جامعیت دعاهاى صحیفه سجادیه

پایگاه اطلاع رسانی دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

صفحه کاربران ویژه - خروج
ورود کاربران ورود کاربران

ورود به حساب کاربری

کلمه امنیتی:

نام کاربری:

کلمه عبور:

برای استفاده از امکانات پایگاه ثبت نام کنید .
مرتب سازی بر اساس
 

جامعیت دعاهاى صحیفه سجادیه

برگرفته از عرفان اسلامی ج 1 (شرحی جامع بر صحیفه سجادیه)، تحت اشراف آیت الله العظمی مکارم شیرازی makarem news

چکیده: امام سجاد(ع) بعد از واقعه کربلا حدود سى و پنج سال در سخت‌ترین شرایط مى ‌زیست و قسمت مهمى از زندگى آن‌ حضرت در دوران حکومت عبدالملک، خلیفه بى ‌رحم و سفاک اموى و دوران فرماندارى حجاج بر کوفه بود. در چنین شرایطى نه آزادى زمان حکومت امیرمؤمنان(ع) بود تا دانشمندان و علماى اسلام بتوانند حقایق را بازگو کنند و علاقه ‌مندان به اهل‌بیت از آنها سخن بگویند و نه ضعف حکومت ‌هاى بنى‌امیه و بنى‌عباس در دوران امام باقر و امام صادق(ع) در آن زمان وجود داشت تا بتوانند از آن فرصت استفاده کنند و به نشر علوم اسلام و علوم اهل ‌بیت بپردازند. بنابراین، آن‌حضرت بهترین راه را برگزید؛ راهى که تنها مخاطبش پروردگار بود ولى در قالب دعا و مناجات و عرض حاجت به درگاه او آنچه را که لازم بود بیان فرمود و خلق را هدایت کرد. و عجب این‌که نشر همین دعا ها نیز آسان نبود دعا ها به‌ صورت یک گنج پنهان دست ‌به ‌دست مى ‌شد و سعى در اخفاى آن داشتند. دعا هاى صحیفه سجادیه بسیار متنوع و جالب و جامع است و تمام شئون زندگى انسان ‌ها را در بر مى ‌گیرد، براى هر زخمى مرهمى و براى هر دردى دارویى و براى هر مشکلى راه ‌حلى ارائه مى ‌دهد.
کلمات کلیدی: دعا,رمضان,دوستان,مشکلات,معارف,کربلا,زهد,عرفان,مادر,حجاج,پدر,جمعه,فرزندان,قربان,فطر,امام سجاد,مناجات,واقعه کربلا,دوران امام باقر,علوم اسلام,عرض حاجت,عبدالملک,ثناى الهى,مکارم الاخلاق,شوق الى‌الله,علی بن حسین,فضایل اخلاقى,جامعیت,صحیفه,سجادیه,فرمانداری,امیرمؤمنان,اهل‌بیت,بنی امیه,بنی عباس,علوم اهل ‌بیت,زین العابدین,صحیفه سجّادیه,هدایت,مادی,معنوی,معیشت,همسایگان,خودسازی

جامعیت دعاهاى صحیفه

فضاى زمان ورود دعا ها


جامعیت دعاهاى صحیفه

دعا هاى صحیفه سجادیه بسیار متنوع و جالب و جامع است و تمام شئون زندگى انسان ‌ها را در بر مى ‌گیرد، براى هر زخمى مرهمى و براى هر دردى دارویى و براى هر مشکلى راه ‌حلى ارائه مى ‌دهد.

دعاهاى صحیفه سجادیه را مى ‌توان به ‌طور عمده در هفت بخش خلاصه کرد:

بخش اول:

حمد و ثناى الهى و صلوات و درود بر پیامبر اکرم(صل الله علیه و آله) و حاملان عرش و فرشتگان مکرم و انبیاى الهى مانند دعاى اول و دوم و سوم و چهارم.

بخش دوم:

دعا هاى مربوط به زمان ‌هاى مختلف: هنگام صبح و شام، رؤیت هلال دخول ماه مبارک رمضان، وداى با این ماه مبارک، روز عید فطر و جمعه و عرفه و عید قربان و... مانند دعا هاى چهل و سه، چهل و چهار، چهل و پنج، چهل و شش، چهل و هفت، چهل و هشت و... .

بخش سوم:

دعاهایى براى حل مشکلات مادى و معنوى، براى دفع بیمارى ‌ها، تنگى معیشت، مشکلات بدهکارى، ضایعات و خشک ‌سالى و... مانند دعاى پنج، شش، یازده، چهارده، پانزده، نوزده و... .

بخش چهارم:

دعایى که فضایل اخلاقى و مکارم الاخلاق را به ‌طور گسترده بیان مى‌ کند و به زبان دعا و خطاب به خداوند همه آنها را از درگاه او مى ‌طلبد مانند دعاى بیستم.

بخش پنجم:

دعا هایى که در حق دیگران است؛ در حق همسایگان، دوستان، پدر و مادر و فرزندان و همچنین مرزداران کشور اسلام، مانند دعاى بیست و چهار، بیست و پنج، بیست و شش، بیست و هفت و....

بخش ششم:

دعاهایى است که مربوط به مسائل عرفانى و ارتباط با خداوند متعال و شوق الى‌الله است، مانند دعاى نهم، سى وپ نجم، پنجاه و یکم، پنجاه و دوم، پنجاه و سوم و مانند آن.

بخش هفتم:

دعا به هنگام بروز حوادث خوفناک آسمانى یا پناه بردن به ذات پاک او یا نفوذ شیطان در جسم و جان، مانند دعاى هفدهم و سى و ششم.

و به این شکل، دعاهاى صحیفه کامله، جامعیتى دارد که همه ابعاد زندگى انسان ‌ها را د ربر مى ‌گیرد، یعنى همان‌ گونه که قرآن در سیر نزولى من الخالق الى الخلق همه شئون زندگى را شامل مى ‌شود و نهج‌البلاغه در مقام سیر فى الخلق جامعیت دارد، صحیفه سجادیه نیز در مقام سیر من الخلق الى الخالق کاملاً جامع است.

در ضمن، هر جمله از این دعا ها داراى پیام خاصى است که تدبر در آن و به کار بستن محتواى آن مى ‌تواند دعا کننده را به‌ سوى اهداف والاى آن دعا رهنمون شود.

و سعى ما در این شرح این است که به تمام این پیام‌ ها اشاره کنیم و از خداوند توفیق آن را مسئلت داریم.


فضاى زمان ورود دعا ها

امام سجاد(علیه السلام) بعد از واقعه کربلا حدود سى و پنج سال در سخت‌ترین شرایط مى ‌زیست و قسمت مهمى از زندگى آن‌ حضرت در دوران حکومت عبدالملک، خلیفه بى ‌رحم و سفاک اموى و دوران فرماندارى حجاج بر کوفه بود. شیعیان و علاقه ‌مندان به اهل‌بیت(علیهم السلام) آن‌قدر در فشار بودند که حتى اگر نام کسى على بود جانش در خطر بود و مجبور بود نام اصلى خود را پنهان کند و به نام دیگرى خود را بنامد.

بسیارى از سرشناسان اصحاب امیرمؤمنان و یاران امام حسین(علیهما السلام) را گرفتند و شهید کردند. به همین دلیل موالیان اهل‌بیت(علیهم السلام) ناچار بودند از محیط عراق و حجاز هجرت کنند و یا مخفیانه زندگى نمایند.

از سویى دیگر، براثر بى ‌بند و بارى حکومت، توده مردم از اسلام و تعلیمات حیات ‌بخش آن فاصله گرفتند به ‌گونه‌اى که مکه و مدینه مرکز خوانندگان و نوازندگان معروف شده بود و مجالس عیش ‌و نوش و آمیخته با انواع گناهان در دو کانون مهم اسلامى یعنى حرمین شریفین تشکیل مى ‌شد.

جنایات معروف عبدالملک درباره مردم این دو شهر که به‌دنبال قیام‌ هایى بر ضد آنها صورت گرفت، اوضاع را پیچیده تر و بحرانى‌تر ساخت.

والى او حَجّاج در کوفه چنان محیط وحشتناک و رعب آورى ایجاد کرده بود که هیچ ‌کس را یاراى گفتن حق نبود. داستان زندان وحشتناک حَجّاج با آن وسعت و کثرت، با آن ‌همه شکنجه‌ ها و جنایاتى که در طول تاریخ اسلام کمتر دیده مى شود معروف است.

در چنین شرایطى نه آزادى زمان حکومت امیرمؤمنان(علیه السلام) بود تا دانشمندان و علماى اسلام بتوانند حقایق را بازگو کنند و علاقه ‌مندان به اهل‌بیت(علیهم السلام) از آنها سخن بگویند و نه ضعف حکومت ‌هاى بنى‌امیه و بنى‌عباس در دوران امام باقر و امام صادق(علیهما السلام) در آن زمان وجود داشت تا بتوانند از آن فرصت استفاده کنند و به نشر علوم اسلام و علوم اهل ‌بیت(علیهم السلام) بپردازند.

بنابراین، آن‌حضرت بهترین راه را برگزید؛ راهى که تنها مخاطبش پروردگار بود ولى در قالب دعا و مناجات و عرض حاجت به درگاه او آنچه را که لازم بود بیان فرمود و خلق را هدایت کرد.

و عجب این‌که نشر همین دعا ها نیز آسان نبود دعا ها به‌صورت یک گنج پنهان دست ‌به ‌دست مى ‌شد و سعى در اخفاى آن داشتند ولى به هر حال امام(علیه السلام) گفتنى ‌ها را گفت و از خود به یادگار گذاشت؛ گروهى در آن زمان بر آن دست یافتند و گروه بیشترى در زمان‌ هاى بعد.

مرحوم شهید صدر نیز درباره وضع دوران حیات امام سجاد(علیه السلام) تحلیل‌هایى دارد.

از مسائل جالب این‌که امام(علیه السلام) در بسیارى از دعا هاى خود سخن را از صلوات بر محمد و آل محمد(علیهم السلام) شروع مى ‌کند و حتى در بندبند دعا، صلوات را تکرار مى ‌فرماید؛ همان صلواتى که پیروان اهل‌بیت(علیهم السلام) و اهل سنت در تشهد نماز آن را ترک نمى‌ کنند.

گویا امام(علیه السلام) با این برنامه مى ‌خواسته مقام والاى اهل‌بیت(علیهم السلام) را که ذکر فضایل آنها جرم محسوب مى ‌شد و زبان گویندگانش را مى ‌بریدند به این وسیله روشن سازد و از این طریق، فضایل آنها را ماندگار کند و با فراموش ‌شدن آن مبارزه نماید.

اضافه بر این، در روایات اسلامى به‌ ویژه نهج ‌البلاغه آمده است که هرگاه دعا، آمیخته با صلوات بر پیغمبر وآل او: شود به اجابت مى ‌رسد زیرا خداوند کریم ‌تر از آن است که از دو درخواست یکى را بپذیرد و دیگرى را نپذیرد.(1)،(2)


مقالات مرتبط:

منبع:
1. نهج البلاغه، تحقیق: صبحی صالح.
2. الفقه على المذاهب الاربعة، جزیرى، عبد الرحمن، دار احیاء التراث العربى، بیرون چاپ هفتم.
پی نوشت:

(1). «اِذَا کَانَتْ لَکَ اِلَى اللَّهِ سُبْحَانَهُ حَاجَة فَابْدَأْ بِمَسْأَلَةِ الصَّلاةِ عَلَى رَسُولِهِ ص ثُمَّ سَلْ حَاجَتَکَ فَاِنَّ اللَّهَ أَکْرَمُ مِنْ أَنْیُسْأَلَ حَاجَتَیْنِ فَیَقْضِىَ اِحْدَاهُمَا وَیَمْنَعَ الاُْخْرَى» (نهج‌البلاغه، تحقیق: صبحی صالح ،حکمت 361).

(2). در کتاب الفقه على المذاهب الاربعة تحت عنوان الصلاة على النبى فى التشهد الاخیر چنین آمده است: و منها الصلاة على النبى(صل الله علیه و آله) فى التشهد الاخیر و افضلها ان یقول: (اللّهم صلى على محمد و على آل محمد کما صلیت على ابراهیم وعلى آل ابراهیم و بارک على محمد وعلى آل محمد کما بارکت على ابراهیم و علی آل ابراهیم فى العالمین انک حمید مجید) و هذه الصیغة سنة عند المالکیة و الحنفیة و اما الشافعیة و الحنابلة قالوا: الصلاة على النبى(صل الله علیه و آله) فى التشهد الثانى فرض و الافضل عند الحنابلة ان یقول: (اللّهم صل على محمد و على آل محمد کما صلیت على ابراهیم انک حمید مجید و بارک على محمد و على آل محمد کما بارکت علی آل ابراهیم انک حمید مجید). (الفقه على المذاهب الاربعة، جزیرى، عبد الرحمن، ج 1، ص 266 و267)

تاریخ انتشار: « 1397/05/11 »
فهرست نظرات
*متن
*کد امنیتی http://makarem.ir
تعداد بازدیدکنندگان : 802