Böyük Mərcəyi-təqlid Ayətullah əl-uzma Məkarim Şirazinin dəftərxanasının rəsmi saytı

Böyük Mərcəyi-təqlid Ayətullah əl-uzma Məkarim Şirazinin dəftərxanasının rəsmi saytı

صفحه کاربران ویژه - خروج
ورود کاربران ورود کاربران

LoginToSite

Təhlükəsizlik sözü:

İstifadəçi adı:

Şifrə:

LoginComment LoginComment2 LoginComment3 .
əsasında düz
 

Quranın fitrət və vicdanı bilik qaynağı kimi tanıtdırması

Sual : Görəsən, Qurani-kərim fitrət və vicdanı bilik (qazanma) qaynağı kimi təqdim edirmi?
Qısa cavab:
Allah-taala “Şəms” surəsində insan nəfsinə xeyir və şərin ilham olunmasından xəbər verir, eyni halda əxlaqi vicdanın ilhamverici qaynağına, insanın günah və təqvanı dərk etməsinə işarə edir. “Ənbiya” surəsində də bütpərəstlərin özlərinə qayıtmasına, müşrikcəsinə pərəstişlərinə yenidən baxmalarından xəbər verir. Habelə, “Loğman”, “Ənkəbut”, “Bəqərə” və “Rum” surələrində eyni məna təqib edilir.

Quranda təfəkkür və dərin düşüncənin əhəmiyyəti barədə

Sual : Quranda təfəkkür və dərin düşüncənin əhəmiyyəti necə qeyd edilib?
Qısa cavab:
Allah-taala “Bəqərə” surəsində ilahi ayələrin nazilolma səbəbi kimi dərin düşüncə, ağıl və təfəkkürü göstərir. Bir sıra Quran ayəsi məzəmmətedici tərzdə, ağıl və düşüncədən faydalanmadıqları üçün insanları hesaba çəkir. Quran buyurur: Allah ağıl qüvvəsini insanların ixtiyarında qoydu ki, həqiqətlərin dərkində ondan yararlansın. Əks təqdirdə, məzəmmət olunacaq. Quran insan ağıl və zəkasını başlıca bilik qaynaqlarından sayaraq, hamını bir nəfər kimi bütün məsələlərdə dərin düşüncəyə, fikir yürütməyə dəvət edir.

Quran və “mükaşifə və intuisiya”nın bir bilik qaynağı kimi etibarlılığı

Sual : Quran mükaşifə və intuisiyanı bir bilik qaynağı kimi təsdiq edirmi?
Qısa cavab:
“Ənam” surəsinin 75-ci ayəsində həzrət İbrahimin (ə) səma və yer mələkutunu (səltənətini) müşahidəsindən söz açır, hansı ki yalnız mükaşifə və şühud ilə mümkündür. “Tövbə” surəsinin 105-ci ayəsi bu həqiqəti bəyan edir ki, Peyğəmbər (s) və imamlar insanların yaxşı və pis əməllərini görən dərk və bəsirətə sahibdirlər. “Nəcm” surəsində – bir qrup təfsirçilərin əqidəsinə əsasən – Peyğəmbərin (s) Cəbraili müşahidəsinə işarə edilir, başqa bir dəstənin nəzərinə görə Həzrət Rəsul (s) Allahın müqəddəs zatını müşahidə edir.
“Təkasur”, “Furqan”, “Ənfal”, “Yusif” və “Məryəm” surələrində də mükaşifə və intuisiyaya işarə edilib.

Quran və “mükaşifə və intuisiya”nın bir bilik qaynağı kimi etibarlılığı

Sual : Quran mükaşifə və intuisiyanı bir bilik qaynağı kimi təsdiq edirmi?
Qısa cavab:
“Ənam” surəsinin 75-ci ayəsində həzrət İbrahimin (ə) səma və yer mələkutunu (səltənətini) müşahidəsindən söz açır, hansı ki yalnız mükaşifə və şühud ilə mümkündür. “Tövbə” surəsinin 105-ci ayəsi bu həqiqəti bəyan edir ki, Peyğəmbər (s) və imamlar insanların yaxşı və pis əməllərini görən dərk və bəsirətə sahibdirlər. “Nəcm” surəsində – bir qrup təfsirçilərin əqidəsinə əsasən – Peyğəmbərin (s) Cəbraili müşahidəsinə işarə edilir, başqa bir dəstənin nəzərinə görə Həzrət Rəsul (s) Allahın müqəddəs zatını müşahidə edir.
“Təkasur”, “Furqan”, “Ənfal”, “Yusif” və “Məryəm” surələrində də mükaşifə və intuisiyaya işarə edilib.

İnsan elminin məhdudluğu

Sual : İnsan elminin miqdarı nə qədərdir?
Qısa cavab:
Bir qrup müşrik Peyğəmbərdən (s) ruhla əlaqədar sual soruşduqdan sonra, Quran elm və bilikdən nəsiblərini çox az bilərək “Loğman” surəsində bəzi Allaha məxsus elmlərə aydınlıq gətirir və orada beş elmə işarə edir: Qiyamətin bərpası, yağışların yağışı, ana bətnindəki embrionlar, insan əməlinə bağlı gələcək hadisələr və hər kəsin ölüm məkanı iləbağlı elmlər . Bundan əlavə, “İsra” surəsində ümumi varlıqların təsbih və həmdindən söz açılır, hansı ki onların dilini anlamaq qüdrətimiz yoxdur. Bu özü elm və biliyimizin məhdudluğuna bir sübutdur.

İnsan elminin məhdudluğu

Sual : İnsan elminin miqdarı nə qədərdir?
Qısa cavab:
Bir qrup müşrik Peyğəmbərdən (s) ruhla əlaqədar sual soruşduqdan sonra, Quran elm və bilikdən nəsiblərini çox az bilərək “Loğman” surəsində bəzi Allaha məxsus elmlərə aydınlıq gətirir və orada beş elmə işarə edir: Qiyamətin bərpası, yağışların yağışı, ana bətnindəki embrionlar, insan əməlinə bağlı gələcək hadisələr və hər kəsin ölüm məkanı iləbağlı elmlər . Bundan əlavə, “İsra” surəsində ümumi varlıqların təsbih və həmdindən söz açılır, hansı ki onların dilini anlamaq qüdrətimiz yoxdur. Bu özü elm və biliyimizin məhdudluğuna bir sübutdur.

Şeytani kəşf və intuisiya

Sual : Hər kəşf (mükaşifə) və intuisiya həqiqətin göstəricisidirmi?
Qısa cavab:
Həqiqi kəşf və intuisiya ilə yanaşı qeyri-həqiqi və xəyali kəşf və intuisiyalar olduqca çoxdur. Yəni, bəzən arıdıcıl təlqinlərin təsirindən, düşüncə və zehnin yanlış istiqamət almasından yaranır, bəzən də şeytanın təlqinləri sayəsində insan gözü önündə reallıqla üst-üstə düşməyən mənzərələr canlanır. Əksər sufilərin yazılı əsərləri çox ehtimalla şeytani ilhamlardan – təlqinlərdən qaynaqlanan hadisələrdir.

Quran ayələri və hədis nöqteyi-nəzərindən əxlaqda dəyişiklik imkanı

Sual : Quran ayələri və hədis baxımından fərdlərin əxlaqında dəyişilmə istedadı vardırmı?
Qısa cavab:

Əxlaqı saflaşdırmağa birbaşa təşviq edən ayələr əxlaqi səciyyələrin dəyişməsi imkanına tutarlı dəlildir. Misal üçün: “قد افلح من زکیها و قد خاب من دسیها”; “Hər kim nəfsini saflaşdırsa, nicat tapıb və nəfsini günaha bulaşdıran kəs isə məyus və məhrum olub”. İslam hədislərində də mövzu ilə əlaqədar şəffaf ifadələr gözə dəyir. O cümlədən, bir hədisdə Allah Rəsulunun (s) səhabələrindən biri Cərir ibn Abdullaha buyurur:
“انک امرء قد احسن الله خَلقک فاحسن خُلقک”
“Allah sənə gözəl sima verib, əxlaqını da sən gözəlləşdir!”.

 

“Seyri-süluk”da müəllimə ehtiyac məsələsindən sui-istifadə

Sual : “Seyri-süluk”da müəllimə ehtiyac məsələsindən nə kimi sui-istifadələr olunmuşdur?
Qısa cavab:
Hər zaman, hər bir xalq və millət arasında düzgün və yaradıcı məfhumlardan sui-istifadələr olunmuşdur. Əxlaq ustadı məsələsi, nəfsi saflaşdırma və Allaha doğru seyrin – hərəkətin daha effektiv olması üçün ümumi və xüsusi müəllimlərdən istifadə vacibliyi bu qaydadan müstəsna deyil.
Sufilərin bir dəstəsi özlərini “mürşid”, “şeyx”, “təriqət piri” və “qütb” adlandıraraq, başqalarını qeydsiz-şərtsiz özlərinə tabe etməyə çalışırlar. Deyirlər ki, təriqət pirindən şəriətə zidd əməllər görsəniz, irad tutmayın, çünki təslim olmuş ruhla bu işi görmək ona qarşı çıxmaqdır.

Hədislər və “mükaşifə, müşahidə və intuisiya”nın bir bilik qaynağı kimi etibarlılığı

Sual : Hədislər kəşf, müşahidə və intuisiyanı bir bilik qaynağı kimi təsdiq edirmi?
Qısa cavab:

Mükaşifə və intuisiyanın etibarlılığına dəlalət edən hədislər çoxlu saydadır. Peyğəmbərin (s) İran, Rum (Bizans) və Yəmən saraylarının məhvini öngörməsi hədisi buna bir nümunədir, yaxud Peyğəmbərin (s) Mədinədə Cəfərin Mutə müharibəsində şəhid olacağını buyurması, yenə Peyğəmbərin (s) Cəbrail vasitəsilə Nəcaşinin ölümünü bildirməsi, ya da dünyanın gözəl və aldadıcı qadın surətində həzrət Əlinin (ə) gözünə görünməsi hədisləri bu qəbildəndir.
Həmçinin İmam Səccaddan (ə) nəql olunan hədisdə Həzrətin (ə) mükaşifə vasitəsilə İmam Hüseynin (ə) mübarək məzarının ətrafında evlərin, bazarların inşa edilməsindən xəbər verməsi.

 

Hədislər və “mükaşifə, müşahidə və intuisiya”nın bir bilik qaynağı kimi etibarlılığı

Sual : Hədislər kəşf, müşahidə və intuisiyanı bir bilik qaynağı kimi təsdiq edirmi?
Qısa cavab:

“Ənam” surəsinin 75-ci ayəsində həzrət İbrahimin (ə) səma və yer mələkutunu (səltənətini) müşahidəsindən söz açır, hansı ki yalnız mükaşifə və şühud ilə mümkündür. “Tövbə” surəsinin 105-ci ayəsi bu həqiqəti bəyan edir ki, Peyğəmbər (s) və imamlar insanların yaxşı və pis əməllərini görən dərk və bəsirətə sahibdirlər. “Nəcm” surəsində – bir qrup təfsirçilərin əqidəsinə əsasən – Peyğəmbərin (s) Cəbraili müşahidəsinə işarə edilir, başqa bir dəstənin nəzərinə görə Həzrət Rəsul (s) Allahın müqəddəs zatını müşahidə edir.
“Təkasur”, “Furqan”, “Ənfal”, “Yusif” və “Məryəm” surələrində də mükaşifə və intuisiyaya işarə edilib.

 

Ağlın dəyərini bəyan edən İslam hədisləri

Sual : İslam hədislərində ağıl necə dəyərləndirilir?
Qısa cavab:

İslam hədislərində ağıl və zəkaya çox dəyər verilib. Bu gövhər dinin əsası, ən böyük zənginlik, ən yaxşı sərmayə, Mehriban Allahın qoşun sərkərdəsi, ən rahat minik, ən yaxşı dost, Allaha yaxınlaşmaq və mükafat qazanmaq üçün meyar olaraq tanıtdırılır. Nümünə üçün:
1.    Allahın Rəsulu (s) buyurur: “İnsan varlığının əsası ağlıdır və ağlı olmayanın dini də yoxdur”.  
2.    Əmirəl-möminin Əli (ə) buyurur: “Ağıl qədər zənginlik, nadanlıq qədər yoxsulluq yoxdur”.

İslam hədislərində mükaşifə və intuisiya əldə etməyin yolu

Sual : İslam hədisləri nöqteyi-nəzərindən mükaşifə və intuisiya əldə etməyin yolu nədir?
Qısa cavab:

Hədislərdə gələn ibarələrdən məlum olur ki, insanın imanı artdıqca, günahlar nəticəsində qəlbi əhatə edən pərdələr kənarlaşdıqca, insan varlıq aləminin sirlərini daha da kəşf edir. Belə ki, sonda İbrahimsayağı göy və yer səltənətini müşahidə edə bilər. O cümlədən, hədislərdə vurğulanır ki, insan qəlbi şeytandan təsirlənmədiyi təqdirdə mələkut aləminə nəzər sala bilər. Yaxud, hədislərdə həqiqi elm nur sayılmışdır, hansı ki Allah bəzi bəndələrinin qəlbinə salır və bəndə onun sayəsində qeyb aləmini görə bilir.

İslam hədislərində mükaşifə və intuisiya əldə etməyin yolu

Sual : İslam hədisləri nöqteyi-nəzərindən mükaşifə və intuisiya əldə etməyin yolu nədir?
Qısa cavab:

Hədislərdə gələn ibarələrdən məlum olur ki, insanın imanı artdıqca, günahlar nəticəsində qəlbi əhatə edən pərdələr kənarlaşdıqca, insan varlıq aləminin sirlərini daha da kəşf edir. Belə ki, sonda İbrahimsayağı göy və yer səltənətini müşahidə edə bilər. O cümlədən, hədislərdə vurğulanır ki, insan qəlbi şeytandan təsirlənmədiyi təqdirdə mələkut aləminə nəzər sala bilər. Yaxud, hədislərdə həqiqi elm nur sayılmışdır, hansı ki Allah bəzi bəndələrinin qəlbinə salır və bəndə onun sayəsində qeyb aləmini görə bilir.

Əqli idrak və qavrayışların bilik qaynağı olmasına dair fəlsəfənin baxışı

Sual : Əqli idrak və qavrayışların dəyəri barədə fəlsəfənin baxışı necədir?
Qısa cavab:

Əksər filosoflar bir bilik qaynağı kimi əqli qavrayışları rəsmi tanıyırlar. Lakin empirik filosoflar onları tam etibarsız sayır, səbəb olaraq isə əqli qavrayışların xəta edə biləcəyini əsas gətirirlər.
Cavabında isə deyilməlidir: birincisi, aksiom qavrayışları nəzərilərdən ayırmaq lazımdır. Xəta aksiomlara aid deyil.
İkincisi, arqumentli məsələlərdə də dəqiqlik gözlənilsə, xəta baş verməz.
Üçüncüsü, xətadan söz gedirsə, deməli, bir sıra həqiqətləri qəbul etmişik və onlar sayəsində bəzi etiqadların xəta olduğunu anlayırıq.

Əqli idrak və qavrayışların bilik qaynağı olmasına dair fəlsəfənin baxışı

Sual : Əqli idrak və qavrayışların dəyəri barədə fəlsəfənin baxışı necədir?
Qısa cavab:

Əksər filosoflar bir bilik qaynağı kimi əqli qavrayışları rəsmi tanıyırlar. Lakin empirik filosoflar onları tam etibarsız sayır, səbəb olaraq isə əqli qavrayışların xəta edə biləcəyini əsas gətirirlər.
Cavabında isə deyilməlidir: birincisi, aksiom qavrayışları nəzərilərdən ayırmaq lazımdır. Xəta aksiomlara aid deyil.
İkincisi, arqumentli məsələlərdə də dəqiqlik gözlənilsə, xəta baş verməz.
Üçüncüsü, xətadan söz gedirsə, deməli, bir sıra həqiqətləri qəbul etmişik və onlar sayəsində bəzi etiqadların xəta olduğunu anlayırıq.

İslam dinində yaxşılığa dəvət və pislikdən çəkindirmə prinsipləri

Sual : İslam dinində yaxşılığa dəvət və pislikdən çəkindirmənin nə kimi yeri vardır?
Qısa cavab:

Qurani-kərim yaxşılığa dəvət və pislikdən çəkindirmənin əhəmiyyətini bildirmək üçün keçmiş tayfaların həlak amili kimi bu vacib əməlin unudulmasını göstərir, Bəni-İsrailin bir hissəsini məhz bu vacibi tərk etdiklərinə görə həzrət İsa (ə) və həzrət Davudun (ə) lənətinə tuş gəldiklərini açıqlayır. Həmçinin, məsum imamların (ə) kəlamlarından da sözügedən vacibin cihaddan əhəmiyyətli olduğu anlaşılır. Yaxşılığa dəvət edib pislikdən çəkindirmək şəriətin möhkəmlənməsinə səbəb olur. Onu yerinə yetirənlərsə Allahın yer üzündəki nümayəndələri və Peyğəmbərin (s) canişinləri olaraq təqdim edilir.

 

Quran baxımından keçmiş nəsillərin əhvalatlarını oxumağın faydası

Sual : Quran baxımından keçmişdəkilərin sərgüzəştlərini mütaliə etməyin nə kimi səmərəsi var?
Qısa cavab:

“Naziat” surəsində Fironun ağrılı əzabına işarə etdikdən sonra buyurur:
“Allah onu axirət və dünya əzabı ilə cəzalandırdı və bu macərada Allahdan qorxan və sayğı sahibləri üçün bir ibrət var”.
Bu ayədə, müşahidəsi mümkün olmayan həqiqətləri müşahidə halına gətirib oradan keçirmək mənasını verən “ibrət” sözü dayaq nöqtəsi seçilib.  

Quran baxımından keçmiş nəsillərin əhvalatlarını oxumağın faydası

Sual : Quran baxımından keçmişdəkilərin sərgüzəştlərini mütaliə etməyin nə kimi səmərəsi var?
Qısa cavab:
“Yusif” surəsi keçmişdəkilərin sərgüzəştlərini təqib etməyin düşüncə sahiblərinin ibrətinə səbəb bildiyi halda, “Əraf” surəsi onu camaatın bilik və düşüncəsinə təkanverici amil sayır.
“Naziat” surəsində də Fironun əzabı allahpərəstlər üçün bir ibrət göstərilir. “Həcc”, “Muhəmməd (s)”, “Ali-İmran” və “Ənkəbut” surələrində isə yer üzündə seyrə istinad edilərək, onu qəlb və ağlın oyanış səbəbi, peyğəmbərləri təkzib edənlərin aqibətindən xəbərdar olmaq və s. amili hesab edilib.
“Bəqərə”, “Fəcr” və “Fil” surəsində də tarixin və onda baş verən sərgüzəştalərin qəlbi müşahidəsinə istinad edilib.

Təbiət barəsində təfəkkür – Quranın bilgi qazanmaq xüsusunda təklifi

Sual : Niyə Quran bizi təbiət barədə düşünməyə dəvət edir?
Qısa cavab:
Quran bir bilik və tanıma qaynağı kimi hiss və müşahidədən istifadənin vacibliyinə çoxlu təkid edir. İnsanların diqqətini göyə və onun gözəlliklərinə, nəzminə və möhkəmliyinə çəkməsi, qəlblərin dirilməsi və Allahşünaslıq, tövhid yolunu keçməsi üçün onları yer-göy və məxluqatın sistematikliyinə baxmağa dəvət etməsi, yağışın yağmasına, ölmüş torpağın dirilməsini görməyə çağırması, yaradılışın əvvəlinə diqqətini yönəltməsi, insanı qidasına bir də baxıb onun necə yarandığını görməyə və ümumi olaraq, varlığın müxtəlif nəsnələri haqqında düşünməsinə dəvət etməsi bu qəbildəndir.

Təbiət barəsində təfəkkür – Quranın bilgi qazanmaq xüsusunda təklifi

Sual : Niyə Quran bizi təbiət barədə düşünməyə dəvət edir?
Qısa cavab:
Quran bir bilik və tanıma qaynağı kimi hiss və müşahidədən istifadənin vacibliyinə çoxlu təkid edir. İnsanların diqqətini göyə və onun gözəlliklərinə, nəzminə və möhkəmliyinə çəkməsi, qəlblərin dirilməsi və Allahşünaslıq, tövhid yolunu keçməsi üçün onları yer-göy və məxluqatın sistematikliyinə baxmağa dəvət etməsi, yağışın yağmasına, ölmüş torpağın dirilməsini görməyə çağırması, yaradılışın əvvəlinə diqqətini yönəltməsi, insanı qidasına bir də baxıb onun necə yarandığını görməyə və ümumi olaraq, varlığın müxtəlif nəsnələri haqqında düşünməsinə dəvət etməsi bu qəbildəndir.

Şeytani kəşf və intuisiya

Sual : Hər kəşf (mükaşifə) və intuisiya həqiqətin göstəricisidirmi?
Qısa cavab:
Həqiqi kəşf və intuisiya ilə yanaşı qeyri-həqiqi və xəyali kəşf və intuisiyalar olduqca çoxdur. Yəni, bəzən arıdıcıl təlqinlərin təsirindən, düşüncə və zehnin yanlış istiqamət almasından yaranır, bəzən də şeytanın təlqinləri sayəsində insan gözü önündə reallıqla üst-üstə düşməyən mənzərələr canlanır. Əksər sufilərin yazılı əsərləri çox ehtimalla şeytani ilhamlardan – təlqinlərdən qaynaqlanan hadisələrdir.

Şeytani kəşf və intuisiya

Sual : Hər kəşf (mükaşifə) və intuisiya həqiqətin göstəricisidirmi?
Qısa cavab:
Həqiqi kəşf və intuisiya ilə yanaşı qeyri-həqiqi və xəyali kəşf və intuisiyalar olduqca çoxdur. Yəni, bəzən arıdıcıl təlqinlərin təsirindən, düşüncə və zehnin yanlış istiqamət almasından yaranır, bəzən də şeytanın təlqinləri sayəsində insan gözü önündə reallıqla üst-üstə düşməyən mənzərələr canlanır. Əksər sufilərin yazılı əsərləri çox ehtimalla şeytani ilhamlardan – təlqinlərdən qaynaqlanan hadisələrdir.
Səhifə sayı : 15