6. آیا مکتشفین و مخترعین در رستاخیز مأجورند؟

پایگاه اطلاع رسانی دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

صفحه کاربران ویژه - خروج
ورود کاربران ورود کاربران

ورود به حساب کاربری

کلمه امنیتی:

نام کاربری:

کلمه عبور:

برای استفاده از امکانات پایگاه ثبت نام کنید .
مرتب سازی بر اساس
 
پاسخ به پرسش های مذهبی
5. معاد جسمانى و روحانى1. آیا ما حق داریم از فلسفه احکام سؤال کنیم؟

سؤال: با توجّه به این که دانشمندانى نظیر «ادیسون» مخترع برق و «گالیله» مخترع تلسکوپ و کاشف مسائل مهمّى در هیأت و «گوتمبرک» مخترع چاپ و افرادى از این قبیل، گام هاى مؤثّرى در راه آسایش و خدمت به بشر برداشته اند، آیا آنان در روز رستاخیز درباره این نوع خدمات، اجر و پاداش خواهند داشت و یا این که تمام کارهاى نیک آنان به حکم این که مسلمان نبوده اند و آخرین شریعت آسمانى را نپذیرفته اند، در چنین روزی بى ثمر خواهد بود؟
 
پاسخ: پیش از آن که منطق اسلام را در این موضوع تشریح کنیم لازم است به برخى از نظرها که در این موارد اظهار مى شود، اشاره کنیم:
1- برخى تصوّر مى کنند که هر نوع عمل نیکى که به نفع جامعه تمام گردد، در پیشگاه خداوند داراى ارزش خواهد بود و در این موضوع میان موحّد و غیر موحّد، مسلمان و غیر مسلمان فرقى نیست و هرگز خداوند عادل و دادگر میان بندگان در این قسمت فرقى نمى گذارد.
آنان مى گویند: اصولا ایمان به خدا و اعتقاد به نبوّت آخرین پیامبر الهى، چه تأثیرى در حال عمل دارد و یک عمل نیک همواره به حال جامعه مفید و سودمند خواهد بود - خواه عامل آن موحّد یا مشرک، مسلمان یا غیر مسلمان باشد.
2- در برابر این گروه، دسته دیگرى هستند که براى این نوع اعمال انسانى حتّى در صورتى که با نیّت پاک توأم باشد، کوچکترین ارزشى قائل نشده و همه را نادیده مى گیرند و به حکم این که از عقاید صحیح برخوردار نیستند کارهاى خوب آنان بى ارزش خواهد بود.
ولى هر دو طرز تفکّر که در نقطه مقابل یکدیگر قرار گرفته اند، نادرست است و نظر سوّمى در این جا هست که منطقى به نظر مى رسد:
هر کار خوبى که انجام شود دو جنبه دارد:
1- جنبه شخصى و منافعى که به خود انسان باز مى گردد.
2- جنبه اجتماعى که فایده آن مربوط به عموم بشر بوده و همه افراد از آن بهره مند مى گردند.
هرگاه هدف مخترعان و مکتشفان از زحمات توان فرسایى که در طریق کشف حقایق و اختراع صنایع تحمّل مى کنند، این باشد که در میان جامعه انسانى، نام و شهرتى پیدا کنند و یا از درآمدهاى مادّى اختراعات و اکتشافات خود بهره اى ببرند، در این صورت آنان پاداش خود را دریافت داشته اند و به هدف نهایى و مقصد خویش رسیده اند دیگر معنی ندارد که در روز رستاخیز از خداوند پاداش بطلبند; زیرا فرض این است که آنها در این خدمت، خدا و جامعه بشرى را در نظر نداشته و هرگز به فکر آن نیز نبوده اند، بلکه محرّک و انگیزه آنان همان شهرت و نام و پول و درآمدهاى مادّى بوده است و فرض این است که به چنین اهداف مادّى خود رسیده اند.
ولى هرگاه محرّک آنان در کاوش هاى علمى و خدمات اجتماعى این بوده باشد که در راه رفاه و آسایش بندگان خدا کارى انجام دهند، گره هاى کور زندگى و مشکلات طبقات مختلف را بگشایند و بارى از دوش جامعه انسانى بردارند، بطور مسلّم در پیشگاه خدا اجر و پاداش خواهند داشت و عدل الهى ایجاب مى کند که نتیجه این کار نیک خود را ببینند.
در احادیث اسلامى مى خوانیم که حاتم طلایى با این که مشرک و بت پرست بود و به هیچ یک از ادیان آسمانى ایمان نداشت، ولى چون پناهگاهى براى محرومان و بینوایان بود و همواره از همنوعان خود پذیرایى مى کرد و گره از زندگى آنان مى گشود، در روز رستاخیز پاداش مناسبى خواهد داشت. (1)
ضمناً براى آن که از نیّت مخترعان و مکتشفان بخوبى آگاه شویم و بدانیم که آیا محرّک آنان براى این نوع کارها جنبه انسانى داشته و یا مادّى و شخصى بوده است راه هاى روشنى وجود دارد.
دانشمندانى هستند که اگر به آنان مثلا در کارخانه هاى بمب سازى و سلاح هاى میکروبى و مخرّب حقوقى بیشتر از حقوق داروسازى بدهند تا دانش خود را براى تهیّه بمب به کار گیرند، فوراً کار قبلى خود را ترک گفته و در ردیف کارمندان کارخانه بمب سازى قرار مى گیرند.
چنین افرادى با این روحیّه، هرگاه در مواقعى دست به اکتشافاتى علمى بزنند، چون جنبه الهى و انگیزه انسانى ندارند در پیشگاه خدا و از نظر منطق اسلام پاداشى نخواهند داشت، امّا آنها که احیاناً از منافع مادّى خود به خاطر جنبه هاى انسانى چشم مى پوشند، بطور مسلّم در خدمات اجتماعى و انسانى خود شایسته پاداش و در خور تقدیر خواهند بود.


1. سفینة البحار، ج اَول، ص 607.

 

5. معاد جسمانى و روحانى1. آیا ما حق داریم از فلسفه احکام سؤال کنیم؟
12
13
14
15
16
17
18
19
20
Lotus
Mitra
Nazanin
Titr
Tahoma