پایگاه اطلاع رسانی دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

پایگاه اطلاع رسانی دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

صفحه کاربران ویژه - خروج
مرتب سازی بر اساس
 

اخذ شهریه ای بیش از آنچه مقررات تعیین کرده [آموزش و پرورش ]

پرسش : در مدارس غير انتفاعى مبلغى به عنوان شهريّه در نظر گرفته شده، كه هنگام ثبت نام دريافت مىگردد، در اين مدارس گاهى مديران با تشكيل كلاسهاى بيشتر، يا جذب افراد كارآمدتر و توجيهاتى از اين قبيل، مبلغى بيش از حد تعيين شده مىگيرند. از سوى ديگر اوليا در معذورات اخلاقى قرار گرفته و شايد چارهاى جز پذيرش موضوع نداشته باشند و اين پول را پرداخت مىكنند. اين كار چه حكمى دارد؟
پاسخ : اخذ شهريه بيش از آنچه مقررات معيّن كرده جايز نيست؛ مگر اين كه مديران و اوليا توافق كنند كه در مقابل خدمات خاصّى مبلغ بيشترى بپردازند.

تدریس غیر قانونی معلمان در مدارس [آموزش و پرورش ]

پرسش : در برخى اوقات به موجب قانون، انجام خدمت معلّمان در مدارس یا مراکز آموزشى مجوّز قانونى ندارد. تعدادى از معلّمان با علم به غیر قانونى بودن این عمل، با هماهنگى مدیران مدارس، به خدمت (که غالباً به صورت اضافه کار و حق التدریس است) ادامه مى دهند، ولى حقّ الزحمه چنین معلّمانى را به نام افراد دیگرى که خدمت آنان منع قانونى ندارد، ثبت کرده، و سپس جمع مبلغ را به شخصى که عملا فعالیّت داشته پرداخت مى کنند. اوّلا: حکم کلّى این امر چیست؟ ثانیاً: هر یک از افراد فوق (معلّمان، مدیران و معلّمانى که اجازه استفاده از نام خود را براى پرداخت حقوق به دیگران مى دهند) چه تکلیفى دارند؟
پاسخ : اگر این کار با هماهنگى مسؤولین بالا انجام گیرد اشکالى ندارد.

تنبیه بدنی دانش آموز [حق الناس]

پرسش : معلمی هستم در برخی موارد دانش آموزان برای یاد گیری علم و یا ادب لازم است تنبیه شوند و در غیر این صورت نظم کلاس را به هم می زنند آیا می توانم آنها را برای این اهداف تنبیه کنم؟
پاسخ : تنبیه بدنی دانش آموزان جايز نيست، مگر اينكه بخاطر تربيت آنها لازم باشد، و با اجازه ولىّ صورت گيرد، و موجب جراحت و كبودى بدن نشود. و با توجّه به اينكه در شرايط فعلى آثار منفى آن بيشتر است، لازم است حتّى الامكان از آن صرفنظر گردد.

استفاده شخصی از امکانات مدرسه [آموزش و پرورش ]

پرسش : استفاده شخصى از امکانات مدرسه، صرفاً براى امور تحصیلى، با اجازه مدیر آموزشگاه چه حکمى دارد؟
پاسخ : هرگاه مسئول مدرسه، طبق ضوابط اجازه دهد مانعى ندارد و همین اندازه که بگوید طبق ضوابط است کافى مى باشد.

انجام فعالیت های غیر درسی در ساعات درسی توسط معلمان [آموزش و پرورش ]

پرسش : تعدادى از معلّمان در ساعات کار و تدریس، به فعّالیّت هاى جنبى دیگر مثل بافتنى، خواندن روزنامه و مجلاّت غیر مربوط به درس و تدریس، و مانند آن مى پردازند. این کار چه حکمى دارد؟
پاسخ : جایز نیست.

تأخير زمانى اساتید نسبت حضور در کلاس [آموزش و پرورش ]

پرسش : تأخير زمانى استاد براى تدريس ، با توجّه به اين كه گاه دهها يا صدها نفر معطّل مى مانند و وقتشان تلف مى شود ، چه حكمى دارد؟
پاسخ : اين كار به صورت عمدى و بدون عذر اشكال دارد و آنها در مقابل اين امر مسؤولند.

ربای در معامله [ربوی]

پرسش : منظور از ربای در معامله چیست؟
پاسخ : رباى در معامله آن است كه مقدارى از جنسى را كه با وزن يا پيمانه مى‏فروشند به زيادتر از همان جنس بفروشد، مثلًا يك من گندم را به يك من و نيم بفروشد، در روايات اسلامى مذمّت از ربا بسيار شده است و از گناهان بسيار بزرگ محسوب مى‏شود.

خرید و فروش ربوی [ربوی]

پرسش : خرید و فروش ربوی چه حکمی دارد؟
پاسخ : معاملاتى كه در آن ربا باشد حرام و باطل است.

معامله ربوی با جهل به موضوع [ربوی]

پرسش : اگر معامله ربوى با جهل به موضوع صورت بگيرد و بعدا آشکار شود که ربا بوده آيا معامله صحيح است؟
پاسخ : معامله صحیح نیست.

موارد رباي بدون اشکال [ربوی]

پرسش : در چه مواردی ربا حرام نیست؟
پاسخ : در چند مورد ربا گرفتن حرام نيست: 1- ربا گرفتن مسلمانان از كفّارى كه در پناه اسلام نيستند. 2- ربا گرفتن پدر و فرزند از يكديگر. 3- ربا گرفتن زن و شوهر از يكديگر.

ربا بین مادر و فرزند [ربوی]

پرسش : آیا «ربا » بین مادر و فرزند جایز است؟
پاسخ : جایز نیست.

منظور از فرزند در حکم ربای بین پدر و فرزند [ربوی]

پرسش : آیا منظور از فرزند در مسئله رساله که می فرماید «پدر و فرزند مى توانند به یکدیگر ربا بدهند تنها پسر است، یا دختر هم مى تواند از پدر ربا بگیرد؟
پاسخ : فرقى میان پسر و دختر نیست.

ربای در معاملات معاوضی [ربوی]

پرسش : اگر کسی مثلا ده کیلو گندم امسال به کسی بدهد و سال آینده ده کیلو برنج در قبال ده کیلو گندم سال قبل بگیرد چه حکمی دارد؟
پاسخ : چنانچه قیمت آنها مساوی نباشد جایز نیست.

عدم تاثیر شخصیت حقوقی یا حقیقی افراد در حکم ربا [ربوی]

پرسش : آیا شخصیّت حقیقى و حقوقى افراد درحکم ربا تفاوت ایجاد مى کند؟
پاسخ : احتیاط واجب این است که فرقى میان این دو گذارده نشود.

گرفتن سود از شرکتهای خارجی [ربوی]

پرسش : آیا سودی که شرکت گولدن استار به اعضای خود میدهد در مقابل سود فراوانی که عاید این شرکت میشود ربا محسوب میشود؟ آیا اخذ ربا از شرکتهای خارجی در معاملات البته نه با این نام اشکال دارد؟
پاسخ : گرفتن ربا از شرکتهای خارجی اشکالی ندارد ولی سود شرکتهای زنجیره ای مانند گلدکوئیست حرام است.

تعریف انواع ربا [قرض ربوی ]

پرسش : انواع ربا و مفهوم آن چیست؟
پاسخ : ربا : زيادت، اضافه؛ ربا بر دوگونه است: نخست رباى در قرض (یعنی سود گرفتن در برابر قرض دادن) ، دوم رباى در معامله است (وآن اين است كه مقدارى از جنسى را كه با وزن يا پيمانه مى‏فروشند به زيادتر از همان جنس بفروشد، مثلًا يك من گندم را به يك من و نيم بفروشد).

ربا دادن و ربا گرفتن [قرض ربوی ]

پرسش : ربا گرفتن و ربا دادن به دیگران چه حکمی دارد؟
پاسخ : ربا دادن مثل ربا گرفتن حرام است و در روايات اسلامى مذمّت از ربا بسيار شده است و از گناهان بسيار بزرگ محسوب مى‏شود.

مالک منافع حاصل از قرض ربوی [قرض ربوی ]

پرسش : محصولی که از قرض ربوی بدست می آید متعلق به چه کسی است؟
پاسخ : هرگاه گندم يا بذر ديگرى را بطور قرض ربايى بگيرد و با آن زراعت كند حاصلى كه از آن بدست مى‏آيد مال قرض‏دهنده است نه قرض گيرنده.

ربا بودن شرط بازپرداخت زیادی در قرض [قرض ربوی ]

پرسش : حکم شرط زائد بر قرض( اعم از مالی و عملی) توسط قرض دهنده چیست؟ یا اگر شخصی به دیگری قرض دهد و شرط کند بعدا زیادتر از مقدار قرض را بگیرد این کار چه حکمی دارد؟
پاسخ : هرگاه قرض دهنده شرط كند كه زيادتر از مقدارى كه داده بگيرد، ربا و حرام است، خواه جنسى باشد كه با وزن و پيمانه خريد و فروش مى‏شود يا با عدد، بلكه اگر قرار بگذارد كه بدهكار عملى براى او انجام دهد يا جنس ديگرى اضافه كند، مثلًا شرط كند علاوه بر پولى كه قرض كرده مقدارى گندم هم به او بدهد، يا اين‏كه مقدارى طلاى نساخته را قرض دهد و شرط كند كه همان مقدار را ساخته پس بگيرد، همه اينها ربا و حرام است، ولى مانعى ندارد خود بدهكار بدون اين‏كه شرطى در كار باشد مقدارى اضافه كند بلكه اين كار مستحب است.

قرض دادن طبق شرایط بانکی [قرض ربوی ]

پرسش : اگر با همان شرایطی که در بانک وجود دارد به شخصی قرض بدهیم، یعنی بدهی خود همراه با سود آن را به صورت قسطی برگرداند، آیا این کار صحیح است؟
پاسخ : اگر به صورت قرض باشد ربا و حرام است ولی چنانچه با اين سرمايه، فعاليت اقتصادي سالم انجام دهد و مجموع سود حاصل بيش از سودي باشد که به صاحب سرمايه پرداخت ميکند، اشکالي ندارد. در غير اين صورت بايد درصدي از سود را قرار دهند.

سود گرفتن به واسطه حیله شرعی [ربوی]

پرسش : گرفتن سود به واسطه حیله هاى شرعیّه چه حکمى دارد؟ آیا حیله شرعى با ضمیمه نمودن چیزى دیگر جایز است؟
پاسخ : اگر منظور از حیله هاى شرعى، معاملات صورى بدون قصد جدّى است، مسلّماً تأثیرى در حکم ربا ندارد. و غالباً در حیله هاى شرعى، طرفین قصد معامله جدى ندارند و منظورشان فقط رباست.

گرفتن وام ربوی با نیت عدم پرداخت ربا [قرض ربوی ]

پرسش : آیا قرض گرفتن از بخش هاى خصوصى، یا دولتى که ربا مى گیرند، به این ترتیب که بدون قبول سود فقط قرض را قبول کند، جایز است هر چند سود را به زور از او مى گیرند؟
پاسخ : در صورتى كه وامِ مشروط به سود بگيرد جايز نيست؛ هر چند قصد پرداخت سود را جز به اجبار نداشته باشد.

تفاوت مقدار در معامله جنس هاى مختلفى که از يک چيز ساخته شده [ربوی]

پرسش : آیا معامله دو جنس مختلفی که هر دو آن از یک چیز گرفته شده ولی یکی بیشتر از دیگری باشد صحیح است؟
پاسخ : معامله جنس هاى مختلفى كه از يك ريشه گرفته شده است با تفاوت‏ اشكال دارد، مثل‏اين‏كه ده كيلو روغن را به بيست كيلو پنير بفروشند، يا به پنجاه كيلو شير، يا پانزده كيلو كره.

اخذ مابه التفاوت معامله جنس معيوب با سالم از جنس دیگر [ربوی]

پرسش : آیا می توان مابه اتفاوت معامله جنس سالم با معیوب را از جنس یا چیز دیگر محسابه و دریافت کرد؟
پاسخ : اگر به گونه ای باشد که به ازای تفاوت بین سالم و معیوب و یا مرغوب و غیر مرغوب اضافه ‏اى از غير جنس آن بگيرد، آن هم ربا و حرام است . مثل اين‏كه ده كيلو گندم مرغوب را بدهد و ده كيلو گندم نامرغوب به اضافه ده تومان پول بگيرد، بلكه اگر چيزى زيادتر نگيرد ولى شرط كند خريدار كارى براى او انجام دهد آن نيز ربا و حرام است.

جبران وزن کم جنس مورد معامله از جنس دیگر [ربوی]

پرسش : اگر در معامله دو جنس با یکدیگر در صورت کم بودن مقدارجنس یکی از طرفین معامله آن طرف کمی جنسش را با جنس دیگر جبران کند معامله چه حکمی دارد؟
پاسخ : در معامله یک نوع جنس، هرگاه كسى كه مقدار كمتر را مى‏دهد جنس ديگرى به آن اضافه كند مثلًا ده كيلو گندم به اضافة يك متر پارچه را به پانزده كيلو گندم بفروشد اشكال ندارد، همچنين اگر به هر دو طرف چيز ديگرى اضافه كنند. ولى حيله‏ هاى ربا كه قصد جدّى در آن نيست، مثل آنچه در ميان بعضى معمول است كه وامى را به كسى مى‏دهند و بعد سود آن را كه مبلغ هنگفتى است با يك سير نبات مصالحه مى‏كنند باطل و بى‏اساس است و مبلغ اضافى ربا محسوب مى‏شود.

تاثیر اختلاف شهرها در وزن و پيمانه و شمارش اجناس در حکم ربا [ربوی]

پرسش : با توجه به این که نحوه محاسبه مقدار اجناس در شهرهای مختلف تفاوت دارد در این صورت حکم گرفتن زیادی در آن شهرها چیست؟
پاسخ : در معامله یک نوع جنس در بعضی موارد جنس هايى كه در بعضى از شهرها با وزن يا پيمانه فروخته مى‏شود ولی در بعضى از شهرها با شماره (مانند تخم مرغ كه امروز در بعضى از مناطق با وزن و در بعضى با شماره مى‏فروشند) هرگاه در شهرى كه با وزن يا پيمانه مى‏فروشند زيادتر بگيرند ربا و حرام است و در شهر ديگر اشكال ندارد.

تفاوت مقدار در معامله چيزهايى غیر همجنس [ربوی]

پرسش : آیا خريد و فروش چيزهايى كه از يك جنس نيست در صورتی که یکی را از دیگری بیشتر باشد جایز است؟
پاسخ : خريد و فروش چيزهايى كه از يك جنس نيست به هر صورت كه باشد مانعى ندارد، مثل ‏اين‏كه ده كيلو برنج را به بيست كيلو گندم بفروشند.

اهانت به خلفاء در مجالس فرحة الزهراء [مناسبت ها]

پرسش : اهانت به یکی از خلفاء و همچنین عایشه و حفصه، آشکارا یا مخفیانه چه حکمی دارد؟ آیا بیان مطاعن ایشان در مجالس عمومی جایز است؟ تشکیل مجالس عیدالزهراء، آشکارا یا مخفیانه چه حکمی دارد؟
پاسخ : لازم است از کارهایی که باعث تفرقه صفوف و ایجاد شکاف بین مسلمانان می شود خودداری شود و همه ی مسلمین در برابر دشمنان اسلام متحد شوند و ما روز نهم ربیع را به مناسبت شروع ولایت و امامت حضرت مهدی (عج) جشن می گیریم و این روزی است که به نام «فرحة الزهرا» معروف است. جشن گرفتن این روز یک امر عرفی است و وجه شرعی ندارد. بعضی افراد کارهای دیگری به این مناسبت اضافه کرده اند که ما در این مورد صحبتی نمی کنیم.
تعداد صفحات : 647