پایگاه اطلاع رسانی دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

پایگاه اطلاع رسانی دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

صفحه کاربران ویژه - خروج
ورود کاربران ورود کاربران

ورود به حساب کاربری

کلمه امنیتی:

نام کاربری:

کلمه عبور:

برای استفاده از امکانات پایگاه ثبت نام کنید .
مرتب سازی بر اساس
 

معيار مميّز بودن كودك [بلوغ]

پرسش : معيار مميّز بودن كودك چيست و معمولاً از چند سالگى بچّه را مميّز مى گويند؟
پاسخ : معناى تمييز در امور مختلف متفاوت است و حقيقت آن تشخيص دادن خوب و بد درباره هر موضوعى است.

نوع اماريّت سنّ 9 سالگى در بلوغ دختران [بلوغ]

پرسش : اگر سنّ 9 سالگى را براى بلوغ دختران كافى بدانيم از دو حال خارج نيست: الف) سنّ 9 سالگى يا اماره تعبّدى براى بلوغ است؛ يعنى شارع مقدّس آن را تعبّداً بلوغ دانسته است. ب) يا اين كه اماره غير تعبّدى (تحقيقى يا طبيعى) است. اگر آن را اماره تعبّدى بلوغ بدانيم با سه اشكال يا ايراد مواجه مىشويم: (عدم مطابقت با آيات، روايات، واقعيّت خارجى). 1. آنچه از آيات قرآن (58 و 59 سوره نور، 6 سوره نساء، 152 سوره انعام، 5 سوره حج و 67 سوره غافر) استفاده مى شود اين است كه در هيچ كدام از آنها سن به عنوان بلوغ ذكر نشده، و ملاك بلوغ را رسيدن به حدّ نكاح و حلم و رشد قرار داده است و هر كدام از اين عناوين سه گانه در آيات مذكور و مانند آن، با يكديگر متلازم مى باشند، بديهى است كه تحقّق اين عناوين براى انسان، عناوين واقعى و نفس الامرى مى باشد وبه هيچ وجه جنبه تعبّدى ندارد. 2. رواياتى كه درباره بلوغ وارد شده مختلف و بسيارند : ـ بعضى روايات ملاك بلوغ را رسيدن به حدّ احتلام و رشد دانسته و به هيچ وجه ميزان سنّى براى آن در نظر گرفته نشده است. مانند صحيحه هشام و صحيحه علىّ بن جعفر. ـ در بعضى از روايات بلوغ سنّى ذكر شده كه متفاوت مىباشند، از جمله: اوّل: موثّقه عبدالله بن سنان كه در اين حديث سنّ بلوغ براى پسران 13 سال و دختران 9 سال ذكر شده، امّا 9 سالگى را مناط بلوغ قرار نداده، بلكه حيض را علّت تحقّق بلوغ در سن 9سالگى دانسته و بديهى است كه در اين صورت ملاك بلوغ جنسى و طبيعى دختران است، كه حيض كاشف از آن است. دوم: موثّقه عمّار ساباطى ، كه طبق اين حديث پسر و دختر در سن 13 سالگى بالغ مى شوند و اگر پسر قبل از اين سن محتلم و دختر حيض شود، احتلام و حيض نيز علامت بلوغ آنان است. سوم: صحيحه حمران ، كه در پسران 15 سالگى و در دختران 9 سالگى را اماره بلوغ قرار داده است. به هر حال با توجّه به ناسازگارى آشكار روايت 9 سال با روايات ديگر، تعبّدى بودن قضيّه بعيد به نظر مى رسد و جاى سؤال است كه چرا غالب فقهاى شيعه به روايات 9 سال عمل كرده اند؟ ضمن اين كه آنان توجّه داشته اند دختران در سنّ 9سالگى معمولاً حيض نمى شوند و روايات ديگر نيز (مانند سن 13 سال) وجود دارد! 3. عمل به روايت 9 سال، با واقعيّت خارجى غالباً مطابقت ندارد و با تحقيقاتى كه به عمل آمده اكثر دختران در 13 سالگى بالغ مىشوند. بنابراين، در اين شرايط، مكلّف دانستن دختران 9 سال چه در امور عبادى و چه در امور حقوقى و قضايى (با توجّه به ضعف قواى جسمانى و عقلانى آنان در اين سن) موجب وهنِ شريعت مقدّس خواهد گرديد. نتيجه اين كه با توجّه به اشكالات سه گانه فوق الذكر، تعبّدى بودن اماره 9 سالگى براى بلوغ دختران كاملاً بعيد به نظر مى رسد. و اگر سن 9 سالگى را اماره طبيعى يا تحقيقى (غير تعبّدى) بدانيم نيز با اشكال جدّى مواجه مىشويم. اماره زمانى مىتواند يك اماره محسوب گردد كه دائمى يا غالبى باشد و بر اين اساس اماره بودن سن 9 سال براى بلوغ درست نيست. زيرا غالباً در سنّ 9سالگى بلوغ طبيعى محقّق نمى گردد، در اينجا لازم است كلامى از فقيه بزرگ مرحوم صاحب جواهر(ره) بياوريم كه در اين رابطه مى فرمايند : «در بلوغ نيازى به بيان شارع نيست. زيرا بلوغ از امور طبيعى است و در لغت و عرف شناخته شده است و از موضوعات شرعى نيست كه جز از طريق شارع قابل شناخت نباشد. » با توجّه به مطالب مذكور نظر معظّم له در رابطه با «نوع اماريّت سنّ 9 سالگى» واشكالات و ايرادات فوق الذكر، چيست؟
پاسخ : گرچه در يك نامه كوتاه جواب سؤالات مشروح ميسّر نيست؛ ولى پاسخ سؤالات مذكور اجمالاً به شرح زير است : 1. به هنگام تعارض روايات طبق قواعدى كه در بحث تعادل و ترجيح آمده اخذ به شهرت فتوايى مىشود و بزرگان علما در اين مسأله طبق اين قاعده رفتار كردهاند. 2. سنّ 9 سالگى دختران و پانزده سالگى پسران سنّ شمول تكاليف (مانند نماز) است ولى نكاح مشروط به رشد كافى جسمانى است و بدون آن، نكاح همراه با عروسى جايز نيست و تصرّفات مالى منوط به رشد فكرى براى اين گونه تصرّفات است و بدون آن باطل است و آنچه در آيات قرآن آمده ناظر به اين دو موضوع است. با توجّه به آنچه گفته شد فتواى صحيح و معتدل در اين مسأله روشن مى شود.

خروج منی قبل از سن 15 سالگی [بلوغ]

پرسش : اگر پسر بچّه يازده، دوازده ساله اى نعوذبالله استمناء نموده، و از او منى خارج شود، آيا آثار بلوغ بر او مترتّب مى شود؟
پاسخ : آرى بالغ شده است.

نشانه های بلوغ شرعی پسران [بلوغ]

پرسش : علامت های رسیدن به بلوغ شرعی در پسران چیست؟
پاسخ : یکی از نشانه ‏هاى بلوغ در پسران كامل شدن 15 سال قمرى و وارد شدن در 16 سالگى است؛ هر سال شمسى 11 روز بيشتر از سال قمرى است بنابر اين با محاسبه اين تفاوت و احتساب سال كبيسه، زمان بلوغ در پسران به سال شمسى حدوداً 14 سال و 6 ماه و 20 روز مى‏باشد. دیگری بيرون آمدن منى و آخری روييدن موى درشت بالاى عورت که هر کدام زودتر ظاهر شود فرد بالغ شده است.

وظیفه دختری که تازه به سن بلوغ رسیده [بلوغ]

پرسش : در صورتی که کسی تازه به سن بلوغ رسیده باشد قادر به انجام بعضی از وظایف شرعی نشود تکلیف او چیست؟
پاسخ : دختران با تمام شدن نُه سال قمرى بالغ مى شوند، ولى چنانچه قادر بر انجام برخى از تكاليف مثل روزه نباشند، انجام آن براى آنها واجب نيست. و اگر تا ماه رمضان سال بعد قادر بر قضاى آن هم نباشند، قضا نيز ندارد، ولى براى هر روز بايد فقيرى را سير كنند. و در مورد ازدواج احتياج به رشد جسمانى دارند. و در مورد تصرّف در اموال، رشد كافى اقتصادى نيز لازم است.

بلوغ در ازدواج و تجارت و اجرای حدود و قصاص [بلوغ]

پرسش : آیا می توان گفت که هر فرد بعد از رسیدن به بلوغ می تواند ازدواج کند و یا وارد تجارت گردد و یا حدود و قصاص بر او جاری شود یا معیار دیگری نیز دارد.
پاسخ : بلوغ چهار مرحله دارد: مرحله اوّل: بلوغ در عبادات و رعايت واجبات و محرّمات است. که حدّ آن اتمام سن 15 سال قمري در پسرها و نه سال قمري در دخترها و ديگر علائمي که در رساله توضيح المسائل (مسأله 1909) آورده ايم. مرحله دوم: بلوغ در نکاح است، يعني بايد رشد جسماني مناسب براي ازدواج و عمل زناشويي داشته باشد و اگر وضع او طوری است که آسیب به او می رسد، نکاح جايز نيست. البته خواندن صيغه بدون آثار ديگر ازدواج اشکال ندارد مرحله سوم: بلوغ اقتصادي است به اين معني که بتواند اموالش را سرپرستي کند و او را فريب ندهند. البته بلوغ اقتصادي داراي مراحلي است و به هر اندازه که رشد اقتصادي پيدا کند، مي تواند در اموالش تصرّف کند (فرق است بين خريد نياز هاي روزمره و معامله ملک و زمين و خانه و امثال آن مرحله چهارم : رشد براي مسائل حدود و قصاص و امثال آن است. البته در ديات نه علم شرط است نه عمد، بنابراين قتل خطا و شبه عمد دیه دارد. ولي در حدود و قصاص و امثال آن، چنانچه درکي از اين مسائل ندارد،نمي توانيم آنها را بر او جاري کنيم. نتیجه این که در هر مورد رشد براي کاري نباشد، نمي توان مسئوليت آن کار را تحميل کرد. و در صورت شک نيز أصل عدم جواز است.

اعتبار سن خاص در بلوغ [بلوغ]

پرسش : آیا در بلوغ، سنّ خاصّى را معتبر مى دانید؟ بر فرض اعتبار سنّ خاص، آیا معیار شناسنامه افراد است، یا از طرق دیگر نیز مى توان آن را احراز کرد؟
پاسخ : در بلوغ سنّ خاصّى معتبر است، و باید از طرق معتبر اثبات شود. البتّه بلوغ علائم دیگرى نیز دارد.

حکم عقب مانده های ذهنی در مورد تکالیف شرعی [بلوغ]

پرسش : عقب مانده هاى ذهنى، على رغم سن هاى بالا، از نظر درک و عقل گاه در حدّ کودکان 12 ساله، یا پایین ترند. آیا تکلیف شرعى از آنها ساقط است؟
پاسخ : در صورتى که به اندازه کافى شعور و تمییز داشته باشند که بتوانند عبادات را انجام دهند، مکلّف به تکالیف شرعیّه هستند.

کسانی که دیرتر از افراد سالم به سن تکلیف می رسند [بلوغ]

پرسش : آیا کودکان ناشنوا، به دلیل تأخیر در رشد اجتماعى (به واسطه کمبود گنجینه لغات،) دیرتر از افراد سالم به سنّ تکلیف مى رسند؟
پاسخ : در صورتى که به اندازه کافى شعور و تمییز داشته باشند که بتوانند عبادات را انجام دهند، مکلّف به تکالیف شرعیّه هستند.

انجام عبادات قبل از سنّ بلوغ [بلوغ]

پرسش : آیا قبل از بلوغ هیچ تکلیفى ندارد؟ یا برخى مسائل وجود دارد که سنّ بلوغ در آن معتبر نیست؟ اگر جواب مثبت است، موارد آن را بیان فرمائید.
پاسخ : هرگاه دختران و پسران نابالغ هوشیارى کافى براى درک خوبى و بدى بعضى از کارها داشته باشند (مثلا قُبح و زشتى قتل نفس، یا لزوم آگاه ساختن کسى که نابیناست، و بر لب پرتگاه است را درک کنند ) موظّف هستند که به حکم عقلشان عمل کنند.

عدم دلالت رشد جسمانى بر بلوغ در دختران [بلوغ]

پرسش : آیا رشد جسمانی بعضی از اعضای در ختران دلالت بر بلوغ آنها می کند؟
پاسخ : رشد جسمانى، مانند افزایش طول قد، بزرگ شدن پستانها، باسن ها و مانند آن، علامت بلوغ (دختران) محسوب نمى شود.

علت زود تر بودن بلوغ دختران از پسران [بلوغ]

پرسش : علت زود تر بودن بلوغ دختران از پسران چیست؟
پاسخ : رشد فکرى و جسمى دختران سریعتر از رشد پسران صورت مى گیرد به همین سبب سنّ بلوغِ دختران پایین تر از پسران است.

عدم وجوب تحقیق در شک به رسیدن به سن بلوغ در دختران [بلوغ]

پرسش : آیا زمانی که دختران شک به رسیدن سن بلوغ دارند تحقیق واجب می باشد؟
پاسخ : دخترى که شک دارد که به سنّ بلوغ رسیده یا نه، واجب نیست تحقیق کند، ولى اگر امکان تحقیق دارد، تحقیق کند.

دلالت نداشتن درشتی صدا و روییدن موی بر صورت بر بلوغ [بلوغ]

پرسش : آیا می توان درشتی صدا و یا روییدن موی درشت بر صورت و پشت لب را دلیل بر بلوغ دانست؟
پاسخ : درشت شدن صدا و روییدن موى درشت در صورت و پشت لب و مانند آن، دلیل بر بلوغ پسران نیست، مگر این که از این راه یقین به بالغ شدن حاصل شود.

نشانه های بلوغ شرعی دختران [بلوغ]

پرسش : علامت های رسیدن به بلوغ شرعی در دختران چیست؟
پاسخ : یکی از نشانه &rlmهاى بلوغ در دختران كامل شدن 9 سال قمرى و وارد شدن در 10 سالگى است. هر سال شمسى 11 روز بيشتر از سال قمرى است بنابر اين با محاسبه اين تفاوت و احتساب سال كبيسه، زمان بلوغ در دختران 8 سال و 8 ماه و 25 روز مى&rlmباشد. دیگری بيرون آمدن منى و آخری روييدن موى درشت بالاى عورت که هر کدام زودتر ظاهر شود فرد بالغ شده است.

دیدن خون حیض از نشانه هاى بلوغ [بلوغ]

پرسش : آیا دیدن خون حیض نشانه ی بلوغ می باشد؟
پاسخ : دو صورت دارد : الف : چنانچه فرد یقین دارد که این خون قبل از نه سال قمری می باشد،خون حیض محسوب نمی شود و اگر مربوط به زخم و جراحت نباشد،استحاضه محسوب می شود. ب : چنانچه فرد نمی داند سنش چقدر است، هرگاه عادت ماهیانه ببیند نشانه بلوغ است.

خون حیض قبل از رسیدن به 9 سالگی [بلوغ]

پرسش : اگر دختری قبل از سن نه سالگی خون حیض ببیند آیا عادت ماهیانه به حساب می آید؟
پاسخ : آنچه قبل از نُه سالگى دیده مى شود عادت ماهانه محسوب نمى شود، هرچند داراى همان صفات بوده باشد، بنابراین نشانه بلوغ نیست.
تعداد صفحات : 1