فصل سوم : در دلائل و معجزات حضرت جواد علیه السلام است

پایگاه اطلاع رسانی دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

صفحه کاربران ویژه - خروج
ورود کاربران ورود کاربران

ورود به حساب کاربری

کلمه امنیتی:

نام کاربری:

کلمه عبور:

برای استفاده از امکانات پایگاه ثبت نام کنید .
مرتب سازی بر اساس
 
منتهى الامال - قسمت دوّم
فـصـل چـهـارم : در ذکـر پـاره اى از کـلمـات شریفه و مواعظ بلیغه حضرت امام محمّد تقى علیه السلام استفـصـل دوم : در بـیـان مـخـتـصـرى از فـضـائل و مـنـاقـب و عـلوم حـضرت جواد علیه السلام است
و ما اکتفا مى کنیم به ذکر چند معجزه :
درخت خشک میوه دار شد
اول ـ شـیـخ مـفـیـد و ابـن شهر آشوب و دیگران روایت کرده اند که چون حضرت جواد علیه السـلام بـا ام الفـضـل زوجـه خـود از بـغـداد بـه مدینه مراجعت مى فرمود چون به شارع کـوفـه بـه دار مـسـیـب رسـیـد فـرود آمـد و آن هـنـگـام غـروب آفـتـاب بـود پـس داخـل مـسـجـد شـد و در صحن آنجا درخت سدرى بود که بار نمى داد پس حضرت کوزه آبى طلبید و در زیر آن درخت وضو گرفت و ایستاد به نماز مغرب و (نماز) جماعت گذاشت و در رکعت اول بعد از حمد، سوره نصر و در ثانى حمد و توحید خواند و پیش از رکوع ، قنوت خـوانـد پس رکعت سوم را به جا آورد و تشهد و سلام گفت و از نماز فارغ شد. پس لحظه اى نشست و ذکر خدا به جا آورد و برخاست و چهار رکعت نافله مغرب به جا آورد پس تعقیب نـمـاز خـوانـد و دو سـجـده شـکـر به جا آورد و بیرون رفت . پس چون مردم نزد درخت آمدند دیـدنـد که بار داده میوه نیکویى را پس ‍ تعجب کردند و از سدر آن خوردند یافتند شیرین است و دانه ندارد پس مردم با آن حضرت وداع کردند و به مدینه تشریف برد. و در مدینه بـود تـا زمـان مـعـتـصـم کـه آن حـضـرت را بـه بـغـداد طـلبـیـد در اول سـال دویـسـت و بـیـسـت و پـنـج و در بـغـداد تـوقـف فـرمـود تا آخر ماه ذى القعده همان سال که وفات یافت و در پشت سر مبارک جدش ‍ امام موسى علیه السلام مدفون شد. و از شـیـخ مـفـیـد نـقـل شـده کـه فـرمـود مـن از مـیوه آن درخت سدر خوردم و یافتم آن را بى دانه .(23)
دوم ـ قطب راوندى روایت کرده از محمّد بن میمون که در ایامى که حضرت جواد علیه السلام کـودک بـود و جـنـاب امام رضا علیه السلام هنوز به خراسان نرفته بود سفرى به مکه نمود من نیز در خدمت آن حضرت بودم چون خواستم مراجعت کنم خدمت آن حضرت عرضه داشتم کـه مـن مى خواهم به مدینه بروم کاغذى براى ابوجعفر محمّد تقى علیه السلام بنویسید تـا من ببرم . حضرت تبسمى فرمود و نامه اى نوشت من آن را به مدینه آوردم و در آن وقت چـشـمان من نابینا شده بود پس ‍ ( موفق خادم ) ، حضرت محمّد تقى را آورد در حالى کـه در مـهد جاى داشت پس من نامه را به آن جناب دادم ، حضرت به ( موفق ) فرمود کـه مـهر از نامه بردار کاغذ را باز کن ، پس ( موفق ) مهر از کاغذ برداشت و آن را گـشـود مـقـابـل آن جـنـاب پـس حـضـرت آن را مـلاحـظـه کـرد آنـگـاه فـرمـود: اى مـحـمـّد! احـوال چـشـمـت چـگـونـه اسـت ؟ عـرض کـرم : یـابـن رسـول اللّه ! چـشـمـم عـلیـل شـده و بـیـنـایى از او رفته چنانچه مشاهده مى فرمایى ، پس حـضـرت دست مبارک به چشمان من کشید از برکت دست آن حضرت چشمان من شفا یافت پس من دست و پاى آن جناب را بوسیدم و از خدمتش بیرون آمدم در حالى که بینا بودم .(24)
امام جواد علیه السلام از افکار من خبر داد
سـوم ـ و نـیـز روایـت کـرده از حـسـیـن مـکـارى کـه گـفـت : داخـل بـغداد شدم در هنگامى که حضرت امام محمّد تقى علیه السلام نیز در بغداد بود و در نزد خلیفه در نهایت جلالت بود من با خود گفتم که دیگر حضرت جواد علیه السلام به مـدیـنـه بـر نـخـواهـد گـشـت بـا ایـن مـرتـبـتـى کـه در ایـنـجـا دارد و از حـیـثـیـت جـلال و طـعـامـهاى لذیذ و غیره چون این خیال در خاطر من گذشت دیدم آن جناب سر به زیر افـکـند پس سر بلند کرد در حالى که رنگ مبارکش زرد شده بود و فرمود: اى حسین ، نان جـو بـا نـمک نیم کوب در حرم رسول خدا صلى اللّه علیه و آله و سلم نزد من بهتر است از آنچه که مشاهده مى کنى در اینجا.(25)
از مذهب زیدى دست برداشتم
چـهـارم ـ در ( کشف الغمه ) از قاسم بن عبدالرحمن روایت کرده است که گفت من زیدى مـذهـب بـودم وقـتـى رفـتـم بـه بـغـداد، روزى در بـغـداد بـودم دیـدم کـه مـردم در حـرکت و اضـطـرابـنـد بـعـضـى مـى دوند و بعضى بالاى بلندیها مى روند و بعضى ایستاده اند، پرسیدم : چه خبر است ؟ گفتند: ابن الرضا! ابن الرضا! یعنى حضرت جواد پسر حضرت امـام رضـا علیهما السلام مى آید. گفتم به خدا سوگند که من نیز مى ایستم و او را مشاهده مى کنم ، پس ناگاه دیدم که آن حضرت پیدا شد و سوار بر استرى بود من با خود گفتم لعـن اللّه اصـحـاب الا مـامـة ؛ یـعـنـى دور باشند از رحمت خدا گروه امامیه هنگامى که اعتقاد کـردنـد کـه خـداونـد طـاعـت ایـن جـوان را واجـب گـردانـیـده تـا ایـن خیال در دل من گذشت حضرت رو به من کرد و فرمود:
یـا قـاسـم بن عبدالرحمن ! ( اَبَشَرا مِنّا واحدا نَتَّبِعُهُ اِنّا اذا لَفى ضَلالٍ وَ سُعُرٍ ) .(26)
دوباره در دل خود گفتم که او ساحر است ، دیگر باره رو کرد به من و فرمود:
( ءَاُلْقِىَ الذِّکْرُ عَلَیْهِ مِنْ بَیْنِنا بَلْ هُوَ کَذّابٌ اَشِرٌ ) .(27)
آن وقـت کـه حـضـرت از خـیـالات مـن خـبـر داد مـن اعـتـقـادم کـامـل شـد و اقـرار بـر امـامـت او نـمـودم و اذعـان نـمـودم کـه او حـجـة اللّه اسـت بـر خـلق خدا.(28)
مـؤ لف گـویـد: کـه ایـن دو آیـه مـبـارکـه در سـوره قـمـر اسـت ، و مـعـنـى آیـه اول بـنـابـر آنـچـه در تـفسیر است آنکه : تکذیب کردند قوم ثمود حضرت صالح پیغمبر عـلیـه السـلام را و گـفـتند آیا آدمى که از جنس ما است و یگانه است که هیچ تبعى و حشمى ندارد پیروى کنیم او را؟ مراد انکار این معنى است یعنى تابع شخصى نشویم که فضلى و مـزیـتـى بـر ما ندارد و بى کس و بى یار و بى خویش و تبار است به درستى که این هنگام که متابعت او کنیم در گمراهى و آتشهاى سوزان خواهیم بود. و معنى آیه دوم این است : آیا القا کرده است وحى بر او از میان ما و حال آنکه در میان ما اولى و احق از وى یافت مى شود؟ نه چنین است که وحى مختص باشد به او بلکه او درغگوى است و خودپسند و متکبر.
چرا شیعه دوازده امامى شدم ؟
پـنـجم ـ شیخ مفید و طبرسى و دیگران روایت کرده اند از على بن خالد که گفت : زمانى در عـسـکـر یـعنى در سر من راى بودم شنیدم که مردى را از شام در قید و بند کرده اند و آورده اند در اینجا حبس نموده اند و مى گویند او ادعاى نبوت و پیغمبرى کرده ، گفت من رفتم در آن خـانه که او را در آنجا حبس کرده بودند و با پاسبانان او مدارا و محبت کردم تا مرا به نـزد او بـردنـد. چـون بـا او تـکـلم کـردم یـافـتـم او را صـاحـب فـهـم و عـقـل پس از او پرسیدم که اى مرد بگو قصه تو چیست ؟ گفت : بدان که من مردى بودم که در شـام در مـوضع معروف به راءس الحسین علیه السلام یعنى موضعى که سر امام حسین عـلیـه السـلام را در آنـجـا گذاشته یا نصب کرده بودند عبادت خدا را مى نمودم ، شبى در مـحراب عبادت مشغول به ذکر خدا بودم که ناگاه شخصى را دیدم که نزد من است و به من فرمود: برخیز! پس برخاستم و مرا کمى راه برد ناگاه دیدم در مسجد کوفه مى باشم ، فـرمود: این مسجد را مى شناسى ؟ گفتم : بلى این مسجد کوفه است ، پس نماز خواند و من بـا او نـمـاز خـوانـدم . پـس بـیـرون رفـتـیـم و مـرا کـمـى راه بـرد دیـدم کـه در مـسـجـد رسـول خـدا صـلى اللّه عـلیـه و آله و سـلم مـى بـاشـم پـس ‍ سـلام کـرد بـر رسـول خـدا صـلى اللّه علیه و آله و سلم و نماز کرد و من هم نماز کردم پس با هم بیرون آمـدیـم پس قدر کمى راه رفتیم دیدم که در مکه مى باشم پس طواف کرد و طواف کردم با او و بـیـرون آمدیم و کمى راه آمدیم دیدم که در همان محراب عبادت خود در شام مى باشم و آن شـخـص از نـظـر مـن غـائب شـد. پـس مـن در تـعـجـب مـانـدم تـا یـکـسـال ، چـون سـال دیـگر شد باز آن شخص را دیدم که نزد من آمد، من از دیدن او مسرور شـدم پـس مـرا خـوانـد و بـا خـود بـرد بـه هـمـان مـوضـعـى کـه در سـال گـذشـتـه بـرده بـود، چون مرا برگردانید به شام و خواست از من مفارقت کند با او گفتم که ترا قسم مى دهم به حق آن خدایى که این قدرت و توانایى را به تو داده بگو تو کیستى ؟ فرمود: منم محمّد بن على بن موسى بن جعفر علیهم السلام .
پس من این حکایت را براى شخصى نقل کردم ، این خبر کم کم به گوش وزیر معتصم محمّد بـن عـبـدالمـلک زیـات رسید فرستاد مرا در قید و بند کردند و آوردند مرا به عراق و حبس نمودند چنانکه مى بینى و بر من بستند که من ادعاى پیغمبرى کرده ام . راوى گفت : به آن مـردم گـفـتـم مـیـل دارى کـه مـن قـصـه تـرا بـراى مـحمّد بن عبدالملک بنویسم تا بر حقیقت حـال تـو مـطلع گردد و ترا رها کند؟ گفت : بنویس . پس من نامه اى به محمّد بن عبدالملک نـوشـتـم و شـرح حـال آن مرد محبوس را در آن درج کردم چون جواب آمد دیدم همان نامه خودم است در پشت آن نوشته که به آن مرد بگو که بگوید به آن کسى که او را در یک شب از شـام بـه کـوفه و مدینه و مکه برده و از مکه به شام برگردانیده بیاید او را از زندان بـیـرون بـرد. راوى گـفـت مـن از مـطـالعـه جـواب آن نـامـه خـیـلى مـغـمـوم شـدم و دلم بـر حـال آن مـرد سـوخـت روز دیـگر صبح زود گفتم بروم و او را از جواب نامه اطلاع دهم و امر کـنـم او را بـه صـبـر و شـکـیـبـایـى ، چـون بـه در زندان رسیدم دیدم پاسبانان زندان و لشـکـریـان و مـردمـان بسیارى به سرعت تمام گردش مى کنند و جستجو مى نمایند. گفتم مـگـر چـه خبر است ؟ گفتند: آن مردى که ادعاى نبوت مى کرد در زندان حبس بود دیشب مفقود شده و هیچ اثرى از او نیست نمى دانیم به زمین فرو رفته یا مرغ هوا او را ربوده على بن خالد گفت فهمیدم که حضرت امام محمّد تقى علیه السلام به اعجاز او را بیرون برده است و مـن در آن وقـت زیـدى مـذهـب بـودم چـون ایـن مـعـجـزه را دیـدم امـامى مذهب شدم و اعتقادم نیکو شد.(29)
مکافات عمل
مؤ لف گوید: که محمّد بن عبدالملک زیات به سزاى خود رسید. مسعودى گفت :
چون خلافت به متوکل عباسى منتقل شد چند ماه از خلافت او که گذشت بر محمّد بن عبدالملک غـضـبـنـاک شـد جـمـیـع امـوال او را بـگـرفـت و او را از وزارت مـعـزول سـاخت و محمّد بن عبدالملک در ایام وزارت خود تنورى از آهن ساخته بود و او را میخ کـوب نـمـوده بـود به طورى که سرهاى میخ ‌ها در باطن بوده و هر که را مى خواست عذاب کـنـد امـر مى کرد او را در آن تنور مى افکنند تا به صدمت آن میخ ‌ها و ضیق مکان به سخت تر وجهى معذب بود و هلاک مى شد، و چون متوکل بر محمّد غضبناک شد امر کرد تا او را در همان تنور آهن افکندند محمّد چهل روز در همان تنور معذب بود تا وقتى که به هلاکت رسید و در روز آخـر عـمـر خـود کـاغـذ و دواتـى طـلبـیـد و ایـن دو بـیـت نـوشـت و بـراى متوکل فرستاد:
هِىَ السَّبیلُ فَمِنْ یَوْم اِلى یَوْمٍ
کَاَنَّهُ ماتَریکَ الْعَیْنُ فى نَوْمٍ
لاتَجْزَ عَنَّ رُوَیدا اِنَّها دُوَلٌ
دُنْیا تَنَقَّلُ مِنْ قَوْمٍ اِلى قَوْمٍ
مـتـوکل را فرصتى نبود که آن مکتوب را به او رسانند روز دیگر که رقعه به وى رسید فـرمـان کـرد کـه او را از تـنـور بـیـرون آوردنـد چـون نـزد تـنـور رفـتـنـد مـحـمّد را مرده یافتند.(30)
بـدان کـه در بـاب شـهـادت حـضـرت امـام رضـا عـلیـه السـلام نـقـل کـردیـم کـه ابـوالصـلت را مـاءمـون در زنـدان حـبـس کـرد، یـکـسـال در حـبـس بـود پـس مـتـوسـل شـد بـه انـوار مـقـدسـه مـحـمـّد و آل مـحـمـّد علیهم السلام هنوز دعاى او تمام نشده بود که حضرت جواد علیه السلام نزد او حاضر شد و او را از بند رهانید.
شفاى چشم به عنایت امام جواد علیه السلام
شـشـم ـ شـیـخ کـشـى روایـت کـرده از محمّد بن سنان که گفت : شکایت کردم که حضرت امام رضـا عـلیـه السـلام از درد چـشـم خود پس گرفت حضرت کاغذى و نوشت براى ابوجعفر حـضـرت جـواد علیه السلام و آن حضرت از طفل سه ساله کوچکتر بود پس ‍ حضرت رضا عـلیـه السـلام آن کـاغـذ را به خادمى داد و امر کرد مرا که بروم با او و فرمود به من که کـتـمـان کن ، یعنى اگر از حضرت جواد معجزه اى دیدى اظهار مکن آن را، پس رفتم به نزد آن حـضرت و خادمى آن حضرت را به دوش برداشته بود. محمّد گفت : پس خادم آن کاغذ را گشود مقابل حضرت جواد علیه السلام حضرت نظر کرد در کاغذ و بلند مى کرد سر خود را بـه جـانـب آسمان و مى گفت : ( ناج ) پس این کار را چند دفعه کرد. پس رفت هر دردى کـه در چـشـم مـن بـود و چنان چشمم روشن و بینا شد که چشم احدى مانند او نبود، پس گفتم به حضرت جواد علیه السلام که خداند ترا شیخ این امت قرار دهد همچنان که عیسى بـن مـریـم عـلیـه السـلام را شـیـخ بنى اسرائیل قرار داد، سپس گفتم به آن حضرت : اى شبیه صاحب فطرس ! محمّد گفت : پس من برگشتم و حضرت امام رضا علیه السلام به من فرمود که این را پنهان کن ، من پیوسته چشمم صحیح بود تا وقتى که فاش کردم معجزه حـضـرت جواد علیه السلام را در باب چشم خود پس دیگر باره درد چشم من عود کرد. راوى گـفت : به محمّد بن سنان گفتم که چه قصد کردى از آنکه به آن حضرت گفتى اى شبیه صـاحب فطرس ؟ او در جواب گفت که حق تعالى غضب فرمود بر ملکى از ملائکه که او را فطرس مى گفتند پس بال او را درهم شکست و افکند او را در جزیره اى از جزائر دریا و او بـود تـا وقـتـى کـه مـتـولد شـد حـضـرت امـام حـسـیـن عـلیـه السـلام ، حق تعالى فرستاد جـبـرئیـل را به سوى حضرت پیغمبر صلى اللّه علیه و آله و سلم تا آن حضرت را تهنیت گوید به ولادت امام حسین علیه السلام و جبرئیل صدیق و دوست فطرس بود پس گذشت به او در حالى که در جزیره افتاده بود پس او را خبر داد به آنکه امام حسین علیه السلام مـتـولد شـده و حـق تـعـالى او را امـر فـرمـوده کـه پـیغمبر را تهنیت گوید پس فرمود به فـطـرس مـیـل دارى ترا بردارم به یکى از بالهاى خود و ببرم ترا نزد محمّد صلى اللّه عـلیـه و آله و سـلم تـا شـفـاعـت کـنـد تـرا؟ فـطـرس گـفـت : بـلى ! پـس جبرئیل او را به یکى از بالهاى خود برداشت و او را خدمت پیغمبر صلى اللّه علیه و آله و سـلم بـرد پـس تبلیغ کرد تهنیت از جانب پروردگار خود را آنگاه قصه فطرس را براى آن حـضـرت نـقـل کـرد، حـضـرت فـرمـود بـه فـطـرس کـه بـمـال بـال خـود را بـه گـهـواره حـسـیـن و مـیـمنت بجو به آن بجهت عظمت و بزرگى آن ، فـطـرس جـنـان کـرد حـق تعالى بال او را به او رد کرد و او را به جاى خود و منزلى که داشت با ملائکه برگردانید.(31)
هـفـتـم ـ شـیـخ کـلینى و دیگران روایت کرده اند از محمّد بن ابى العلاء که گفت : شنیدم از یـحیى بن اکثم قاضى سامره بعد از آنکه آزمودم او را و مناظره کردم با او و محاوره نمودم و مـراسـله کـردم او را و سـؤ ال کـردم از او از عـلوم آل مـحـمـّد صـلى اللّه عـلیـه و آله و سـلم ، یـحـیـى گـفـت کـه روزى داخـل مـسـجـد پـیغمبر صلى اللّه علیه و آله و سلم شدم طواف مى کردم به قبر مبارک دیدم مـحـمـّد بـن على الرضا علیه السلام را که طواف مى کند به قبر مبارک . پس مناظره کردم بـا آن حـضـرت در مـسـائل کـه نـزد من بود یعنى آنها را خوب مى دانستم پس جواب آنها را فـرمـود آنـگـاه گـفـتـم بـه آن حـضـرت که واللّه من مى خواهم یک مساءله از شما بپرسم و خجالت مى کشم از آن حضرت فرمود من خبر مى دهم ترا به آن پیش از آنکه از من بپرسى آن را، و آن ایـن اسـت که مى خواهى بپرسى از من از ( امام ) ، گفتم : بلى ! همین است سـؤ ال مـن بـه خدا سوگند، فرمود: منم امام . گفتم : علامتى مى خواهم ، در دست آن حضرت عـصـائى بـود عـصـا بـه نـطـق آمـد و گـفـت هـمـانـا مولاى من امام این زمان است و او است حجت .(32)
حرز امام جواد علیه السلام
هشتم ـ سید بن طاوس رحمه اللّه در ( مهج الدعوات ) روایت کرده از ابونصر همدانى از حکیمه دختر امام محمّد تقى علیه السلام آنچه که حاصلش این است که بعد از وفات امام مـحـمـّد تـقـى عـلیه السلام رفتم به نزد ام عیسى دختر ماءمون که زن آن حضرت بود جهت تعزیت او، دیدم که بسیار جزع و گریه به جهت امام مى کرد به مرتبه اى که مى خواست خـود را بـه گـریـه بکشد من ترسیم که زهره اش ‍ شکافته شود از کثرت غصه ، پس در بین اینکه ما مذاکره مى کردیم کرم و حسن خلق و شرف آن حضرت را و آنچه حق تعالى به او مـرحـمـت فرموده بود از عزت و کرامت ، ام عیسى گفت که ترا به چیزى عجیب خبر دهم که از هـمـه چـیزها بزرگتر باشد. گفتم : آن کدام است ؟ ام عیسى گفت : من دایم جهت امام غیرت مـى کـردم و مـراقب او بودم و گاه گاه سخنهاى سخت مى شنیدم و من به پدر خود مى گفتم پـدرم مـى گـفـتـم تـحـمـل کن که او فرزند پیغمبر است و وصله اى است از پیغمبر. ناگاه روزى نشسته بودم دخترى از در خانه در آمد و به من سلام کرد، گفتم : چه کسى ؟ گفت از اولاد عـمـار یـاسـرم و زن امام محمّد تقى علیه السلام ام که شوهر تو است ، پس مرا چندان غـیـرت گـرفـت که نزدیک بود سر برداشته به صحرا روم و جلاء وطن نمایم و شیطان نزدیک بود که مرا بر آن دارد که آن زن را بیازارم ، قهر خود را فرو بردم و با او نیکى کردم و خلعتش دادم .
چـون آن زن از پـیـش مـن رفـت نزد پدرم رفتم و گفتم با او آنچه دیده بودم و پدرم در آن حـالت کـه مـسـت لایـعقل بود اشارت به غلامى کرد که پیش او ایستاده بود که شمشیر مرا بـیـاور، شـمشیر گرفت و سوار شد و گفت که واللّه من مى روم و او را مى کشم ، چون این صـورت از پدر خود مشاهده کردم پشیمان شدم و اِنّا للّهِ وَ انّا اِلَیْهِ راجِعُونَ خواندم و گفتم چـه کـردم بـه نفس خود و شوهر خود را به کشتن دادم . بر روى خود مى زدم و پس پدر مى رفـتـم تا درآمد به خانه اى که امام بود پیوسته او را با شمشیر زد تا او را پاره پاره کـرد پـس از نـزد او بیرون آمد من از پى او گریختم و تا صباح از این جهت خواب نکردم و چون چاشت شد نزد پدر آمدم و گفتم : مى دانى دیشب چه کرده اى ؟ گفت : نه ، گفتم : پسر امـام رضا علیه السلام را کشتى ، از این سخن متحیر شد و از خود رفت و بیهوش شد، بعد از سـاعتى به خود آمد و گفت : واى بر تو چه مى گویى ؟ گفتم : بلى ! رفتى بر سر او و او را بـه شـمـشیر زدى و کشتى . ماءمون اضطراب بسیار کرد از این سخن گفت یاسر خادم را بطلبید یاسر را حاضر کردند با یاسر گفت : واى بر تو! این چه سخن است که دخـتر من مى گوید؟ یاسر گفت : راست مى گوید، ماءمون بر سینه و روى خود زد و گفت : ( اِنّا للّهِ وَ اِنّا اِلَیْهِ راَجِعُونَ ) رسوا شدیم تا قیامت در میان مردم و هلاک شدیم ، اى یـاسر برو و خبر آن حضرت را تحقیق کن و جهت ما خبر بیاور که جان من نزدیک است از تن بـیـرون آیـد. یـاسـر رفـت بـه خـانه آن جناب و من به رخساره خود لطمه مى زدم پس زود مراجعت نمود و گفت : بشارت و مژدگانى اى امیر! گفت : چه خبر دارى ؟ گفت : رفتم نزد آن حضرت دیدم نشسته بود و بر تن شریفش پیراهنى بود و به لحاف ، خود را پوشانیده بـود و مـسـواک مى کرد، من سلام بر او کردم و گفتم که مى خواهى این پیراهن که پوشیده اى بـه جـهـت تبرک به من دهى تا در او نماز کنم . و مرا مقصود این بود که به جسد مبارک امـام نـظـر کـنـم کـه آیا ضرب شمشیر هست یا نه ، به خدا که همچون عاج سفیدى بود که زردى او را مـس کـرده بـاشـد و نـبود بر جسد او از زخم شمشیر و غیره اثرى ، پس ‍ ماءمون گـریـسـت گـریستن دراز و گفت : با این آیت و معجزه هیچ چیز دیگر نماند و این عبرت است بـراى اولیـن و آخـریـن . بـعـد از آن یـاسـر را گـفـت کـه سوار شدن و گرفتن شمشیر و داخل شدن خود را یاد مى آورم و برگشتن خود را یاد نمى آورم ، پس ‍ چگونه بوده است امر مـن و رفـتـن مـن بـه سوى او، خدا لعنت کند این دختر را لعنت شدید، برو نزد دختر و به او بگو که پدرت مى گوى به خدا قسم که اگر بعد از این از آن جناب شکایت کنى یا بى دسـتـور او از خـانـه بـیـرون آیى از تو انتقام مى کشم ، پس ‍ برو به نزد ابن الرضا و سـلام مرا به او برسان و بیست هزار دینار جهت او ببر و اسبى که دیشب سوار شده بودم کـه او را ( شـهـرى ) مى گویند براى او ببر پس امر کن هاشمیین را که به جهت سـلام بـر آن حـضـرت وارد شـونـد و بـر او سـلام کـنند. یاسر مى گوید: چنان کردم که مـاءمـون گـفته بود و سلام ماءمون را رسانیدم و مالى را که ماءمون فرستاده بود در پیش امام علیه السلام نهادم و اسب را عرضه کردم ، حضرت بر آن زر نظر کرد ساعتى بعد از آن تـبـسـم نـمـود و فـرمـود: عـهـدى کـه مـیان ما و ماءمون بود همچون بود که هجوم کند به شـمـشـیـر بـر من ؟! آیا نمى داند که مرا یارى دهنده اى است که میان من و او مانع است . پس گـفـتـم : اى پـسـر رسـول خـدا! بـگـذار ایـن عـتـاب را بـه خـدا و بـه حـق جـدت رسول اللّه صلى اللّه علیه و آله و سلم که ماءمون چنان مست بود که نمى دانسته چیزى از ایـن کار و ندز کرده نذر راستى و سوگند خورده که بعد از این مست نشود و چیزى که مست کـنـنـده بـاشـد نـخورد؛ زیرا که آن از دامهاى شیطان است ، پس هرگاه نزد ماءمون تشریف ببرى این سخنان را به روى وى نیاور و عتاب مکن . حضرت فرمود که مرا نیز عزم و راءى چـنـیـن بـود. بـعـد از آن جامه طلبید و پوشید و برخاست و مردم تمامى با آن حضرت نزد مـاءمـون آمـدند، ماءمون برخاست و آن جناب را در کنار گرفت و به سینه چسبانید و ترحیب کـرد و اذن نداد احدى را که بر او داخل شود و پیوسته با آن حضرت حدیث مى گفت ، چون مجلس خواست منقضی شود حضرت فرمود : ای مامون من ترا نصیحتی می کنم قبول کن : مامون گفت : بلی آن کدام است یابن رسول الله ؟ فرمود : می خواهم که شب بیرون نروی چون من ایمن نیستم از این خلق نگونسار بر تو و نزد من دعایی است متحصن ساز نفس خود را به آن و حرز کن خود را به آن از بدیها و بلاها و مکروهات همچون که مرا دیشب از شر تو نگاه داشت ، و اگر لشکرهای روم و ترک را ملاقات کنی و تمامی بر تو جمع شوند با جمیع اهل زمین از ایشان به تو بدی نرسد ، اگر خواهی بفرستم آن را برای تو تا آنکه به واسـطـه آن از هـمـه آن چـیـزها ایمن باشى ، گفت : بلى به خط خود بنویس و بفرست به سوى من ، حضرت قبول نمود.
چون صباح شد حضرت جواد علیه السلام یاسر را نزد خود طلبید و به خط خود این حرز را نوشت و فرمود با یاسر که این را به نزد ماءمون ببر بگو جهت آن از نقره پاک لوله سـازد و آنـچـه بـعد از این خواهم گفت بر آن نقره نویسد و چون خواهد که بر بازو بندد وضـوى کـامل بگیرد و چهار رکعت نماز کند بخواند در هر رکعت ( حمد ) یک مرتبه و ( آیـة الکـرسـى ) و ( شـهـداللّه ) و ( والشمس و ضحیها ) و ( اللیـل ) و ( تـوحـیـد ) هر کدام را هفت مرتبه و چون از نماز فارغ شود بر بـازوى راسـت خـود بـنـدد تـا در مـحـل سـخـتـیـهـا و تـنـگـیـهـا بـه حـول و قـوه خـدا سـالم مـانـد از هرچه ترسد و حذر کند و مى باید که در وقت بازو بستن قمر در عقرب نباشد.
روایـت شـده کـه چـون مـاءمـون ایـن حـرز را از آن حـضـرت گـرفـت و بـا اهـل روم غـزا کـرد فـتـح کـرد و در هـمه غزوات و جنگها همراه داشت و منصور و مظفر شد به بـرکـت ایـن حـرز مـبـارک ، و حـرز ایـن اسـت : ( بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمنِ الرَّحیم اَلْحَمْدُللّهِ رَبِّ الْعالَمینَ... ) (33)
تـا آخـر حـرز کـه مـعـروف اسـت بـه ( حرز جواد ) و نزد شیعه معروف است ، و این موضع جاى نقل آن نیست .
قال العلامة الطباطبائى بحرالعلوم فى ( الدّرة ) :
وَ جازَ فِى الْفِضَّةِ ما کانَ وِعاء
لِمِثْلِ تَعْویذٍ وَ حِرْزٍ وَ دُعاءٍ
فَقَدْ اَتى فیهِ صَحیحٌ مِنْ خَبَرٍ
عاضَدَهُ حِرْزُ الْجَوادِ الْمُشْتَهَرُ(34)
تبدیل برگ زیتون به نقره خالص
نهم ـ ابوجعفر طبرى روایت کرده از ابراهیم بن سعد که گفت : دیدم حضرت امام محمّد تقى عـلیـه السـلام را که مى زد دست خود را بر برگ زیتون پس مى گردید آن نقره ، پس من گـرفـتـم از آن حـضـرت بـسـیارى از آنها را و خرج کردم آنها را در بازار و ابدا تغییرى نکرد یعنى نقره خالص شده بود.(35)
علامت امام چیست ؟
دهم ـ در بعضى دلائل آن حضرت است : و نیز روایت کرده از عمارة بن یزید که گفت : دیدم امـام مـحـمـّد تـقـى عـلیـه السـلام را پـس گـفـتـم بـه آن حـضرت که چیست علامت امام ، یابن رسـول اللّه ؟ فرمود: امام آن است که این کار را به جا آورد، پس ‍ گذاشت دست خود را بر سنگى پس ظاهر شد انگشتانش در آن . راوى گفت : پس ‍ دیدم که آهن را مى کشید بدون آنکه در آتش آن را بگذارد و سنگ را خاتم خود نقش ‍ مى کرد.(36)
توطئه ماءمون براى دنیاگرایى امام جواد علیه السلام
یـازدهـم ـ ابـن شهر آشوب و دیگران روایت کرده اند از محمّد بن ریان که گفت : ماءمون هر حـیـله کـرد کـه حـضـرت امـام مـحـمـّد تـقـى عـلیـه السـلام را مـانـنـد خـود اهـل دنـیـا کـنـد و به لهو و فسوق مایل کند ممکنش نشد و حیله او در آن حضرت اثر نکرد تا زمـانـى کـه خـواسـت دخـتر خود را به خانه آن حضرت بفرستد و زفاف واقع شد امر کرد صـد کـنـیـزى کـه از هـمـه کـنـیـزان زیباتر بودند هر کدام جامى در دست گیرند که در آن جواهرى باشد به این هیئت او را استقبال کنند در آن وقتى که آن حضرت وارد مى شود و مى نشیند در حجله دامادى ، کنیزان به آن دستورالعمل رفتار کردند، حضرت جواد علیه السلام التـفـاتـى بـه ایـشـان نـفـرمـود. ماءمون طلبید مخارق مغنى را و آن مردى بود خوش آواز و ربـاب مـى نـواخـت و ریش طویلى داشت مخارق به ماءمون گفت : یا امیرالمؤ منین ! اگر به جـهـت مـیل دادن ابوجعفر است به امر دنیا این کار در عهده من است و من کافیم او را، پس نشست مـقـابـل آن حـضـرت و آواز خـود را بـلنـد کـرد بـه نـحـوى کـه جـمـیـع اهل خانه به نزد او جمع شدند، پس شروع کرد به نواختن رباب و آواز خواندن ، یک ساعت چـنـیـن کرد دید که حضرت جواد علیه السلام ابدا التفات نکرد نه به سوى او و نه به طـرف راسـت و چپ خود. پس از آن سر مبارک خود را بلند کرد و فرمود: ( اِتَّقِ اللّه یاذَا الْعـُثْنُون ! ) از خدا بترس اى مرد ریش بلند! تا حضرت این فرمایش فرمود: رباب و مـضـراب از دسـت مـخـارق افـتـاد و دیـگـر انـتـفـاعـى نـبـرد به دست خود تا وفات یافت .(37) مـاءمـون از او پـرسـیـد: تـرا چـه شـد؟ گـفت : وقتى که ابوجعفر به من صیحه زد چنان فزع کردم که هرگز صحت نخواهم یافت از آن .
تهمت توطئه به امام جواد علیه السلام
دوازدهـم ـ قـطـب راونـدى روایـت کـرده کـه مـعتصم طلبید جماعتى از وزراء خود را و گفت که شـهـادت دروغ دهـیـد در حـق محمّد تقى علیه السلام و بنویسید که او اراده کرده خروج کند. پس معتصم طلبید آن حضرت را و گفت : تو اراده خروج کردى بر من ، فرمود: به خدا قسم کـه مـن به جا نیاوردم چیزى از این امر، گفت که فلان و فلان شهادت مى دهند بر این کار تـو، پـس ایـشان را حاضر کردند گفتند: بلى این نامه هاى تو است که نوشته اى در این بـاب ، مـا گـرفـته ایم آنها را از بعض غلامان تو. راوى گفت که حضرت نشسته بود در صـفـحـه ایـوان پـس سر بلند کرد به سوى آسمان و گفت : خداوندا! اگر اینها دروغ مى گـویـنـد بر من بگیر ایشان را، راوى گفت که نظر کردیم به آن صفحه دیدیم که سخت بـه جـنـبـش و اضـطـراب درآمـده مـى رود و مى آید و هرکس ‍ که بر مى خیزد از جاى خود مى افـتـد، مـعـتـصـم گفت : یابن رسول اللّه ! من توبه کردم از آنچه گفتم دعا کن که خدا این جـنـبـش را سـاکـن کـند، گفت : خداوندا! ساکن گردان این جنبش را، همانا تو مى دانى که این جماعت دشمنان تو و دشمنان من اند. پس ساکن شد.(38)
تبدیل خاک به طلا
سـیـزدهـم ـ و نیز روایت کرده از اسماعیل بن عباس هاشمى که گفت : روز عیدى خدمت حضرت محمّد جواد علیه السلام رفتم و شکایت کردم به آن جناب از تنگى معاش ، آن حضرت بلند کرد مصلاى خود را و گرفت از خاک سبیکه اى از طلا، یعنى خاک به برکت دست آن حضرت پـاره طـلاى گـذاخـتـه شـد پـس بـه مـن عـطـا کـرد بـردم آن بـازار شـانـزده مثقال بود.(39)
زنده کردن مرده
چـهـاردهـم ـ شـیـخ کـشـى از احـمـد بـن عـلى بـن کـلثـوم سـرخـسـى نقل کرده که گفت : دیدم مردى را از اصحاب امامیه که معروف بود به ابى زینبه پس سؤ ال کـرد از مـن از احکم بن بشار مروزى و پرسید از من قصه او و از آن اثرى که در حلق او اسـت ، و مـن دیـده بـودم او را کـه در حـلق او شـبـیه خطى از اثر ذبح بود گفتم که من چند دفـعـه از او سؤ ال کردم از آن اثر به من خبر نداد. ابوزینبه گفته که ما هفت نفر بودیم در بـغـداد کـه در یـک حـجـره بودیم در زمان حضرت امام محمّد تقى علیه السلام ، یک روز احـکـم از وقـت عـصـر از مـا نـاپـدیـد شـد و در شـب هـم نـیـامـد هـمـیـن کـه اول شب شد توقیعى از حضرت جواد علیه السلام آمد که رفیق شما آن مرد خراسانى یعنى احـکـم مـذبـوح شـده و او را پـیـچیده اند در نمدى و افکنده اند در فلان مزبله بروید او را بـرداریـد و مـداوا کـنـیـد او را بـه فـلان و بـه فـلان چـیـز، پـس رفـتـیـم بـه آن مـحـل و او را یـافتیم مذبوح و مطروح همانطور که حضرت خبر داده بود پس او را آوردیم و مداوا کردیم به آنچه حضرت فرموده بود پس خوب شد. احمد بن على راوى مى گوید که قصه اش آن بود که احکم متعه کرده بود در بغداد در خانه قومى پس آن جماعت مطلع شدند بر کار او و او را ذبح کردند و در نمد پیچیده در مزبله افکندند.(40)
ثواب ازدواج موقت
مـؤ لف گـویـد: کـه اسـتـحـبـاب مـتعه نزد شیعه ثابت است ، بلکه روایت شده از حضرت صـادق عـلیـه السـلام کـه فـرمود: نیست از ما کسى که ایمان به رجعت ما نداشته باشد و حلال نداند متعه کردن را.(41)
( وَ عـَنـْهُ علیه السلام : اِنَّ اللّهَ عَزّ وَ جَلَّ حَرَّمَ عَلى شیعَتِنا الْمُسْکِرَ مِنْ کُلَّ شَرابٍ وَ عَوّضَهُمْ عَنْ ذلِکَ الْمُتْعَةَ ) .(42)
و روایـات در فـضـل مـتعه کردن بسیار است از جمله شیخ مفید رحمه اللّه در ( کتاب متعه ) روایت کرده از صالح بن عقبه از پدرش که گفت به حضرت امام محمّد باقر علیه السلام عرض کردم که براى شخصى که متعه کند ثوابى هست ؟ فرمود: اگر در این کار قصدش خدا و امتثال شریعت باشد و مخالفت آن کس که منع کرده ، تکلم نمى کند با آن زن مـگـر آنـکـه حق تعالى مى نویسد براى او حسنه ، و هرگاه نزدیکى کند با او بیامرزد حق تعالى به سبب این ، گناه او را و چون غسل کند به عدد هر مویى که آب بر او گذشته حق تـعالى مغفرت به او ارزانى فرماید. راوى گفت : گفتم به آن حضرت از روى تعجب به عـدد هـر مـویـى کـه در بـدن دارد؟! حـضـرت فـرمـود: آرى ! بـه عدد هر مویى که در بدن دارد.(43) و نـیـز روایـت کـرده از حـضرت صادق علیه السلام که فرمود نیست مـردى کـه مـتعه کند پس غسل کند مگر آنکه حق تعالى خلق فرماید از هر قطره اى که از او مى چکد هفتاد ملک که استغفار نماید براى او تا روز قیامت و لعنت مى کند اجتناب کننده از آن را تـا زمـانـى کـه قـیـامت برپا شود.(44) و روایت شده که حضرت ابوالحسن عـلیـه السلام نوشت به سوى بعضى از موالیان خود که اصرار نداشته باشید در متعه کردن ، آنچه بر شما است اقامت سنت است ، یعنى متعه کنید به آن قدر که اقامت سنت شود و مـشـغـول مکنید خود را به متعه کردن تا آنکه ترک کنید زنان و فراش خودتان را و آنها را مـعطل گذارید پس ایشان کافر شوند و نفرین کنند بر کسانى که امر کردند شما را بر آن و لعنت کنند ما را.(45)
________________________
23- ( ارشاد ) شیخ مفید 2/288 ـ 289.
24- ( الخرائج ) راوندى 1/372.
25- ( الخرائج ) 1/283.
26- سوره قمر (54)، آیه 24.
27- سوره قمر (54)، آیه 25.
28- ترجمه ( کشف الغمه ) 3/216.
29- ( ارشاد شیخ مفید ) 2/289 ـ 291.
30- ( مروج الذهب ) 4/5.
31- ( رجال کشى ) 2/849 ـ 850.
32- ( الکافى ) 1/353.
33- ( مهج الدعوات ) ابن طاوس ص 52 ـ 60.
34- المعتبر. (نسخه بدل ). ( الدّرة النجفیة ) ص 60، چاپ مفید، قم .
35- ( دلائل الا مامة ) طبرى ص 398، حدیث 348.
36- ( دلائل الا مامة ) ص 399، حدیث 354.
37- ( مناقب ) ابن شهر آشوب 4/427 ـ 428.
38- ( الخرائج ) راوندى 2/670.
39- ( الخرائج ) 1/383.
40- ( رجال کشى ) 2/839.
41- ( وسائل الشیعه ) 14/438، چاپ 20 جلدى .
42- ( خلاصة الایجاز فى المتعة ) شیخ مفید ص 42.
43- همان ماءخذ.
44- ( خلاصة الایجاز فى المتعة ) ص 43.
45- ( وسائل الشیعة ) 14/450، چاپ 20 جلدى .
فـصـل چـهـارم : در ذکـر پـاره اى از کـلمـات شریفه و مواعظ بلیغه حضرت امام محمّد تقى علیه السلام استفـصـل دوم : در بـیـان مـخـتـصـرى از فـضـائل و مـنـاقـب و عـلوم حـضرت جواد علیه السلام است
12
13
14
15
16
17
18
19
20
Lotus
Mitra
Nazanin
Titr
Tahoma