Böyük Mərcəyi-təqlid Ayətullah əl-uzma Məkarim Şirazinin dəftərxanasının rəsmi saytı

Böyük Mərcəyi-təqlid Ayətullah əl-uzma Məkarim Şirazinin dəftərxanasının rəsmi saytı

صفحه کاربران ویژه - خروج
ورود کاربران ورود کاربران

LoginToSite

Təhlükəsizlik sözü:

İstifadəçi adı:

Şifrə:

LoginComment LoginComment2 LoginComment3 .
əsasında düz
 

QIYAMƏTİN XÜSÜSİYYƏTLƏRİ

Sual : “Mömin” surəsinin 18, 19 və 20-ci ayələrində Qiyamətin hansı xüsusiyyətlərindən söz açılır?
Qısa cavab:

Bu ayələrdə Qiyamət gününün yeddi xüsusiyyətindən, eləcə də dəhşətli hadisələrdən söz açılır.
İlk öncə buyurur:
“Və onları o yaxın gün ilə qorxut.”
O günün “Qiyamət günü” deyil, “azifə günü” adlandırıması insanda heyrət doğurur. Belə ki, qafillər deməsinlər: “Qiyamət gününə hələ çox qalıb. Zehninizi Qiyamət gününə məşğul etməyin. Bu nisyə proqnozdur.”
Digər xüsusiyyət haqqında buyurur:  
“Həmin gün ürəklər (qorxu və vahimədən) qırtlağa çatacaq.”
İnsan o gün böyük çətinliklərlə üzləşək. Sanki canının ağzından çıxdığını hiss edəcək. Ərəblər bu yerdə “canı xirtdəyə çatıb” ifadəsini işlədirlər.

Şeytani kəşf və intuisiya

Sual : Hər kəşf (mükaşifə) və intuisiya həqiqətin göstəricisidirmi?
Qısa cavab:
Həqiqi kəşf və intuisiya ilə yanaşı qeyri-həqiqi və xəyali kəşf və intuisiyalar olduqca çoxdur. Yəni, bəzən arıdıcıl təlqinlərin təsirindən, düşüncə və zehnin yanlış istiqamət almasından yaranır, bəzən də şeytanın təlqinləri sayəsində insan gözü önündə reallıqla üst-üstə düşməyən mənzərələr canlanır. Əksər sufilərin yazılı əsərləri çox ehtimalla şeytani ilhamlardan – təlqinlərdən qaynaqlanan hadisələrdir.

CİSMANİ LƏZZƏTLƏR

Sual : Qurani kərim dünyanın zər-zinətini tənqid etdiyi halda nə üçün möminlərə onunla bağlı vəd verir?
Qısa cavab:

Əgər Allah bu dünyanın bər-bəzəyini tənqid edirsə, bu, ona görədir ki, bu dünyanın məhdudiyyətləri belə bir həyata çatmağın müxtəlif zülm və haqsızlıqlarla və ondan bəhrələnməyin isə qəflət və xəbərsizliklə yanaşı olmasına səbəb olur. Amma o dünyada imkanlar çox geniş olduğundan bu zinətləri əldə etmək insanlar üçün heç bir problem yaratmır, ayrı seçkiliyə, kiminsə haqqının tapdalanmasına səbəb olmur, kin və nifrət yaratmır və mənəviyyatla dolu olan mühitdə insanı Allahdan qafil etmir. Onu qorumağa və mühafizə xidmətinə ehtiyac duyulmur, rəqiblər paxıllıq törətmir, təkəbbür və lovğalığa bais və Allahdan və onun xəlqindən ayrı düşməyə səbəb olmur.

 

MƏHKƏMƏDƏN QAÇIŞ

Sual : Kimsə Allahın ədalət məhkəməsindən qaçmağa qadirdirmi?
Qısa cavab:

Bu sualın cavabına “ər-Rəhman” surəsinin 33-cü ayəsində işarə olunur. Ayədən məlum olur ki, biz heç vaxt Allahın ədalət məhkəməsindən və onun nəticələrindən qaça bilməyəcəyik. Hara getsək ora Allahın mülküdür. Harda olsaq, onun hakimiyyət dairəsinə daxildir. Bəli, bu zəif və bacarıqsız məxluq Allahın güc dairəsindən heç yerə qaça bilməyəcək.

 

HƏZRƏT ƏLİNİN (əleyhis-salam) VİLAYƏTİ HAQDA SORĞU - SUAL

Sual : Qiyamət günü Həzrət Əlinin (əleyhis-salam) vilayəti haqda sorğu-sual olacaqmı?
Qısa cavab:

Qurani-Kərimin “Onları saxlayın ki, onlar sorğu-sual olunmalıdırlar” ayəsinin təfsiri ilə əlaqədar müxtəlif hədislərdən aydın olur ki, günahkarlardan Qiyamət günü soruşulan suallardan biri də Həzrət Əlinin (əleyhis-salam) vilayətidir. Bir çox əhli-sünnət kitablarında da İbn Abbasdan, Əbu Səid Xudridən, onlar da peyğəmbərdən (sallallahu əleyhi və alih) nəql olunur ki, ayədə Əli ibn Əbu Talibin vilayətindən sorğu-sual olunacağından söhbət gedir.  Bu hədisə öz kitablarında yer verən alimlərdən bəzisi aşağıdakılardır:
İbn Həcər Heysəmi (“Səvaiqul-muhrəqə”, səh 147.)
Əbdurrəzzaq Hənbəli (“Kəşfül-ğümmə”dən nəqlən, səh. 92.)
Əllamə Sibt ibn Cuzi (“Təzkirə”, səh. 21.)
Alusi (“Ruhul-məani”, sözügedən ayənin təfsirində.)
Əbu Nəim İsfahani (“Kifayətul-xisal”dan nəqlən, səh.360.)
və başqaları.  

 

DƏLİL VƏ HÖCCƏTİN TAMAMLANMASI

Sual : Allah Qiyamət günü günahkarlara öz dəlilini necə tamamlayır?
Qısa cavab:

Quran ayəsində qeyd olunur ki, onlara belə deyilək: Məgər Mənim ayə və nişanələrim həmişə sizə oxunmurdu və siz həmişə onları təkzib və inkar etmirdiniz?"
Yəni peyğəmbər vasitəsi ilə kifayət qədər ayələr və dəlillər sizin üçün göndərmədikmi? Məgər dəlili sizin üçün tamamlamadıqmı? Amma siz həmişə inkar və təkzib yolunu seçmədinizmi?

 

GÖZLƏRİN NURU

Sual : “Səcdə” surəsində “Qurrətu əyun” sözündə məqsəd nədir?
Qısa cavab:

Ərəb dilində “qurrətə əəyun” ifadəsi insanın gözlərinin sərinləməsinə səbəb olan bir şeyə deyilir. Yəni gözlərindən sevinc yaşları axıdır. Bu, böyük bir sevincin füsunkar bir bənzətməsidir.
Lakin dilimizdə bu ifadənin bənzəri yoxdur. Quran ayəsində deyilir ki, "Etdikləri işlərin mükafatı olaraq onlar üçün gözlərə işıq gətirən nələrin gizlədildiyini heç kəs bilməz!"
 “Heç kəs bilməz” və “gözlərə işıq gətirən” ifadələri bu nemət və mükafatların son dərəcə nəhəng olmasından xəbər verir.

 

CƏNNƏT ŞƏRABI

Sual : Cənnət şərabı nə deməkdir?
Qısa cavab:

Quran ayəsində təkid olunur ki, bu şərab saf, qatışıqsız, ləzzətli, başağrı verməyən, sərxoşluq gətirməyən, ağlı pozmayan bir şərabdır. Başqa bir ayədə buyurur: "Onlar kafur qatılmış (sərin və sakitləşdirici) camdan içəcəklər."

 

? ÖLÜM "SƏKƏRATI" NƏ DEMƏKDİR

Sual : Ölüm "səkəratı" nə deməkdir?
Qısa cavab:

Bu sözün mənası sərxoşluğa bənzər bir hal deməkdir. Bu hal hadisənin ağırlığından irəli gəlir və insanı şiddətli iztiraba salır, amma sərxoşluq deyil. Bu, bir keçid halıdır ki, mömin insan üçün də asan deyil. Çünki uzun illər bu bədənə öyrənmiş və ona bağlanmışdır.
Lakin şübhəsiz ki, bu dünyaya xüsusi məhəbbət bəsləyən insanların o dünyaya keçməsi ondan qat-qat çətin və sevdiklərindən əl üzmək daha çətindir.

 

HADİSƏLƏR

Sual : Qiyamət qopacağı zaman nə kimi hadisələr baş verəcəkdir?
Qısa cavab:

Quran ayələrinə görə Yer möhkəm bir-birinə çırpılıb parça-parça olacaq.Bir sözlə, bu ifadə dünyanın sonunda və axirətin başlanğıcında çoxsaylı zəlzələlərin və insanları sarsıdan hadisələrin baş verəcəyindən xəbər verir. Dağlar bir-birinə çırpılır, yerlə yeksan olur. Qiyamət gününün birinci mərhələsi sona çatdıqdan yəni - dünyanın viran olmasından sonra ikinci mərhələ başlayır. İnsanlar hamılıqla həyata qayıdır və İlahinin ədalət məhkəmsinə hazırlanırlar.
 

HEYVANLARIN AXİRƏTİ

Sual : Bütün heyvanlar qiyamət günü məhşərdə hazır olacaqlarmı?
Qısa cavab:

Qurani-Kərimdə “Biz Öz kitabımızda heç nəyi nəzərdən qaçırmamışıq. Sonra onlar hamılıqla öz Rəblərinə tərəf toplanılacaqlar" ayəsindən aydın olur ki, heyvanlar üçün də bir növ qiyamət hesab-kitabını təsəvvür etmək olar.

 

MÖMÜNLƏRİN MƏQAMI

Sual : Quranı-kərim möminlərin cənnət nemətlərindən necə bəhrələndiklərini hansı şəkildə izah edir?
Qısa cavab:

Cənnət nemətlərinin izahı bəyana sığmır. “Rəblərinin dərgahında onlar üçün istədikləri hər şey hazırdır” ayəsində nələrin gizləndiyi, möminlərin nə istədikləri və Allahın dərgahında nə kimi lütflərin olduğu təsəvvür olunmazdır.

 

HEYVANLARIN MƏHŞƏR SƏHNƏSİNDƏ HAZIR OLMALARININ DƏLİLLƏRİ

Sual : Hansı dəlillərə əsasən heyvanlar da axirətdə toplaşacaq?
Qısa cavab:

Təfsir alimlərinin əksəriyyəti də bu məsələni qəbul etmişlər ki, bütün canlı növlərini axirət, mükafat və ya cəza gözləyir. Şübhəsiz ki, hesab və cəzanın ilkin şərti ağıl və şüur məsələsi, onun ardınca isə vəzifə və məsuliyyətdir. Təfsirçilər də bu qənaətdədir ki, heyvanlar da özlərinə uyğun formada dərk və şüura malikdirlər. Heyvanların çoxunun həyatı maraqlı və heyrətamiz nizam-intizama malikdir, onların ali səviyyədə dərk və şüurlarını nümayiş etdirir. Məsələn, qarışqalar, bal arıları və onların valehedici qanunları haqqında, eləcə də yuva və pətəklərinin heyranedici nəzmi haqqında eşitməyən və onların təqdirəlayiq dərk və şüurlarına “afərin” deməyən bir insan yoxdur. Bu üzdən onların da axirətdə məşhur olması tamamilə mümkün sayılmışdır.  

 

LİQAULLAH

Sual : “Liqaullah” nə deməkdir?
Qısa cavab:

“Liqaullah” ifadəsi Qurani-kərimdə “Qiyamət səhnəsində hazır olmaq” mənasında işlənir. “Liqa” sözü “görüş” mənasında işləndiyinə baxmayaraq Allahla görüş dedikdə insanların bir-biri ilə fiziki görüşmələri kimi görüş nəzərdə tutulmur. Çünki Allah nə cisimdir, nə də zahiri gözlə görüləcək rəngi və məkanı var.

KORLUQ

Sual : Quran bəzi insanların Qiyamət günü kor olmasının səbəbini necə izah edir?
Qısa cavab:

Belə insanların qiyamət günü kor olmasını belə izah etmək olar ki, dünyanın bütün həqiqətləri orada mütənasib şəkildə təcəssüm edir. Bu dünyada qəlb gözləri həqiqətləri görməkdə kor olan insanların orada cismani gözləri kor olacaq. Bu üzdən “biz qabaq görürdük, nə üçün bura kor gəlmişik?” deyə soruşanda onlara deyilər: “Bu, sizin ilahi ayələri unutduğunuza görədir."

 

ZALIMLARLA QARŞIDURMA

Sual : Zəif və zülmə məruz qalmış insanlar Qiyamət günü öz günahlarını təkəbbürlü zalım insanların boynuna ata bilərlərmi?
Qısa cavab:

Quran ayəsinə görə zəif və zülmə məruz qalmış insanlar bütün günahlarını zalım insanların boynuna atmağa çalışacaqlar. Lakin müstəkbir insanlar onların bu etirazını qəbul etməzlər. Çünki iradələrinin azad olduğu təqdirdə onların əsassız sözlərinə təslim olmuşlar, küfrə üz gətirmişlər və peyğəmbərlərin məntiqi sözlərini unutmuşlar.

ƏMƏLLƏRİN TƏSİRİ

Sual : Qiyamət günü bəndələrin vəziyyəti ilə əməlləri arasında nə kimi bağlılıq var?
Qısa cavab:

“Qariə” surəsinin ayələrinə görə əməlləri ağır və dəyərli gələn kəslərin axirətdəki yeri ilə əməlləri yüngül gələn adamların yeri tam fərqlidir. Əməlləri ağır gələnlər üçün işlənmiş “Razı qalacağı bir həyat” ifadəsi Qiyamət günü onların nemət dolu, başdan-başa asudəlik içində olan həyatlarını əks etdirən çox maraqlı və dolğun seçimdir. Bu həyat insanın o qədər ürəyincədir ki, sanki özü razıdır.

Əməlləri yüngül gələnlərin aqibəti isə “ummuhu haviyə” cümləsində öz əksini tapır. Təfsirə görə əməllərinin çəkisi yüngül gələn günahkarlar pənah aparmaq üçün cəhənnəmdən başqa bir yer tapmazlar.

QAYITMAQ ARZUZU

Sual : Qurani-kərimdə günahkarların Qiyamət günü qayıtmaq istəkləri necə təsvir olunur?
Qısa cavab:

Qurani-Kərimdə müxtəlif ayələr onların bu istəklərini əks etdirir. Misal üçün “Görəsən bizə bir möhlət veriləcəkmi?" ya da “Kaş ki, qaytarılaydıq, bir daha Rəbbimizin ayələrini təkzib etməyəydik!” və yaxud “Kaş ki, dünyada Allaha itaət edəydik və Onun rəsuluna tabe olaydıq” və yaxud da “Ey Rəbbim, məni (dünyaya) qaytar, yaxşı bir iş görüm” cümlələrini buna misal çəkmək olar.

KAFİRLƏRİN ÖZLƏRİ İLƏ DÜŞMƏNÇİLİYİ

Sual : Qurani-kərim kafirlərin özlərinə qarşı ədavət və qəzəbindən söz açarkən nə demək istəyir?
Qısa cavab:

Təfsirlərdən aydın olur ki, onlar tövhid carçılarına mənfi cavab verməklə, səadət yolunu öz üzlərinə bağlayıb əbədi əzab qapılarını öz üzlərinə açmaqla həqiqətdə özləri ilə düşmənçilik etmişlər və buna görə özlərinə nifrət bəsləyirlər.

ƏRAF

Sual : “Əraf” nə deməkdir? Qiyamət günü Ərafda dayanacaq şəxslər kimlərdir?
Qısa cavab:

Hədislərdən aydın olur ki, “Əraf” səadət və bədbəxtlik kimi iki qütbün, yəni cənnət və cəhənnəmin arasında hicab kimi çəkilmiş xüsusi bir məkandır. Yaxud da, Cənnət və Cəhənnəmin arasında fasilə salan yüksəklikdir. Belə ki, orada dayananlar cənnət və cəhənnəmi görür və hər iki dəstəni müşahidə edir. Ayələrdə Əraf üzərində dayanan insanlar haqqında deyilir ki, onlar cənnətə daxil olmaq arzusundadırlar. Onlar cənnət əhlinə salam göndərir və gözləri cəhənnəm əhlinə sataşanda Allaha pənah aparırlar."

 

İMAM ƏLİNİN (ə) “ALLAHA DOĞRU İŞARƏ ETMƏK” SÖZÜNDƏN MƏQSƏDİ

Sual : Əmirəl-möminin Əlinin (ə) “Hər kəs Allahı tanımasa, ona işarə edər” buyurduğunda “Allaha doğru işarə”dən məqsədi nə idi?
Qısa cavab:

İmam Əli (ə) “Nəhcül-bəlağə”nin ilk xütbəsində buyurur: “Hər kim Allahı tanımasa ona işarə edər”. Orada “Allaha doğru işarə etmək”dən məqsədin nə olduğuna gəlincə, iki ehtimal var:
1.    Məqsəd əqli işarədir;
2.    Həm əqli, həm də hissi işarədir.

DAĞLARIN DƏYİŞMƏSİ

Sual : Quranı Kərim qiyamətin başlanğıcında dağların dəyişməsini necə bəyan edir?
Qısa cavab:

Quran ayələrində dağların dağılması müxtəlif formalarda qeyd olunsa da onların arasında heç bir ziddiyyət yoxdur. Onların hər birində yerin ən möhkəm və sarsılmaz hissəsi olan dağların dağılmasının mərhələləri əks olunur. Dağların hərəkətindən başlayaraq çırpılıb, toz halına düşüb havada yalnız rənginin gözə dəyməsinə kimi davam edir.

İSTİSNA OLUNANLAR

Sual : Qurana görə kimlər Surun təsirindən kənarda qalacaqlar?
Qısa cavab:

Quran ayələrinə görə Sur çalınanda istisna olaraq həlak olmayanlar da olacaq. Lakin onların kim olduğu haqda təfsir alimləri müxtəlif fikirdədirlər. Alimlərdən bir qrupuna görə onlar Allahın böyük mələklərindən bir dəstəsi, o cümlədən Cəbrail, Mikail, İsrafil və Əzraildir. Bəzi alimlər isə Allahın ərşini daşıyanları da onlar əlavə etmişlər.

 

SURUN CALINMASININ MƏNASI VƏ SAYI

Sual : “Surun çalınması” nə deməkdir? Bu hadisə neçə dəfə baş verəcək?
Qısa cavab:

Qurani-Kərimdən aydın olur ki, dünyanın sonunda və qiyamətin başlanğıcında iki qəfil hadisə baş verəcək. Quranı-kərim bu iki hadisəni “surda çalınma” adı ilə adlandırmışdır ki, öz növbəsində qəfil və eyni zamanda baş verən hadisələr haqqında zərif və füsunkar bir bənzətmədir. Sur iki dəfədən artıq çalınmayacaq. Ümumi qorxu məsələsi birinci surdan sonra baş verəcək.

YERİN DANIŞMASI

Sual : Qiyamət günü yer necə danışacaq?
Qısa cavab:

Qurani-Kərimin “Zilzal” surəsində Qiyamət günü yerin danışmasından söz açılır. Bəzi hədislərə görə yaxşılıqlar, pisliklər, xeyir və şər əməllərdən hər nə yer üzündə baş veribsə, hamısını açıb deyəcək. İnsanın əməllərinin həmin gün ən mühüm şahidlərindən biri də yerdir.

ZÜLÜMKARLAR

Sual : Zülm edənlər ilahi əfvə ümidvar ola bilərlərmi?
Qısa cavab:

Quran ayəsində deyilir: “Həqiqətən, sənin Rəbbin insanların zülmlərinə baxmayaraq onlara qarşı əfv sahibidir və əlbəttə, Rəbbin şiddətli cəza verəndir.” Pərvərdigarın geniş bağışlaması və şiddətli cəzasından gedən söhbət həqiqətdə hamını qorxu ilə ümidin orta xəttində saxlamaq üçündür. Bu, insan təlim-tərbiyəsinin əhəmiyyətli amilidir. İnsanın günahı ağır olsa da Allahın rəhmətindən ümidini kəsməməlidir. Həmçinin günahı az olsa da özünü Allahın cəzasından amanda olduğunu düşünməməlidir.

 

PAK İNSANLARA YOLDAŞLIQ

Sual : İmanlı insanlar Qiyamət günü kimlərlə yoldaşlıq edəcəklər?
Qısa cavab:

Quran ayəsinə görə Allaha və Onun Peyğəmbərinə itaət edənlər peyğəmbərlər, sadiqlər, şəhidlər və saleh insanlarla yoldaşlıq edərlər. Bu, o qədər böyük bir nemətdir ki, hətta axirət dünyasında cənnət nemətlərini təkmil etmək üçün o itaətkar insanlara bəxş edilir. Yəni, onların bütün iftixarlardan əlavə peyğəmbərlər, siddiqlər, şəhidlər və salehlər kimi yoldaşları olacaq.

 

YAXINLARDAN QACMAQ

Sual : Qiyamət günü yaxınlardan qaçmaq nə deməkdir və onun səbəbi nədir?
Qısa cavab:

Quran ayəsində deyilir ki, O gün insan öz qardaşından, anasından və atasından, zövcəsindən və oğullarından qaçar. Təfsirlərə görə, insan iman, təqva, Allaha itaət yolunu tutmamış qardaşdan, ata-anadan, zövcə və övladdan qaçır ki, onların talelərinə düçar olmasın.
Bəzi alimlərə görə isə onun qaçması ona görədir ki, olmaya yaxınlarının onun boynunda haqqı olsun və onu tələb etmək istəsinlər və o da, bu haqqı qaytarmaqdan qorxur.


 

Səhifə sayı : 16