4 ـ ارث برادران و خواهران

پایگاه اطلاع رسانی دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

صفحه کاربران ویژه - خروج
مرتب سازی بر اساس
 
تفسیر نمونه جلد 03
5 ـ توجه به چند نکته دیگر لازم است: 3 ـ چرا ارث مرد، دو برابر زن مى باشد؟


در جمله «وَ اِنْ کانَ رَجُلٌ یُورَثُ کَلالَةً» به واژه تازه اى برخورد مى کنیم که فقط در دو مورد از قرآن دیده مى شود: یکى در آیه مورد بحث و دیگرى در آخرین آیه از همین سوره «نساء» و آن کلمه «کَلالَة» است.
آنچه از کتب لغت استفاده مى شود این است: «کَلالَة» در اصل معنى مصدرى دارد و به معنى «کَلال» یعنى از بین رفتن قوت و توانائى است.(1)
ولى بعداً به خواهران و برادرانى که از شخص متوفى ارث مى برند گفته شده است.
شاید تناسب آن این باشد که برادران و خواهران جزء طبقه دوم ارث هستند، و تنها با نبودن پدر و مادر و فرزند، ارث مى برند، و چنین کسى که پدر و مادر و فرزندى ندارد، مسلماً در رنج است و قدرت و توانائى خویش را از دست داده، لذا به آنها «کَلالَة» گفته مى شود.
«راغب» در کتاب «مفردات» مى گوید: «کَلالَة» به ورّاث ـ غیر از پدر و فرزند ـ گفته مى شود.
و «ابن عباس» گفته: به جز فرزند به سایر ورّاث «کَلالَة» مى گویند.(2)
و در روایتى که از پیامبر(صلى الله علیه وآله) نقل شده، آن حضرت در پاسخ این سؤال که: «کلالة چیست»؟ فرمود: «مَنْ ماتَ وَ لَیْسَ لَهُ وَلَدٌ وَ لا والِدٌ».(3)
«کَلالَة» عنوانى است براى شخصى که از دنیا رفته، در حالى که نه پدر و مادرى دارد و نه فرزند، از این بیان استفاده مى شود: «کَلالَة» اسم میت است و هر دو قول صحیح است.(4)
و اما این که چرا قرآن به جاى بردن نام برادر و خواهر این تعبیر (کلالة) را انتخاب کرده؟ شاید به خاطر آن است که این گونه افراد که: نه پدر و مادر دارند و نه فرزندى، مراقب باشند اموال آنها به دست کسانى خواهد رسید که نشانه ناتوانى او هستند.
و بنابراین، پیش از آن که دیگران از آن استفاده کنند، خودشان آنها را در موارد ضرورى تر و لازم تر، در راه کمک به نیازمندان و حفظ مصالح اجتماعى صرف کنند.


* * *


1 ـ در «صحاح اللغة» مى خوانیم: «اَلْکَلالَةُ فِى الأَصْلِ مَصْدَرٌ بِمَعْنَى الْکَلالِ وَ هُوَ ذَهابُ الْقُوَّةِ».
2 ـ «بحار الانوار»، جلد 14، صفحه 174 و جلد 30، صفحه 511 - «فقه القرآن» راوندى، جلد 2، 2
صفحه 336، کتابخانه آیت اللّه مرعشى نجفى، 1405 هـ ق.
3 ـ «کنز العمال»، جلد 11، صفحه 78، مؤسسة الرسالة بیروت ـ تفسیر «قرطبى»، ذیل آیه مورد بحث ـ تفسیر «ابن کثیر»، جلد 2، صفحه 429، ذیل آیه 176 سوره «نساء» ـ تفسیر «المیزان»، جلد 4، صفحه 212، انتشارات جامعه مدرسین.
4 ـ وَ الْکَلالَةُ اِسْمٌ لِما عَدَا الْوَلَدِ وَ الْوالِدِ مِنَ الْوَرَثَةِ. وَ قالَ اِبْنُ عَبّاس: هُوَ اِسْمٌ لِمَنْ عَدَا الْوَلَدِ وَ رُوِىَ أَنَّ النَّبِى(صلى الله علیه وآله) سُئِلَ عَنِ الْکَلالَةِ، فَقالَ: مَنْ ماتَ وَ لَیْسَ لَهُ وَلَدٌ وَ لا والِدٌ فَجَعَلَهُ اِسْماً لِلْمَیِّتِ وَ کِلاَ الْقَوْلَیْنِ صَحِیْحٌ («مفردات راغب»، صفحه 437، دفتر نشر الکتاب ـ تفسیر «المیزان»، جلد 4، صفحه 212، انتشارات جامعه مدرسین).
5 ـ توجه به چند نکته دیگر لازم است: 3 ـ چرا ارث مرد، دو برابر زن مى باشد؟
12
13
14
15
16
17
18
19
20
Lotus
Mitra
Nazanin
Titr
Tahoma