعیین مدت اجاره كرد و سرقفلى نيز پرداخت كرد آيا با باطل شدن اجاره سرقفلى نيز از بين مى‏رود؟
پاسخ : خير سرقفلى بر سر جاى خود باقى است.

عدم جواز اجاره ملکی که سرقفلی آنرا به دیگری واگذار کرده [احکام سرقفلی ]

پرسش : در صورت فروش سرقفلی آیا مالک می تواند ملک را به شخص دیگری اجاره دهد؟
پاسخ : صاحب ملك مى‏تواند ملك خود را به ديگرى اجاره‏ دهد و علاوه بر مال الاجاره از او سرقفلى بگيرد، در اين صورت ملكى را كه اجاره‏ داده نمى‏تواند به ديگرى اجاره‏ دهد، هرچند مدّت اجاره‏ تمام شده باشد، ولى اگر مستأجر اوّل كه‏ سرقفلى پرداخته موافقت كند مى‏تواند به ديگرى اجاره دهد، مستأجر اوّل نيز حق دارد سرقفلى آن ملك را به ديگرى واگذار كند، خواه به قيمتى بيشتر يا كمتر باشد.

پايان يافتن مدت اجاره ملکي که سرقفلي آن پرداخت شده است [احکام سرقفلی ]

پرسش : چنانچه عقد اجاره با شخصی که سرقفلی را پرداخت کرده به پایان برسد وظیفه چیست؟
پاسخ : هرگاه مدّت اجاره ملكى كه سرقفلى آن گرفته شده تمام شود مالك موظّف است آن را به همان مستأجر يا شخص ديگرى كه او موافقت كند اجاره دهد و مقدار مال ‏الاجاره به قيمت عادلانه روز با نظر كارشناس مورد اطمينان خواهد بود.

آب دهان و بینی موطوئه [حیوان موطوئه ]

پرسش : آب دهان و بينى حيوان موطوئه پاك است يا نجس؟
پاسخ : دليلى بر نجاست آن نداريم و پاك است.

تغذیه حیوان به نجاست غیر از مدفوع [حیوان نجاستخوار ]

پرسش : تغذیه کردن حیوان به نجاست (غیر از مدفوع) مانند استفاده از خون براى تغذیه طیور چه صورتى دارد؟
پاسخ : تغذیه حیوان به غیرمدفوع از سایر نجاسات باعث حرمت گوشت و شیر آن نمى شود، ولى پرهیز کردن از آن بهتر است.

اثبات موطوئه بودن با تشخیص دامپزشک [حیوان موطوئه ]

پرسش : اگر گوسفندى مورد تجاوز قرار بگیرد و دامپزشک تأیید کند، آیا قولش حجّت است؟
پاسخ : اگر یقین یا اطمینان از قول او حاصل شود، کافى است و اگر یقین و اطمینان حاصل نشود کفایت نمى کند.

حدود اختیارات مالک در سرقفلی [احکام سرقفلی ]

پرسش : شخصى يك باب مغازه در سال 1360 (ه-. ش) به مبلغ معلومى طبق قرارداد منعقده فيما بين مالكين و خريدار به سرقفلى خريده و مبلغ قرارداد آن روز را پرداخت نموده است. در پايين قرارداد عبارت ذيل آمده است «مورد معامله سرقفلى و حقّ اولويّت و انتقال به ديگرى است ولى بايد در موقع فروش رضايت مالكين اصلى را طبق قانون سرقفلى از سود مورد معامله جلب نمايد و در ضمن اجاره‏ از زمان تحرير لغايت دو سال تمام به مبلغ ماهيانه يكصد تومان منظور و مقرر گرديد» با توجّه به شرايط ذكر شده فوق: الف) آيا مالكين يا مالك از نظر شرعى مى‏تواند بدون رسيدن به توافق با صاحب سرقفلى مبلغ مال الاجاره را هر سال افزايش دهد؟ ب) در صورت افزايش فرق بين سرقفلى و اجاره چه خواهد بود؟
پاسخ : الف) در مواردى كه سرقفلى گرفته شده و مدتى براى اجاره تعيين گرديده بعد از گذشتن مدّت، مالك مى‏تواند در مال الاجاره تجديد نظر كند ولى بيش از عرف بازار نسبت به اين گونه اموال نمى‏تواند از مستأجر بگيرد. ب) فايده سرقفلى اين است كه در عرف بازار مال الاجاره كمترى به آن تعلق مى‏گيرد و حق اولويّت براى تجديد اجاره همواره وجود دارد.

اجاره دادن ملک سرقفلي توسط مستأجر [احکام سرقفلی ]

پرسش : چنانچه شخصی سرقفلی پرداخت کرده و مدت اجاره هنوز به پایان نرسیده می تواند مال را به شخص دیگر اجاره دهد؟
پاسخ : هرگاه كسى ملكى را با دادن سرقفلى به صاحب آن براى مدّتى اجاره كند مادام كه وقت اجاره او تمام نشده است مى‏تواند ملك را به ديگرى با همان مبلغ اجاره دهد، ولى حقّ سرقفلى را به هر مقدارى كه با يكديگر توافق كنند مى‏تواند بگيرد و موافقت صاحب ملك نيز در انتقال اجاره شرط است، مگر اين‏كه از اوّل، اين حق به مستأجر واگذار شده باشد.

پايان يافتن مدت اجاره ملکي که سرقفلي آن پرداخت نشده [احکام سرقفلی ]

پرسش : چنانچه مدت اجاره تمام شود و مستأجر سرقفلی نپرداخته باشد آیا می تواند در آن محل سکونت داشته باشد؟
پاسخ : كسى كه ملكى را اجاره كرده و سرقفلى نپرداخته هنگامى‏كه مدّت اجاره به سر رسيد حق ندارد بدون اذن صاحب ملك در آنجا اقامت كند و اگر آن را تخليه نكند غاصب و ضامن ملك و ضامن مثل مال الاجاره است، خواه اجاره اوّل كوتاه باشد يا طولانى و خواه در مدّت اجاره ارزش ملك بالا رفته باشد يا نه و اگر كسى ملك را از چنين شخصى اجاره كند اجاره‏ اش صحيح نيست، مگر اين‏كه صاحب ملك رضايت دهد.

عدم سقوط حق سرقفلی در صورت تغییر شغل [احکام سرقفلی ]

پرسش : این جانب سرقفلى یک باب مغازه را خریدارى نموده ام. اخیراً به علّت تغییر شغل، موجر اقدام به شکایت نموده و موفّق به اخذ صدور حکم تخلیه توسّط دادگاه به استناد قانون روابط موجر و مستأجر، تصویب سال 1356 گردیده است. مادّه 14 بند 7 این قانون مى گوید: «در صورت صدور حکم تخلیه به دلیل تغییر شغل کمترین وجهى به صاحب سرقفلى یا حقّ کسب و پیشه تعلّق نمى گیرد!» آیا این حکم عادلانه است؟
پاسخ : اگر در موقع اجاره، شغل خاصّى در سند اجاره قید نشده باشد انتخاب شغل جدید براى شما مانعى ندارد ولى اگر شغل خاصّى قید شده، شما مى توانید به شغل اوّل بازگردید و محل و سرقفلى آن را براى خود حفظ کنید، یا به نحوى با مالک تراضى نمایید.

تصرف مجدد کسی که حق سرقفلی خود را به دیگری صلح کرده [احکام سرقفلی ]

پرسش : اگر شخصى حقیقى یا حقوقى صاحب سرقفلى مکانى باشد، و مالک شخص دیگرى باشد، و مدّتى صاحب سرقفلى مستأجر آن ملک بوده است، ولى بعداً صاحب سرقفلى حقّ خود را به نفر سوّم صلح مى کند و صاحب ملک هم به همان نفر سوّم ملک را اجاره مى دهد نفر سوّم به علّتى قرارداد با هر دو را فسخ مى نماید، آیا از نظر شرعى صاحب اوّل سرقفلى مى تواند بدون اجازه و اذن در آن تصرّف کند؟ و اگر تصرّف او اشکال دارد لطفاً به سؤالات زیر پاسخ دهید؟الف) آیا تصرّف صاحب سرقفلى غاصبانه و عدوانى است؟ ب) اگر تصرّف عدوانى است، آیا منافع مغصوبه باید به «اعلى القیم» اخذ شود؟ ج) در صورتى که تصرّف عدوانى باشد، آیا متصرّف مستحقّ تعزیرات شرعى مى باشد؟ د) در صورتى که مالک براى رسیدن به منافع مغصوبه مخارجى را متحمّل شده باشد، آیا مى تواند از غاصب و متصرّف عدوانى اخذ نماید؟
پاسخ : الف: در صورتى که نفر سوّم حقّ فسخ داشته، با فسخ کردن سرقفلى به نفر دوّم برمى گردد و ملک به نفر اوّل (صاحب اصلى) و اگر صاحب سرقفلى بخواهد در آن تصرّف کند باید مجدّداً آن را اجاره کند.ب: اگر قبل از اجاره مجدّد تصرّفى بنماید باید اجرت المثل را طبق عرف روز بدهد.ج: اگر آگاهانه تصرّف عدوانى کرده باشد مستحقّ تعزیر است.د: اگر ناچار شود مخارج فوق العاده اى هزینه کند مى تواند بگیرد ولى هزینه هاى معمولى را نمى توان گرفت.

افزایش مال الاجاره در قرارداد سرقفلی [احکام سرقفلی ]

پرسش : مغازه اى را سرقفلى کرده ام، اجاره اش 300 تومان بوده است، بعد از پنج سال مالک گفت اجاره اش کم است، 400 تومان نمودیم، بعد از پنج سال دیگر مبلغ اجاره را پانصد تومان نمودیم، حال بعد از پنج سال سوّم مى گوید: «باید ماهى هزار تومان بدهید»، در صورتى که قانون مى گوید هر سه سال 20 درصد اضافه شود و یا این که کارشناس قیمت را مشخّص کند ولى او نه به 20 درصد قانع مى شود و نه کارشناس مى آورد، آیا این مبلغ براى ایشان مباح است؟
پاسخ : در صورتى که سرقفلى را پرداخته اید باید اجاره را به قیمت کارشناس بگیرد نه به میل خود، و اگر با علم و اطّلاع طرفین از قانون 20%، اجاره منعقد شده، لازم است معیار را همان بیست درصد قرار دهند.

تکلیف فردی که علم به حرمت یکی از گوسفندان ذبح شده دارد [حیوان موطوئه ]

پرسش : کسی 5 گوسفند قربانی کرده می داند یکی از آنها حرام شده اما نمی داند کدامیک، آیا باید از همه اجتناب کند؟
پاسخ : می تواند قرعه بکشد و آن یکی که قرعه به نامش می افتد را به غیرمسلمانان بفروشد و بقیه را مصرف کند.

گوشت حیوانی که شراب یا بول خورده [حیوان نجاستخوار ]

پرسش : اگر حيوان حلال‏گوشت شراب يا بول بخورد مى‏توان از گوشت آن استفاده كرد؟
پاسخ : اشكال ندارد و قدر متيقّن در عذره است.

حکم دریافت اجرت در برابر نجات غریق [متفرقه اجاره]

پرسش : در خصوص موادّ 174 و 181 قانون دریایى جمهورى اسلامى ایران سؤالاتى مطرح است، لطفاً پاسخ بفرمایید. در مادّه 174 مى خوانیم: « به هر نوع کمک و نجات که داراى نتیجه مفیدى باشد، اجرت عادلانه تعلّق خواهد گرفت، ولى اگر عمل کمک یا نجات نتیجه مفیدى نداشته باشد، هیچ گونه اجرتى به آن تعلّق نخواهد گرفت، و در هیچ مورد مبلغ پرداختى بیش از ارزش نجات یافته نخواهد بود.» و در مادّه 181 آمده است: « اشخاصى که جان آنها نجات یافته، ملزم به پرداخت هیچ گونه اجرتى نخواهند بود. نجات دهندگانى که در عملیّات کمک یا نجات مربوط به یک حادثه، خدماتى براى نجات اشخاص انجام داده اند، مستحقّ دریافت سهم متناسبى از اجرت پرداختى به نجات دهندگان کشتى و بار و سایر متعلّقات آن هستند.» این دو مادّه در قالب چه نوع عقدى از عقود اسلامى مى گنجد؟ و کدام یک از قواعد فقهیّه را در بر مى گیرد؟
پاسخ : در مورد مادّه اوّل تنها در موردى مى توانند مطالبه اجرة المثل کنند که در خواستى از سوى صاحبان کالا، یا صاحبان کشتى، صورت گرفته باشد. یا توافق و قرارداد کلّى بین صاحبان کشتى ها و نجات غریق وجود داشته باشد. و در فرض درخواست از نجات غریق، مى تواند اجرة المثل خود را بگیرد هر چند اجرة المثل او بیش از قیمت کالا باشد، و این داخل در عقد اجاره، یا جعاله است. و در مورد مادّه دوّم، در برابر نجات انسان ها اجرتى لازم نیست، چون واجب است. مگر این که دولت گروهى را استخدام کرده باشد که به طور مرتّب مراقب این امر باشند، که در این صورت حق دارند حقوقشان را بگیرند، ولى قرار دادن سهمى از اجرة المثل نجات کشتى و کالا براى نجات دهنده انسانها وجه شرعى ندارد. مگر این که توافق و قرار داد کلّى با صاحبان کشتى ها و سایر دست اندرکاران صورت گرفته باشد. در مجموع تطبیق این دو مادّه بر موازین فقهى مشکلات متعدّدى دارد.

فروش يك ملك به صورت زمانى به چند نفر [متفرقه اجاره]

پرسش : فروش يك ملك به صورت زمانى به چند نفر چه حكمى دارد؟ (مثلًا ملك يا خانه‏اى در مشهد به چهار نفر فروخته شود تا اين ملك در هر فصل از سال در اختيار مالك همان فصل باشد كه خودش استفاده كند يا اجاره‏ دهد).
پاسخ : اين كار جايز نيست؛ ولى اگر به صورت اجاره مادام العمر و در فصل معيّنى از سال يا ماه معيّنى باشد صحّت آن بعيد نيست.

شراکت در خرید خودرو و اجاره کردن سهم شریک [متفرقه اجاره]

پرسش : شخصى به اين جانب مقدارى پول داده است تا با پولى كه خود داشتم ماشينى خريده و ماهيانه مبلغ معيّنى به عنوان سود پول به او بدهم آيا اين كار جايز است؟ و در صورت عدم جواز راه شرعى آن چيست؟
پاسخ : براى اين كه معامله صورت شرعى داشته باشد بايد به اين نحو عمل شود كه معادل مبلغ مزبور از ماشين به صاحب پول واگذار شود سپس سهم او را از ماشين به مبلغ معيّنى اجاره‏ كنيد و براى طرفين حقّ فسخ معامله در رأس مدّت قرار داده شود و چنانچه معامله مزبور به همين نحو انجام شود صحيح است.

اجاره دادن تالار جهت مجالس نامشروع [متفرقه اجاره]

پرسش : کسی که تالار مجلس دارد و آن را برای مجالس عروسی کرایه می دهد و در آن مجلس رقص و ساز باشد برای صاحب تالار که آن را اجاره داده است گناه محسوب می شود؟
پاسخ : لازم است به کسانی که تالار را اجاره می کنند سفارش کنند از هر گونه کار خلاف شرع پرهیز کنند. اگر تخلف کردند آنها مسوول هستند و او وظیفه ای ندارد.

اجاره دادن ملک رهن شده به مالک آن [متفرقه اجاره]

پرسش : من مغازه ای رهن کردم و می خواهم آن را به صاحب مغازه کرایه دهم آیا این کار اشکال دارد؟
پاسخ : در صورتی که تغییراتی در ملک ایجاد نمایید این کار مانعی ندارد.

دریافت مبلغ قرض الحسنه و پرداخت بخشی از اجاره بها توسط بنگاه دار [متفرقه اجاره]

پرسش : اگر کسی خانه ای رهن و اجاره کند و نصف پول رهن را بنگاه دار بردارد و بگوید نصف کرایه را من می دهم. آیا پولی که بنگاهدار می دهد ربا است یا نه؟
پاسخ : پرداخت سود در مقابل مبلغ مزبور مصداق رباست.

استفاده از گوشت حیوانی که با پودر خون تغذیه شده [حیوان نجاستخوار ]

پرسش : در برخى از مرغ‏داري ها به مرغ ها پودر خون مى ‏دهند آيا مى ‏توان از گوشت اين حيوانات استفاده كرد؟
پاسخ : در اينجا نيز دليل بر حرمت نداريم و ادله ناهيه مربوط به جلّال ( نجاست خوار) است ولو اينكه بهتر است اين گوشت ‏ها را نخورند.

دادن و گرفتن چک تخلیه در اجاره [متفرقه اجاره]

پرسش : آیا دادن و گرفتن چک تخلیه که در حال حاضر در بنگاه های معاملاتی عرف شده است با توجه به این که اولاً مستأجر در زمان صدور آن علم به موضوع دارد که توان پرداخت مبلغ را ندارد و ثانیاً به خاطر عرفی بودن در صورت عدم تحویل چک، منزل به وی اجاره نمی دهند از نظر شرعی دارای اشکال است یا خیر؟
پاسخ : هرگونه تعهدی برای تخلیه در مورد مقرّر با رضایت طرفین اشکالی ندارد.

خوردن اشیاء خبیث [خوردنی های حرام ]

پرسش : آیا خوردن چیزهایی خبیث و به اصطلاح چندش آور جایز است؟
پاسخ : خوردن اشیاء خبیث و پلید که طبع انسان از آن تنفر دارد (مانند فضله و بول حیوانات و آب بینی و امثال آن) حرام است هر چند پاک باشد.

عدم تنافی شرط عدم اجاره مجدد عین مستأجره با ملکیت منافع [متفرقه اجاره]

پرسش : اگر موجر با مستاجر شرط کرده باشد که نمی تواند عین مستاجره را اجاره دهد و با توجه به اینکه مستاجر مالک منافع شده آیا این شرط لطمه به مالکیت خصوصی نمی زند؟
پاسخ : مستاجر، مالک منافع است نه مالک عین و باید طبق قرارداد خود عمل نماید.

گوشت حیوانی که از مردار تغذیه می کند [حیوان نجاستخوار ]

پرسش : اگر گوشت حیوان حلال گوشتی را که توسط روباه کشته شده بپزیم و به مرغ و خروس بدهیم آیا گوشت آنها حلال است؟
پاسخ : خوردن گوشت آن مرغ و خروس اشکال ندارد.

اجاره ی خانه از مسیحیان در کشور مسیحی [متفرقه اجاره]

پرسش : در صورت اجاره ی خانه از مسیحیان در کشور مسیحی آیا تطهیر خانه لازم است یا محکوم به طهارت است؟
پاسخ : محکوم به طهارت است.
تعداد صفحات : 644