کتاب الحج - جلسه 001 - 85/06/11

پایگاه اطلاع رسانی دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

صفحه کاربران ویژه - خروج
ورود کاربران ورود کاربران

ورود به حساب کاربری

کلمه امنیتی:

نام کاربری:

کلمه عبور:

برای استفاده از امکانات پایگاه ثبت نام کنید .
مرتب سازی بر اساس
 

کتاب الحج - جلسه 001 - 85/06/11

بحثى كه در اين سال به آن خواهيم پرداخت، مباحث حج است كه از اهمّ مسائل و داراى احكامى مبتلا به است و مسائل مستحدثه فراوانى دارد و گاه بدون جواب مى‌ماند كه بايد جواب آن را بدهيم.

بحثى كه در اين سال به آن خواهيم پرداخت، مباحث حج است كه از اهمّ مسائل و داراى احكامى مبتلا به است و مسائل مستحدثه فراوانى دارد و گاه بدون جواب مى‌ماند كه بايد جواب آن را بدهيم.

در بحث حج هم مطابق تحرير الوسيله پيش خواهيم رفت؛ البتّه در كتاب عروة الوثقى هم مقدارى از مسائل حج مطرح شده كه اگر بحثى در عروه باشد كه در تحرير نيامده آنها را هم ذكر خواهيم كرد.

مرحوم امام؛ در آغاز بحث حج مى‌فرمايد:

«كتاب الحج»

و هو من اركان الدين (در روايات هم از اركان شمرده شده است) و تركه من الكبائر و هو واجب على كل من استجمع الشرائط الآتية.

مرحوم امام؛ سه جمله فرموده است :

اوّلا؛ حج از اركان دين است.

ثانيآ؛ تركش از كبائر است.

ثالثآ؛ با شرايط آتيه واجب است.

شكى نيست كه فريضه حج از اعظم فروع دين و از اهم فرايض است و آثار كثيره‌اى در فرد و جامعه دارد و اگر حقّش ادا شود، بركاتش تمام جامعه اسلامى را فرا مى‌گيرد.

در مقدّمه بايد سه امر مورد توجّه قرار گيرد :

معناى «حجّ»

اهتمام شارع مقدّس به امر حج

آثار، حكمتها و فلسفه‌هاى حج.

الأمر الاوّل: معناى حج

ارباب لغت مانند قاموس، راغب و ديگران حج را معنا مى‌كنند : الحج هو القصد و در ادامه معانى ديگرى هم براى مشتقّات حج بيان مى‌كنند، به عنوان مثال «المحجّة» را به معناى راه روشن و «الحجّة» را به معناى الدليل القاطع مى‌دانند.

آيا لفظ حجّ مشترك است كه داراى معانى مختلف باشد (مشترك لفظى) يا همه اينها به معنى اصلى باز مى‌گردد؟ ظاهر اين است كه همه اينها به معنى اصلى بر مى‌گردد؛ مثلا جادّه صاف انسان را به مقصد مى‌رساند و يا دليل قاطع براى غلبه بر خصم است، پس دليل قاطع هم انسان را به مقصد مى‌رساند؛ بنابراين همه اين معانى به قصد بر مى‌گردد كه معناى اصلى حج است.

در اصطلاح هم تعاريف مفصّلى براى حج گفته شده، از جمله مرحوم محقّق در شرايع مى‌فرمايد:

اسمآ لمجموع المناسک المؤدّاة فى المشاعر المخصوصة.[1]

اين مناسك گاهى طواف است و گاهى وقوف در مشعر و عرفات و گاهى ذبح در منى و ... كه مجموع اينها حج است.

اين تعريف عمره را هم شامل است، چون عمره هم مناسك خاصّى است كه در مكان خاص انجام مى‌شود، به همين جهت بعضى از فقها قيد زمان را به اين تعريف اضافه كرده‌اند (فى زمان معيّن).

آيا با اين قيد عمره خارج مى‌شود؟ احتمال دارد كه بگوييم عمره از تعريف خارج نمى‌شود، چون عمره تمتّع هم زمان مخصوص دارد مگر اين كه بگوييم كه عمره تمتّع جزئى از حجّ تمتّع است و مستقلّ نيست.

بعضى ديگر براى اين كه معناى لغوى را حفظ كنند، حج را اين گونه تعريف كرده‌اند:

هو القصد لبيت الله الحرام لأداء مناسک مخصوصة عنده.

اين تعريف در واقع همان معناى لغوى همراه با قيود است.

بعضى اشكال كرده‌اند كه قيد «عنده» تعريف را ناقص مى‌كند، چون وقوف عرفات و مشعر، عند البيت الحرام نيست، پس اين قيد لازم نيست.

بنابراين در معناى اوّل از معنى لغوى به معنى جديدى منتقل شده‌ايم ولى در معناى دوّم معناى لغوى رعايت شده است.

در عرف متشرّعه امروز آيا از حج معنى قصد به ذهن مى‌آيد يا مجموعه مناسك؟

معناى اوّل به ذهن مى‌آيد نه معناى قصد، حتّى در زمان حضرت رسول صلی الله علیه و آله هم همين گونه بوده و مناسك مخصوصه به ذهن مى‌آمده نه قصد بيت اللّه الحرام، بنابراين ترديدى نداريم كه از معناى لغوى به معناى جديد منتقل شده‌ايم.

جمع بندى: حج در لغت به معنى قصد و مشتقّات آن هم به معنى قصد است و در اصطلاح از معناى قصد به معنى جديد منتقل شده كه همان مناسك مخصوص در زمان و مكان مخصوص است. البتّه خيلى نبايد دنبال تعريف جامع و مانع باشيم چون تعاريف، شرح الاسمى و اجمالى است.

 


[1] . ج 1، ص 163.

پی نوشت:
  
    
تاریخ انتشار: « 1397/10/10 »
فهرست نظرات
*متن
*کد امنیتی http://makarem.ir
تعداد بازدیدکنندگان : 51