پایگاه اطلاع رسانی دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

پایگاه اطلاع رسانی دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

صفحه کاربران ویژه - خروج
ورود کاربران ورود کاربران

ورود به حساب کاربری

کلمه امنیتی:

نام کاربری:

کلمه عبور:

برای استفاده از امکانات پایگاه ثبت نام کنید .
مرتب سازی بر اساس
 

روش جبران حق الناس مالی [حقوق مالی]

پرسش : اگر حق الناسی بر گردن ما باشد باید به چه طریقی آن را جبران کنیم؟
پاسخ : در صورت امکان معادل حقّ او را به دستش برساند، یا به شکلى با هم مصالحه کنند، و اگر این کار ممکن نیست توسّط شخص ثالث، یا بوسیله حواله بانکى، یا توسّط پست برایش ارسال نماید. و چنانچه به او دسترسى ندارد به نیّتش به فقرا صدقه دهد.

تصرف در مال مخلوط به حرام [حقوق مالی]

پرسش : اگر فردی در اموال کسی که در آمد حرام دارد تصرف کرده باشد تکلیف او در این مورد چیست؟
پاسخ : در صورتی که در آمدهای حلالی هم دارد، و نمی دانید آنچه در اختیار شما قرار داده از اموال حرام است یا حلال، تصرّف در آن برای شما اشکال ندارد.

استفاده از اموال کسی که درآمد او از حرام باشد [حقوق مالی]

پرسش : اگر درآمد شخصی از طریق حرام باشد آیا می توان در اموال او تصرف کرد و از اموال او استفاده نمود؟
پاسخ : اگر یقین ندارید از راه حرام تهیّه شده، تصرّف در آن مانعى ندارد اما اگر یقین دارید و صاحب آن را می شناسید باید به صاحبش برگردانید وگرنه ما به شما اجازه مى دهیم تصرف کنید و معادل آن را که تصرّف کرده اید به نیازمندى بپردازید. و اگر تمکن ندارید بر ذمّه بگیرید و هر موقع که توانستید، بپردازید.

کپی برداری از طرحهای شایع در بازار [حق تکثیر (کپی رایت)]

پرسش : آیا از مانتوهائی که معلوم نیست طراح آن کیست و به وفور در بازار موجود است می توان عکس گرفت و از روی آن مانتو برای خود دوخت؟
پاسخ : در فرض سوال مانعی ندارد ولی اگر خصوصیت مهمی داشته باشد و عقلاء برای طراح آن حقی قائل باشند بدون اجازه او جایز نیست.

حکم کپی برداری از محصولات و خرید و فروش آن [حق الطبع و حق الاختراع]

پرسش : لطفا بفرمایید که چاپ و تکثیر کتب یا کپی رایت نرم افزارها بدون رضایت صاحبان و مالکان آن و همچنین خرید و فروش این محصولات کپی شده چه حکمی دارد؟
پاسخ : چاپ و تکثیر انواع کتاب و نرم افزار بدون رضایت صاحبان حق، حرام است و خرید و فروش کتاب و نرم افزار تکثیر شده، بدون پرداخت حق مولف و تولید کننده نرم افزار، جایز نیست. مگر در صورتی که از کفار حربی باشند و یا طبق قوانین آنها، کشورهایی که قانون کپی رایت را امضاء نکرده اند قابل پیگرد نباشند.

ملاک در تعیین کافر حربی بودن شرکت ها [حق تکثیر (کپی رایت)]

پرسش : ملاک برای این که بگوییم شرکتی جزو کفار حربی است یا خیر چه چیز می باشد؟ آیا می توان گفت که شرکت های امریکایی جزو کفار حربی هستند یا خیر؟
پاسخ : شرکت ها و یا سازمان هایی که به کفار در حال جنگ با مسلمانان مثل امریکا، اسرائیل و انگلیس یا به محاربین کمک می کنند و یا به عمل آنها راضی و خوشحال می شوند در حکم محارب هستند.

مسئولیت پسران و دختران نسبت به نگهداری والدین بیمار [حق والدین]

پرسش : آیا حضانت و نگهدارى پدر و مادر بیمار یا معلول به عهده پسران و دختران وى مى باشد یا دختران در این مورد مسؤولیتى ندارند؟
پاسخ : هردو مسوولیت دارند.

تقدم اطاعت والدین بر نماز اول وقت [حق والدین]

پرسش : نماز اول وقت واجب تر است یا امر و فرمان پدر و مادر؟ یعنی اگر مادر یا پدر انسان امر به کاری کرد آیا باید ابتدا آن کار را انجام داد یا نماز اول وقت را به جا آورد؟
پاسخ : در صورتی که ترک فرمان پدر یا مادر باعث ایذاء آنها گردد، انجام فرمان آنها مقدم است. زیرا نماز اول وقت مستحب است ولی اطاعت پدر و مادر در آنچه گفته شد واجب می باشد.

محدوده نافرمانی از والدین [حق والدین]

پرسش : اگر پدر و مادر در امور شخصی و مهم زندگی انسان مخالفتی داشته باشند آیا باز هم اطاعت از آنها واجب می باشد و چگونه باید رفتار کنیم؟
پاسخ : هرگاه آنها با مسائل مهمّ و سرنوشت ساز فرزند بدون دلیل کافى مخالفت کنند، جلب رضایت آنها لازم نیست؛ هرچند باید از هرگونه رفتار اهانت آمیز نسبت به آن ها خودداری گردد.

حقوق زوجه و زوج [حقوق زنان]

پرسش : وظایف و حقوق زوجه و زوج چیست؟
پاسخ : زنی که عقد دائم شده بنابر احتیاط نباید بدون اجازه شوهر از خانه بیرون رود یا کاری در خارج خانه انتخاب کند (خواه اجازه لفظی باشد و یا از قرائن معلوم شود که او راضی است) و نباید بدون عذر شرعی از نزدیکی کردن او جلوگیری کند. همچنین بر شوهر واجب است که غذا و لباس و منزل و لوازم دیگر را مطابق معمول برای زن تهیه کند (حتی هزینه طبیب و دارو و مانند آن) و اگر تهیه نکند بنابر احتیاط بدهکار او خواهد بود، خواه توانایی داشته باشد یا نه.

کنترل موبایل زن بدون اجازه و رضایت او [حقوق زنان]

پرسش : آیا مرد می تواند موبایل خانمش را ببیند یا چک کند؟ آیا موبایل حریم خصوصی افراد است؟
پاسخ : جایز نیست مگر در صورتی که ضرورت قطعیه داشته باشد.

حق زن در برداشتن خرجی خود از اموال زوج [حقوق زنان]

پرسش : آیا زن می تواند بدون اجازه شوهر به میزان خرجی خود از اموال زوج بردارد؟
پاسخ : اگر شوهر هزینه های لازم را به طور متعارف می پردازد این کار جائز نیست. در غیر این صورت می تواند هر روز به اندازه خرجی آن روز بدون اجازه از مال او بردارد و احتیاط واجب آن است که این کار با اجازه حاکم شرع باشد و اگر مجبور شود که خودش معاش خود را تهیه کند در موقعی که مشغول کار است اطاعت شوهر بر او واجب نیست.

حقوق فرزند بر والدین [حق فرزندان]

پرسش : حقوق فرزند که بر پدر و مادر واجب می باشد چیست؟
پاسخ : بر پدر و مادر واجب است که در جهت تعلیم و تربیت صحیح فرزند تلاش جدی کنند و او را به وظایف دینی آشنا سازند و تا زمانی که قادر به تامین نیازهای خود نیست نفقه او را تامین نمایند.

کنترل موبایل فرزند بدون اجازه و رضایت او [حق فرزندان]

پرسش : آیا پدر می تواند موبایل فرزند را ببیند یا چک کند؟ آیا موبایل حریم خصوصی افراد است؟
پاسخ : جایز نیست مگر در صورتی که ضرورت قطعیه داشته باشد.

تصرف در ملک فرزند بدون رعایت مصلحت [حق فرزندان]

پرسش : اگر پدری ملک دختر یازده و نیم ساله خود را که توسط مادرش به او واگذار شده است بدون اجازه و اطلاع دختر و همسرش (مادر دختر) با حق ولایت پدری اش بدون رعایت مصلحت مال فرزندش به نام خود منتقل کرده و پس از گذشت دو سال کلیه حقوق آن ملک و مالکیت آن را مجدداً بدون رعایت مصلحت و اطلاع فرزند و همسرش به شخص ثالثی صلح کند، آیا این عمل و معامله او از نظر شرع مقدس اسلام صحیح است؟
پاسخ : تصرّف در ملک فرزند بدون رعایت مصلحت او شرعاً جایز نیست و اگر معامله ای انجام گیرد در فرض سوال باطل است.

بروز خسارت از ملکی به خانه کناری [حق همسایه]

پرسش : اگر ملکی باعث بروز خسارت به خانه کناری شده باشد، خسارت به عهده کیست؟
پاسخ : هر کدام به اندازه ای که دخالت در حادثه داشته اند ضامن هستند و تعیین آن بدست کارشناسان متعهد است.

ایجاد پنجره به سمت حیاط همسایه [حق همسایه]

پرسش : باز کردن پنجره به سمت حیاط همسایه در صورتى که به منازل اطراف اشراف کامل داشته باشد چه حکمى دارد؟ اگر مالک مقدارى در زمین خود عقب نشینى کرده، و به همین خاطر چنین پنجره هایى را در چند طبقه گذاشته باشد، مجوّز اقدام وى خواهد بود؟
پاسخ : در فرض مساله که عقب نشینى کرده، اگر مزاحمتى ایجاد نکند، مانعى ندارد.

غرس نهالی که موجب تضییع حق همسایه گردد [حق همسایه]

پرسش : تمنا داریم به سوالات زیر پاسخ دهید: شخصی در کنار زمین زراعی خود که مجاور با زمین همسایه است نهال غرس کرده و در هنگام غرس نهال، همسایه و صاحب زمینه کناری به ایشان گفته است که در این قسمت از زمین تان نهال غرس نکنید برای اینکه سایه آن باعث می گردد که زمین من از حاصل بی افتد. طرف به گفته های ایشان توجه نکرده و حال نهال ها تبدیل به درختان تنومند گردیده و در اثر سایه آنها همسایه متضرر گردیده و حاصل زمین ایشان تقریباً به نصف کاهش پیدا کرده است. حال سوال این است که آیا صاحب زمین آسیب دیده می توانند درختان را قطع کند و یا به دادگاه شکایت و از صاحب درختان مطالبه غرامت نماید؟ وظیفه ایشان چیست؟
پاسخ : خوب است اول به بعضی از بزرگترهای فامیل او سفارش کنید و اگر ترتیب اثر نداد میتوانید از طریق مراجع قضایی قانونی اقدام کنید و اگر خسارتی دیده اید مطالبه کنید.

حکم تاخیر در إعمال حق شفعه [حق شفعه]

پرسش : آیا تاخیر در إعمال حق شفعه موجب سقوط آن می شود و فوریت در إعمال حق شفعه موضوعیت دارد و جزو شرایط آن محسوب می شود؟
پاسخ : تاخیر به مقدار مشورت و فکر کردن و تهیه پول برای اعمال حق شفعه مانعی ندارد اما بیش از این مقدار موجب سقوط حق شفعه می شود.

چگونگی اعمال حق شفعه [حق شفعه]

پرسش : خانه ای مشترک بین دو نفر است، یکی از شرکا سهم خود را به مبلغ معینی به شخص ثالث می فروشد، شخص ثالث که خانه را خریده نه حاضر است سهمیه شریک دیگر را بخرد و نه حاضر است سهم خود را بفروشد حالا تکلیف چیست؟
پاسخ : چنانچه خانه در میان آنها به صورت مشاع باشد شریک دوم حق دارد معامله شخص ثالث را فسخ کند و خودش به همان قیمت بخرد و اگر از این حق استفاده نکرد حقّ شفعه ساقط می شود.

عدم تعلق حق شفعه در بیش از دو نفر [حق شفعه]

پرسش : آیا حقّ شفعه در جایی که شرکا بیش از دو نفر باشند نیز جاری می گردد یا اینکه مختصّ جایی است که فقط دو شریک باشند؟
پاسخ : حقّ شفعه فقط در جایی است که دو شریک بیشتر نباشد.

مفهوم حق ارتفاق [حق ارتفاق]

پرسش : حقّ ارتفاق چه نوع حقی است؟
پاسخ : منظور از حقوق ارتفاقی، آن دسته از حقوقی است که برای شخص، در ملک دیگری وجود داشته باشد؛ مثلاً در زمین یا خانه کسی، مجرای فاضلاب یا آب باران زمین یا خانه دیگری باشد. در این صورت صاحب آن خانه یا زمین نمی تواند از استفاده همسایه جلوگیری کند.

جایگاه حق ارتفاق در فقه اسلامی [حق ارتفاق]

پرسش : آیا موضوع حقّ ارتفاق، آنچنان که در قانون مدنى به عنوان مبحثى مستقل، مورد بحث قرار گرفته، در فقه اسلامى نیز عنوان مستقلى دارد؟ یا همان طور که حقوقدانان ایرانى در تألیفات خود گفته اند از قانون مدنى فرانسه اقتباس کرده اند؟
پاسخ : حقّ ارتفاق که در قانون مدنى آمده، به این عنوان در فقه اسلامى مطرح نیست، ولى محتوا و نتیجه آن مى تواند داخل در عمومات و اطلاقات ادلّه عقود و شروط باشد و از روایات خاصّى، مانند حدیث معروف سمره بن جندب، در باب لاضرر نیز استفاده مى شود که اسلام آن را به رسمیّت شمرده است زیرا (سمره) مالک نخلى در زمین دیگرى بود و حقّ عبور از زمین مرد انصارى براى رسیدگى به درخت خود داشت، ولى چون مى خواست از آن حق، سوء استفاده کند پیامبر اکرم(صلى الله علیه وآله) مانع از آن شد. اصل این حق در ادلّه عامّه و خاصّه اسلامى وارد شده است، ولى نه به این نام و نه به این عنوان. ممکن است تدوین کنندگان قانون مدنى، نام را از جاى دیگرى گرفته باشند و محتوا را از ادلّه اسلامى.

پشیمانی از حق ارتفاق [حق ارتفاق]

پرسش : زید با رضایت و بطور مجّانى و «بصورت مطلق» در ملک خود به عمرو حقّ ارتفاقى داده، و بعد از مدّتى پشیمان مى شود. آیا حقّ ارتفاقى عمرو ساقط مى گردد؟
پاسخ : حقّ ارتفاقى نوعى اباحه منفعت و قابل بازگشت است مگر این که ضرر و زیانى براى صاحب حق گردد، که باید جبران شود.

تضییع حقوق دیگران با آلوده کردن هوا [حق محیط زیست]

پرسش : اگر کسى از وسیله اى استفاده مى کند که موجب آلودگى هواست، در حالى که امکان استفاده از وسایلى که آلودگى کمترى ایجاد مى کنند نیز وجود دارد وظیفه شرعى وى چیست؟
پاسخ : هوا از مواهب بزرگ الهى است، نباید آن را بى جهت آلوده کرد.

تضییع حق الناس با آلوده کردن رودها و دریاچه ها [حق محیط زیست]

پرسش : ریختن فاضلاب ها در چشمه ها، رودها و دریاچه ها موجب تلف شدن هزاران هزار جاندار آبزى و صدمات غیرقابل جبران به طبیعت است نظر مبارک نسبت به انجام چنین کارى چیست؟
پاسخ : آلوده کردن رودخانه ها و دریاچه ها به طورى که موجب اتلاف جانداران آبزى شود و در نتیجه مردم گرفتار خسارت و زیان گردند، جایز نیست.

کشتن حیوانات موذی [حق محیط زیست]

پرسش : آیا انسان می تواند بدون عذر حیوانات موذی را بکشد؟
پاسخ : اگر هیچ راه دیگری برای دور کردن و دفع ضرر این قبیل موجودات وجود نداشته باشد کشتن آن ها مانعی ندارد.

استفاده از میوه ای که روی زمین افتاده [حق الماره]

پرسش : اگر کسی میوه افتاده از درختی را بدون اجازه صاحب درخت جمع آوری کرده و با خود ببرد چه حکمی دارد؟
پاسخ : می تواند به اندازه خوراک خود از آنها بخورد ولی بردن جایز نیست.
تعداد صفحات : 535