Böyük Mərcəyi-təqlid Ayətullah əl-uzma Məkarim Şirazinin dəftərxanasının rəsmi saytı

Böyük Mərcəyi-təqlid Ayətullah əl-uzma Məkarim Şirazinin dəftərxanasının rəsmi saytı

صفحه کاربران ویژه - خروج
ورود کاربران ورود کاربران

LoginToSite

Təhlükəsizlik sözü:

İstifadəçi adı:

Şifrə:

LoginComment LoginComment2 LoginComment3 .
əsasında düz
 

Pakların aqibəti

Sual : Qurani-kərim pak insanların Qiyamət günündəki taleyini necə bəyan edir?
Qısa cavab:

Qurani-Kərimin bir çox ayələrində pərhizkar insanların axirətdəki həyatı təsvirə çəkilir. Bəzi ayələrdə pərhizkarların daxil olacaqları əbədi cənnət bağlarından, orada ağacların altından axan çaylardan və orada onların istədikləri hər bir şeyin olmasından söhbət açılır. Digər ayədə bundan daha dolğun təsvirə rast gəlirik: “Orada ürəklərin istədiyi və gözlərin ləzzət aldığı (hər) şey hazırdır.“

 

“Cin” surəsində Qiyamətin baş vermə tarixi

Sual : Qiyamət günü nə vaxt baş verəcək?
Qısa cavab:

Quran ayəsindən və hədislərdən məlum olur ki, bu barədə məlumat Allahın pak zatına məxsusdur. Hətta peyğəmbər belə onun vaxtından xəbər verə bilməz. Allah bunun kamil bir imtahan olması üçün bəndələrdən gizli qalmasını istəmişdir. Çünki, insanlar Qiyamətin nə qədər yaxın və ya uzaq olduğunu bilsələr, hər halda imtahanın təsiri azalacaq.

 

Qiyamət günü əməlləri gözlə görmək

Sual : Qiyamət günü əməlləri gözlə görmək nə deməkdir?
Qısa cavab:

“Əməllərin göstərilməsi” ayələri üçün müxtəlif təfsirlər var. Onların zahiri mənası Qiyamət günü yaxşı və pis əməllərin təcəssümü və əməlin özünü görmək məsələsinə yeni bir təkiddir. Hətta əgər zərrə qədər yaxşı və ya pis əməl olsa, sahibinin qarşısında maddi formada təzahür edəcək və sahibi onu görəcəkdir.

 

Ölüm ayağında iman gətirmək və saleh əməllər görmək

Sual : Ölüm ayağında iman gətirmək və yaxşı işlər görmək qəbul olunarmı?
Qısa cavab:

Ayələrə görə o gün nəinki, iman gətirmək mənasızdır, eləcə də iman gətirib saleh əməllər görməyən şəxslərin, həmin gün saleh əməllər görməsi də faydasızdır. Çünki oraya hakim vəziyyətin təsiri altında hamı qeyri-ixtiyari olaraq günah işlərdən çəkinir, məcburi olaraq saleh işlərə üz gətirir.

 

Qiyamət günü müşrik məbudlarının onlarla rəftarı

Sual : Müşriklərin məbudlarının onlarla davranışı necə olacaq?
Qısa cavab:

Qiyamət günü məbudlar onlara ibadət edənlərin ibadətlərini inkar edəcək, onlara nifrətlərini göstərəcək və əleyhdarları olacaqlar. İmam Sadiqdən (ə) nəql olunan bir hədisdə bu məsələyə belə aydınlıq gətirilir: “İbadət (yalnız) rüku və səcdələrdən ibarət deyil. İbadətin həqiqəti bir şeyə itaət etməkdir. Hər kəs Allahın günah buyurduğu işlərdə məxluqa itaət edərsə, həqiqətdə ona pərəstiş etmişdir.”

Qiyamətin xüsusiyyətləri

Sual : Dünya həyatının necəlik baxımından axirət aləmi ilə nə kimi fərqləri var?
Qısa cavab:

İki dünya arasında həm keyfiyyət və həm də kəmiyyət baxımından böyük fərqlər olmasına dair əlimizdə çoxlu dəlillər vardır. Aydın şəkildə bəzi ayə və hədislərdə orada gözlərin görmədiyi, qulaqların eşitmədiyi, hətta insanın zehnindən belə keçməyən nemətlərin olacağından xəbər verilir.

 

Şəfaətçilər

Sual : Qiyamət günü şəfaətçilər neçə qrupdur?
Qısa cavab:

Quran ayələrindən və çoxsaylı hədislərdən aydın olur ki, qiyamət günü şəfaət edənlər müxtəlif olacaqlar. Hədislərdə bu məsələyə geniş yer verilib. Sayca az olmayan bu hədislərə nəzər saldıqda şəfaətçilər arasında Məhəmməd peyğəmbəri (s), digər peyğəmbərləri, mələkləri, imamları və onların həqiqi davamçılarını, şəhidləri, alimləri, Quranı və ibadətləri onların arasında görə bilərik.

 

İBN TEYMİYYƏNİN HƏZRƏT ZƏHRANIN ƏBUBƏKİRDƏN İNCİKLİYİNƏ ETİRAZI

Sual : İbn Teymiyyənin Həzrət Zəhranın (s) Əbubəkrdən küsməsinə etirazı nə dərəcədə doğrudur?
Qısa cavab:

İbn Teymiyyə yazır: “Fatimənin (s) Əbubəkrdən küsüb kənara çəkilməsi ona yaraşan iş deyildi. Buna görə hökumət rəhbərini qınamaq olmaz. Lakin diqqət etmək lazımdır ki, bir çox əhli-sünnə kitablarına görə məsum insandır və onun qəzəbi ilə Allah və peyğəmbər qəzəblənir.

İBN TEYMİYYƏNİN HƏZRƏT ZƏHRANIN (s) GECƏ DƏFN OLUNMASI İLƏ BAĞLI VƏSİYYƏTİNƏ ETİRAZI

Sual : İbn Teymiyyənin Həzrət Zəhranın (s) gecə dəfn olunması ilə bağlı vəsiyyətinə etirazı həqiqətdirmi?
Qısa cavab:

İbn Teymiyyə yazır ki, Hillinin nəqlinə görə Fatimə vəsiyyət etdi ki, onu gecə dəfn etsinlər və heç kəs ona namaz qılmasın. Bu məsələni heç kəs Fatimədən nəql etməyib və cahil insanlardan başqa heç kəs ona istinad etməyib. O, Fatimənin adından əsla ona layiq olmayan sözlər yazır. Lakin bu məsələ əhli-sünnə kitablarında öz əksini tapıb. Buxarı nəql edir: “Fatimə Əbubəkrdən incidi və ömrünün sonunadək onunla danışmadı.” Müslim də nəql edir: “Əli (ə) Həzrət Fatimənin (s) ölümü ilə bağlı Əbubəkrə heç nə demədi və özü ona cənazə namazı qıldı.”

 

Cəhənnəm odu

Sual : Cəhənnəm odu necədir?
Qısa cavab:

Qiyaməti təkzib edənlər üçün hazırlanmış od Quran ayələrdə belə öz əksini tapıb:

1. Ayədə onların cəhənnəm odunu uzaqdan görəcəkləri qeyd edilmir. Əksinə atəşin onları uzaqdan görəcəyi qeyd olunur. Sanki odun gözü, qulağı var, gözləri yoldadır və günahkarın gəlişini gözləyir.
2. Həyəcana gəlmək üçün onların oda yaxınlaşmasına ehtiyac yoxdur. Od uzaq məsafədən – bəzi hədislərdə deyildiyi kimi bir illik məsafədən nərə çəkər.
3. Bu yandıran oda “təğəyyüz” (qəzəb) də deyilir. Bu söz insanın qəzəblə nərə və fəryad çəkdiyi halına deyilir.
4. Ayədə cəhənnəm atəşinin “zəfiri” olmasından söz açılır. “Zəfir” insanın nəfəsini dərindən köksünə çəkdiyi və qabırğalarının yuxarı qalxdığı hala bənzəyir.

Günahkarları cəzalandırılma səbəbləri

Sual : Allahın hər şeydən ehtiyacsız, heç bir gücə tabe olmadığı halda niyə günahkarları cəhənnəmə atır? Bu işdə hədəf nədir?
Qısa cavab:

Bəşərin dünyadakı əməllərinin bir sıra qaçılmaz və ayrılmaz təsirləri vardır. Cəza və mükafatlar bizim əməllərimizin yaratdığı nəticə, rəftarlarımızdan doğan bilavasitə təsirlərdir. Bu üzdən gileylənib etiraz etməyə heç bir haqqımız yoxdur. İkincisi, Qiyamət gününün mükafat və cəzaları səmavi qanunların icrasını gerçəkləşdirir. Allah-Taala öz qəti və dəyişməz vədləri ilə bəndələrini yaxşı və xeyirxah işlərə dəvət edir, onları pis işlərdən çəkindirir. Burada pozuntu və ləğv ehtimalı olarsa, öz tərbiyəvi təsirini tamamilə itirər.

PEYĞƏMBƏRİN QIZI GECƏ DƏFN OLUNDU

Sual : Həzrət Zəhra (ə) nə üçün gecə dəfn olundu?
Qısa cavab:

Həzrət Fatimənin (s) gecə dəfni ilə bağlı əhli-sünnət hədislərində və imamiyyə hədislərində sitatlar var. Mərhum Şeyx Səduqun “İləluş-şəraye” kitabında, eləcə də Məhəmməd ibn İsmayıl Buxari,  İbn Quteybə Deynəvəri, Əbdürrəzzaq Sənani, İbn Bəttal və İbn Əbul-hədid kimi məşhur hədisçilərin kitablarında bu hadisə öz əksini tapıb.

 

İlahi əzab və seyid günahkarlar

Sual : Peyğəmbərin (s) nəslindən olan günahkarlar ilahi əzabdan kənarda qalacaqlarmı?
Qısa cavab:

Hədislərin birində rəvayət olunur ki, Böyük Allah Həzrət Fatiməni və övladlarını Qiyamət günü cəhənnəm atəşindən saxlayacaq. Əgər bu hədisdə onların müxtəlif günahlara batdıqları halda, hətta kafir və müşrik olduqları halda Qiyamət günü ilahi əzabdan amanda qalacaqlarının nəzərdə tutulduğunu güman etsək, böyük səhvə yol vermişik. Bu tərzi-təfəkkür İslam dininin meyarlarına tamamilə ziddir.

TÖVBƏNİN FAYDALARI VƏ MÜSBƏT TƏSİRLƏRİ

Sual : Quran ayələri və hədislərdə tövbənin nə kimi fayda və bərəkətləri qeyd edilib?
Qısa cavab:

 Tövbənin bərəkəti olduqca çoxdur. Quran ayələri və hədislərdə də onlara geniş şəkildə işarə olunub. O cümlədən “Furqan” surəsinin 70-ci ayəsində buyurulur:
“Yalnız tövbə edib iman gətirən və yaxşı işlər görənlərdən başqa! Allah onların pis əməllərini yaxşı əməllərə çevirər”.
Bir hədisdə də deyilir ki, Allah-taala (həqiqi) tövbəkarlara üç dəyər verib. Hərgah onlardan birini bütün göy və yer sakinlərinə bağışlasa, onların qurtuluşuna yetər.

 

YUXUNUN REALLIQĞI VƏ GƏLƏÇƏK HADİSƏLƏRDƏ RABİTƏSİ

Sual : Yuxunun reallıqla, gələcək hadisələrlə bir rabitəsi varmı?
Qısa cavab:
Yuxular bir neçə növ olur, yalnız bir hissəsi “gerçək yuxu” (doğru yuxu) adlanır, hansı ki bəzi gələcək həqiqətləri kəşf etmək üçün açardır. Bu iddianı Quran da təsdiq edir. Əlavə olaraq, təcrübə sayəsində bir çox nümunələri öz isbatını tapmışdır. Əlbəttə, yuxu özü-özlüyündə bilik qaynağı kimi təqdim edilə bilməz.

KEÇMİŞDƏKİLƏRİN TARİXİNİ ÖYRƏNMƏKLƏ BAĞLI QURANIN İSRARI

Sual : Niyə Qurani-kərim keçmişdəkilərin tarixini öyrənməyə israr edir?
Qısa cavab:

Tarix, insanın yaşam məsələlərinin və bir çox həqiqətlərin isbat və inkarının böyük laboratoriyasıdır. Burada xalqların məğlubiyyət və zəfər rəmzi, onların əksül-əməl və ruhiyyələri, sivilizasiyaların tərəqqi və süqut amilləri, fəaliyyət tərzləri araşdırılır. Belə ki, təcrübi həqiqətlərlə və keçmişdəkilərin yerdə qalan izləri ilə məşğul olduğu üçün, təcrübi elmlərin bir şaxəsi kimi bir çox nəzəri məfhumları inkar edən inadkarları qane etmək qabiliyyəti vardır. Quran da həmin dəlilə əsasən, keçmişdəkilərin əsərlərini, tarixini mütaliə etməyə dəvət edir.
Ətraflı cavab:

NƏFSƏ QULLUQ-MƏRİFƏT VƏ BİLİK TƏHSİLİNDƏ MANEƏ

Sual : Nəfsə qulluq mərifət və biliyə yiyələnməyə necə mane olur?
Qısa cavab:
Allah-taala “Casiyə” surəsində nəfsə qulluq və itaət etdiklərinə görə hidayət qabiliyyətini itirən kəslərdən söz açır. “Maidə” surəsində də bir qrup inadkar yəhudilərə işarə edir, hansı ki nəfsə qulluq onları ilahi peyğəmbərləri təkzib etməyə, hətta bəzilərini qətlə yetirməyə sürükləmişdi. Bununla yanaşı işlərinin çirkinliyini dərk etmirdilər. “Məhəmməd” (s) surəsində də, nəfsi istəklərinə uyduqlarına görə Peyğəmbəri (s) məsxərə edən bir qrup münafiqə işarə edilir. Nəfsə qulluq, ona itaət insanı müəyyən etmək (məsələləri ayırd etmək) gücünü itirməyə gətirib çıxarır. İmam Əli (ə) da nəfsə qulluğu ağlın afəti adlandırır.

NƏFSİ SAFLAŞDIRMADA ÖZÜNÜTANIMA EHTİYACI

Sual : Özünütanıma nəfsi saflaşdırmaya necə səbəb ola bilər?
Qısa cavab:
Nəfsin saflaşdırılmasında, əxlaqın düzəldilməsində və insani səciyyələrin kamala çatdırılmasında ilk atılan addımlardan biri özünütanımadır. Çünki, özünütanıma nəfsin əzəmət və dəyərini bilməyə, nəfsi istəklərin təhlükəli olduğunu və insan səadəti ilə ziddiyyət təşkil etdiyini anlamağa, onunla mübarizəyə hazır olmağa səbəb olur. Habelə, insanın təkamülündən ötrü Allah tərəfindən vücudunda qərarlaşdırılmış müxtəlif istedadlardan agah olmağa, çirkin xüsusiyyətlərin kökünü tanımağa gətirib çıxarır, eyni zamanda da Allahı tanımağın ən yaxşı yoludur.

ƏXLAQDA İNSANIN İRADƏ AZADLIĞININ ROLU

Sual : Əxlaqa bağlılıqda və riayətdə insanın iradə azadlığı təsirlidirmi?
Qısa cavab:
İnsanın iradə azadlığına etiqadla əxlaqi məsələlər arasında çox sıx əlaqə var; elə bu üzdən insan tərbiyəsi və əxlaqın saflaşdırılmasını qarşısına məqsəd qoyan ilahi dinlər bəşər azadlığının müdafiəsində ən öndə gedənlərdir.
Qurani-kərimdə insanın iradə azadlığını təsbit və icbariliyi (məcburiyyət əqidəsini) inkar edən ayələr yüzə yaxındır. Məcburiyyətə (cəbrə) etiqad və insan azadlığını inkar etmək hər növ əxlaq pozuntusunun başlıca səbəbi ola bilər. Buna görə ilahi peyğəmbərlər, eləcə də İslam peyğəmbəri (s) hər şeydən öncə insanın iradə azadlığını təsbit etmişlər.

FƏRDLƏRİN ƏXLAQININ DƏYİŞMƏZLİYİNİ İDDİA EDƏNLƏRİN DƏLİLLƏRİNƏ CAVAB

Sual : Fərdlərin əxlaqının dəyişməz olduğunu müdafiə edənlər hansı dəlillərə istinad edirlər?
Qısa cavab:

Əxlaqın dəyişməzliyini iddia edənlər əxlaqın dəyişməsinin mümkünsüzlüyünü göstərən bir sıra hədislərə istinad edirlər. Buna baxmayaraq, insanların fərqli ruhiyyələrə malik olduğunu qəbul etməklə yanaşı, heç kim pis və ya yaxşı əxlaqlı qalmaq məcburiyyətində deyil. Müsbət səciyyə və əxlaq sahibləri də nəfsi istəklərin ucbatından pis əxlaqa tənəzzül edə bilərlər. Eləcə də, mənfi səciyyələri olan insanlar ustad və özünütərbiyə sayəsində ali kamal mərhələsinə yüksələ bilərlər.

? NƏSUH TÖVBƏSİ NƏ DEMƏKDİR

Sual : Nəsuh tövbədən məqsəd nədir?
Qısa cavab:
 “Nəsuh tövbə” dedikdə, tövbəkar şəxsin günahları kökündən kəsməsi, bir daha onlara dönməməsi başa düşülür. Bəziləri onu xalis tövbə, bəziləri də “nəsahət” maddəsindən olduğunu deyərək, “tikmək” mənasında bilirlər. Yəni, günah din və iman pərdələrini dəldiyi üçün tövbə növbəti dəfə onları bərpa edərək tikir.

TARİXİ ÖYRƏNMƏYİN ƏHƏMİYYƏTİ

Sual : Niyə tarixi öyrənmək bu qədər əhəmiyyətlidir?
Qısa cavab:
İnsan ömrünün ən önəmli səmərəsi onun təcrübələridir. Tarix, keçmiş əsrlərdəki bütün insanların təcrübələrini onu araşdıranların önünə sərir.
Tarix daim təkrarlanır. İmam Əli (ə) da buna işarə edir və buyurur:
“Ey Allah bəndələri! Ruzigar keçmişdəkilər üçün necə cərəyan edibsə, yerdə qalanlara da elə keçəcək”.
Odur ki, məğlubiyyət, nakamlıq, zəfər, uğur, sivilizasiyaların çiçəklənməsi, hökumətlərin süqutu və s. amillərini tarixdə görmək olar.

MƏLƏKUT SÖZÜNÜN ANLAMI

Sual : “Mələkut” sözünün mənası nədir?
Qısa cavab:
Mələkut sözünün mənası hakimiyyət, malikiyyət, izzət, səltənət, məmləkət və bir də əzəmətli hökumətdir.

QURAN BAXIMINDAN AĞLIN FƏALİYYƏT VƏ FUNKSİYASI

Sual : Quran baxımından ağlın fəaliyyət və funksiyaları hansılardır?
Qısa cavab:
Quranın bəyanına əsasən, ağlın fəaliyyət və funksiyası bunlardan ibarətdir:
1- Zikir: unutqanlığın antonimi kimi;
2- Fikir: düşünmək və ağılın fəaliyyəti;
3- Fiqh: dərk və dəlil əsasında elm əldə etmək;
4- Şüur: elm, bilgi və daxili hiss;
5- Bəsirət: idrak qüvvəsi və elm;
6- Dirayət: elm, savad və zəka.
Quranda ağıl üçün işlədilən, elm və idrak məfhumunu çatdıran bütün sözlər elmin prizmalarından birinə işarə edir və ona uyğun şəkildə istifadə edilmişdir.

DİLİN GÜNAHLARDAN QORUNMASI - AYƏ VƏ HƏDİSLƏRDƏ

Sual : Quran ayələri və hədislərdə dilin islahının nə kimi əhəmiyyəti var?
Qısa cavab:
Dil elm, mədəniyyət, əqidə və əxlaqın ən önəmli açarıdır, belə ki, onun islahı bütün əxlaqi islahatların qaynağı, sapması və yanlışlıqları isə müxtəlif əyriliklərin başlıca amilidir. Əxlaq ustadları əxlaqi fəzilət və səciyyələrin möhkəmləndirilməsində, eləcə də ruhun təkamülündə dilin islahını mühüm addım sayırlar.
Həzrət Peyğəmbər (s) buyurur: “Bir kəsin qəlbi düz istiqamət almadıqca, imanı da düz yol almaz. Dil düz istiqamət almayınca da, qəlbi düz yol almaz”.

QURAN BAXIMINDAN ELMİN ƏHƏMİYYƏTİ

Sual : Qurani-kərimin ayələrində elmin əhəmiyyəti necə bəyan olunur?
Qısa cavab:
Qurani-kərimdə elm öyrənməyin, mərifət kəsb etməyin əhəmiyyətini göstərən bir çox ayələr vardır; “Talaq” surəsində kainatın yaradılış hədəfi kimi elm və bilik, “Bəqərə” surəsində isə peyğəmbərlərin gəlişinin məqsədi kimi təlim-tərbiyə göstərilir.
Eyni məna “Ali-İmran” və “Cumə” surələrində də gəlib. Bundan əlavə “Qəsəs” və “Muhəmməd (s)” surələrinin bəzi ayələrində Quranın nazilolma səbəbi kimi təfəkkür etmək, ibrət götürmək qeyd edilib. Hətta, “İsra” surəsində deyilir ki, İslam peyğəmbərinin (s) merac səfəri elm və mərifət məqsədi daşıyırdı. Həmin məna “Nəcm” surəsində də təkrar edilib.

Quran və “mükaşifə və intuisiya”nın bir bilik qaynağı kimi etibarlılığı

Sual : Quran mükaşifə və intuisiyanı bir bilik qaynağı kimi təsdiq edirmi?
Qısa cavab:
“Ənam” surəsinin 75-ci ayəsində həzrət İbrahimin (ə) səma və yer mələkutunu (səltənətini) müşahidəsindən söz açır, hansı ki yalnız mükaşifə və şühud ilə mümkündür. “Tövbə” surəsinin 105-ci ayəsi bu həqiqəti bəyan edir ki, Peyğəmbər (s) və imamlar insanların yaxşı və pis əməllərini görən dərk və bəsirətə sahibdirlər. “Nəcm” surəsində – bir qrup təfsirçilərin əqidəsinə əsasən – Peyğəmbərin (s) Cəbraili müşahidəsinə işarə edilir, başqa bir dəstənin nəzərinə görə Həzrət Rəsul (s) Allahın müqəddəs zatını müşahidə edir.
“Təkasur”, “Furqan”, “Ənfal”, “Yusif” və “Məryəm” surələrində də mükaşifə və intuisiyaya işarə edilib.

Quran və “mükaşifə və intuisiya”nın bir bilik qaynağı kimi etibarlılığı

Sual : Quran mükaşifə və intuisiyanı bir bilik qaynağı kimi təsdiq edirmi?
Qısa cavab:
“Ənam” surəsinin 75-ci ayəsində həzrət İbrahimin (ə) səma və yer mələkutunu (səltənətini) müşahidəsindən söz açır, hansı ki yalnız mükaşifə və şühud ilə mümkündür. “Tövbə” surəsinin 105-ci ayəsi bu həqiqəti bəyan edir ki, Peyğəmbər (s) və imamlar insanların yaxşı və pis əməllərini görən dərk və bəsirətə sahibdirlər. “Nəcm” surəsində – bir qrup təfsirçilərin əqidəsinə əsasən – Peyğəmbərin (s) Cəbraili müşahidəsinə işarə edilir, başqa bir dəstənin nəzərinə görə Həzrət Rəsul (s) Allahın müqəddəs zatını müşahidə edir.
“Təkasur”, “Furqan”, “Ənfal”, “Yusif” və “Məryəm” surələrində də mükaşifə və intuisiyaya işarə edilib.
Səhifə sayı : 16