شرح و تفسیر

پایگاه اطلاع رسانی دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

صفحه کاربران ویژه - خروج
ورود کاربران ورود کاربران

ورود به حساب کاربری

کلمه امنیتی:

نام کاربری:

کلمه عبور:

برای استفاده از امکانات پایگاه ثبت نام کنید .
مرتب سازی بر اساس
 
پیام امام امیرالمؤمنین(ع) جلد 14
احْذَرُوا نِفَارَ النِّعَمِ فَمَا کُلُّ شَارِدٍ بِمَرْدُودٍالْکَرَمُ أَعْطَفُ مِنَ آلرَّحِمِ

شرح و تفسیر
نعمتها را از خود رم ندهید!
امام (ع) در این گفتار حکیمانه درباره ازدست رفتن نعمتها هشدار مىدهد ومىفرماید: «از فرار کردن (و رمیدن) نعمتها برحذر باشید که هر فرارى بازنمىگردد»؛ (احْذَرُوا نِفَارَ النِّعَمِ فَمَا کُلُّ شَارِدٍ بِمَرْدُودٍ).
«نِفار» به معنى فرار کردن و «نِعَم» جمع نعمت است، بعضى آن را به فتح نون و به معنى حیوان چهارپا مانند گاو و گوسفند و شتر دانستهاند و «شارد» به معناى حیوان فرارى است.
در این گفتار حکیمانه، امام (ع) نعمتها را تشبیه به حیوانات اهلى سودمند کرده که گاه فرار مىکنند، فرارکردنى که هرگز به چنگ نمىآیند و توصیه مىفرماید که قدر نعمتها را بدانید، شکر آن را به جا آورید، از فرصتها استفاده کنید و از نعمتهاى الهى بهره گیرید.
به یقین، «جوانى» از آن نعمتهایى است که وقتى فرار کرد هرگز بازنمىگردد، باید جوانان از آن بهره گیرند و علم و آداب و فضایل اخلاقى تحصیل کنند که همه اینها در جوانى امکانپذیر است.
به گفته شاعر عرب :
فَتَراکَضُوا خَیْلَ الشَّبابِ وَبادِرُوا اَنْ تَسْتَرِدَّ فَإنَّهُنَّ عَواری
بر اسبهاى جوانى سوار شوید و با سرعت برانید (و خود را به مقصد
برسانید) ـ مبادا گرفته شوند و براى همیشه از دست بروند، زیرا این مرکبها عاریتى هستند.
سلامتى جسم، یکى دیگر از آن نعمتهاست که در بسیارى از موارد هنگامى که گرفته شد بازنمىگردد و یا اگر بازگردد به شکل اوّل نخواهد بود.
انسان سالم قادر بر هر کار مثبتى است؛ ولى هنگامى که سلامتى ازدست رفت عجز و ناتوانى جاى آن را خواهد گرفت به خصوص بیمارىهایى که در سنین بالا انسان را مبتلا مىکنند، مصداق بارز همین مطلب است.
امنیت نیز یکى دیگر از نعمتهاى بزرگ است؛ انسان در محیط امن قادر به انجام دادن هر کار خوبى است؛ امّا بسیار دیده شده با تزلزل امنیت، سالها ناامنى و آثارش باقى مىماند و بهزودى بازنمىگردد.
کوتاه سخن اینکه تمام نعمتها اعم از نعمتهاى فردى یا اجتماعى، مادى یا معنوى، همواره در معرض زوالند؛ زوالى که گاه امکان بازگشت در آن هست وگاه زوالى است که هرگز امکان بازگشت ندارد.
البته چیزى که باعث رمیدن نعمتهاست در درجه اوّل، ناسپاسى است؛ همان چیزى که در حکمت 244، امام (ع) به آن اشاره فرمود که هر نعمتى حقى دارد، کسى که حق آن را ادا کند خداوند آن را افزون مىسازد و هرکس در اداى حق نعمت کوتاهى نماید آن را در معرض زوال قرار خواهد داد.
بعضى از شارحان نهجالبلاغه مسئله خارج شدن آدم و حوا را از بهشت، یکى از مصادیق همین گفتار حکیمانه مولا دانستهاند. جد و جده ما براثر ترک اولى وناسپاسى براى همیشه از بهشت خارج شدند و به دنیایى که پر از مشکلات وناراحتىهاست گام نهادند؛ نعمتى بود که بعد از رمیدن، به آنها و فرزندانشان بازنگشت (البته حساب بهشت و آخرت حساب دیگرى است).
در روایتى از امام على بن موسىالرضا (ع) خطاب به یکى از اصحابش چنین
مىخوانیم: «إِنَّ النِّعَمَ کَالاِْبِلِ الْمُعْتَقَلَةِ فِی عَطَنِهَا عَلَى الْقَوْمِ مَا أَحْسَنُوا جِوَارَهَا فَإِذَا أَسَاءُوا مُعَامَلَتَهَا وَإِنَالَتَهَا نَفَرَتْ عَنْهُمْ؛ نعمتها همچون شترى است که مهار وبسته شده است. مادامى که صاحبانش با آن خوشرفتارى کنند در جایگاه خود مىماند ولى هنگامى که بدرفتارى نمایند (اى بسا مهار خود را پاره و) از آنها فرار کند».(1)  
شیخ حرّ عاملى؛ در وسائلالشیعه در کتاب امر به معروف و نهى از منکر بابى تحت عنوان «وُجُوبُ حُسْنِ جَوارِ النِّعَمِ بِالشُّکْرِ وَأداءِ الْحُقُوقِ» نوشته وروایات متعددى در این زمینه آورده است.
در آیه شریفه «(إِنَّ اللهَ لاَ یُغَیِّرُ مَا بِقَوْمٍ حَتَّى یُغَیِّرُوا مَا بِأَنفُسِهِمْ)؛ خداوند سرنوشت قومى را تغییر نمىدهد مگر آنکه آنان آنچه را در خودشان است تغییر دهند».(2)  نیز اشارهاى به این مطلب دیده مىشود.


(1) . کافى، ج 4، ص 38، ح 1.
(2) . رعد، آیه 11.
 
 
احْذَرُوا نِفَارَ النِّعَمِ فَمَا کُلُّ شَارِدٍ بِمَرْدُودٍالْکَرَمُ أَعْطَفُ مِنَ آلرَّحِمِ
12
13
14
15
16
17
18
19
20
Lotus
Mitra
Nazanin
Titr
Tahoma