پایگاه اطلاع رسانی دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

پایگاه اطلاع رسانی دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

صفحه کاربران ویژه - خروج
ورود کاربران ورود کاربران

ورود به حساب کاربری

کلمه امنیتی:

نام کاربری:

کلمه عبور:

برای استفاده از امکانات پایگاه ثبت نام کنید .
مرتب سازی بر اساس
 

اقسام استطاعت حج [کلیات استطاعت]

پرسش : منظور از استطاعت داشتن در حج چیست؟ و به چه چیزهایی حاصل می شود؟
پاسخ : استطاعت به چند چیز حاصل مىگردد :

1- استطاعت مالى: داشتن زاد و توشه و آنچه مورد نیاز او در سفر و به هنگام بازگشت است.

2- استطاعت طریقى: داشتن جواز سفر، و نبودن مانعى در راه، و عدم خوف بر جان و مال و آبروى خویش.

3- استطاعت جسمانى: داشتن توانایى جسمانى براى انجام اعمال و مناسک حج.

4- استطاعت زمانى: داشتن وقت کافى براى رسیدن به مکّه و انجام اعمال حج.

5- استطاعت تامین مخارج واجب النفقه شرعی و عرفی تا مراجعت: داشتن مخارج زندگى همسر و فرزند و کسانى که خرج آنها در طول مدّت حج شرعآ یا عرفآ بر او لازم است.

6- رجوع به کفایت: داشتن مال، یا کسب و کار، یا شغلى که بعد از بازگشت بتواند با آن زندگى کند.

استطاعت از طریق وام بانکی [استطاعت مالی]

پرسش : آیا وام های بانکی که برای زیارت می دهند صحیح است؟ و آیا با پولی که از طریق وام بانکی بدست می آید شخص مستطیع می گردد؟
پاسخ : تنها راه استفاده از وام برای حج، عمره، عتبات و سایر سفرها دریافت وام قرض الحسنه می باشد و حداکثر کارمزد مجاز برای این وامها چهار درصد می باشد. و استفاده از سایر وامها که در مقابل آن سود دریافت می شود و یا کارمزد بیش از چهار درصد دارد جایز نیست و سفر آنها اشکال دارد. ضمنا در صورتی حج بر چنین شخصی واجب می شود که وام یا قرض از طریق مشروع باشد و مالی معادل آن داشته باشد و بتواند دین را با آن اداء کند یعنی پرداختن قرض برای او آسان باشد و زندگی او مختل نشود.

قرض گرفتن برای رفتن به حج [استطاعت مالی]

پرسش : اگر انسان با قرض کردن به حج برود، آیا حج او صحیح است و کفایت از حجة الاسلام می کند؟
پاسخ : شخصى که مستطیع نیست، اگر هزینههاى حج را با قرض گرفتن از دیگران فراهم کند، مستطیع نمىشود؛ هر چند بتواند در آینده بدهى خود را براحتى بپردازد؛ و اگر با چنین پولى حج بجا آورد کفایت از حجّه الاسلام نمىکند؛ هرچند حجّش صحیح است. آرى اگر معادل وام، اموالى داشته باشد که از محلّ آن بتواند بدهى خود را به آسانى بپردازد، مستطیع است.

عدم مزاحمت با انجام واجب يا ترك حرام مهمتر [عدم مزاحمت با انجام واجب يا ترك حرام مهمتر]

پرسش : اگر انجام حج موجب ترک کار مهمتر یا فعل کار حرامی گردد، تکلیف چیست؟
پاسخ : یکى از شرایط وجوب حج آن است که با انجام حج، عمل واجب مهمترى ترک نگردد، یا کار حرام مهمترى انجام نشود. بنابراین اگر رفتن به حج موجب ترک واجب یا فعل حرامى گردد، باید ملاحظه کند که کدام مهمتر است؛ چنانچه اهمّیّت حج بیشتر باشد، باید به حج برود، و اگر اهمّیّت کار واجب یا ترک حرام بیشتر است، باید حج را ترک کند ( البته تشخیص این مطلب به نظر فقیه و مرجع تقلید است ) و چنانچه این مطلب را مراعات نکند و به حج برود، معصیت کرده، امّا حجّ او صحیح است؛ مثلا اگر جهاد واجب را ترک کند و به حج برود، گناه کرده، ولى حجّ او باطل نیست.

اجازه شوهر برای حج واجب [عدم مزاحمت با انجام واجب يا ترك حرام مهمتر]

پرسش : آیا اجازه شوهر برای حج واجب لازم است؟
پاسخ : اجازه شوهر در انجام واجبات و در سفر حجّ واجب شرط نیست، بنابراین زنی که مستطیع باشد باید حجّ خود را بجا آورد؛ هر چند بهتر جلب رضایت شوهر است، ولى اگر مخالفت با شوهر موجب اختلاف شدید و عسر و حرج شود واجب نیست به حج برود.

اجازه شوهر برای انجام عمره [عدم مزاحمت با انجام واجب يا ترك حرام مهمتر]

پرسش : زوج، زوجه عقد بسته خود را از رفتن به عمره منع کرد، ولى با توجّه به این که هنوز زوجه در خانه پدر هست، و نفقه خور همسرش به حساب نمى آید عازم سفر عمره گردید، آیا سفر زوجه سفر معصیت است؟ آیا احرام او صحیح مى باشد؟ به هر حال وظیفه فعلى زوجه چیست؟
پاسخ : احتیاط واجب آن است که رضایت شوهر را جلب کند، و حج و عمره او در هر حال صحیح است، ولى احتیاط آن است که نمازهاى خود را جمع بخواند، و اگر سفر اوّل او باشد، خواه براى حج یا عمره، اجازه شوهر شرط نیست.

شرائط واجب شدن حج [شرایط وجوب حج]

پرسش : شرائط وجوب حج چیست؟
پاسخ : حج در تمام عمر یک بار بر همه کسانى که داراى شرایط زیر باشند، واجب است:

1ـبودن 2ـ عاقل بودن 3ـ با انجام حج، عمل واجب دیگرى که مهمتر از حج است ترک نشود یا کار حرامى که اهمّیّتش در شرع بیشتر است بجا نیاورد. 4ـ استطاعت

حج فرد نابالغ [بلوغ]

پرسش : آیا حج فرد نابالغ صحیح است و کفایت از حجة الاسلام می کند؟
پاسخ :

یکی از شرائط وجوب حج (حجّه الاسلام) بلوغ است؛ بنابراین، اگر شخصِ غیرموفّق بر انجام مناسک حج شود، حجّ او صحیح است، ولى کفایت از حجّ واجب (حجّه الاسلام) نمىکند؛ یعنى اگر بعد از بلوغ مستطیع شد، باید دوباره حج را بجا آورد.

نیت حج مستحبی به تصور عدم بلوغ و کفایت کردن از حج واجب [بلوغ]

پرسش : اگر کسی به تصور این که بالغ نشده است یا به قصد وظیفه فعلیه و یا مامور به واقعی، نیت حج استحبابی کند و بعد معلوم شود بالغ بوده است آیا حج او کفایت از حج واجب می کند؟
پاسخ :

کسى که تصوّر مىکردهنشده، و بدین جهت به هنگام تشرّف به حج، نیّت حجّ مستحبّى کرده، و بعد معلوم شده کهبوده، حجّ او کفایت از حجّ واجب مىکند؛ همانگونه که اگر قصدِ وظیفه فعلیّه کرده، وآن رااشتباهآبرحجّ استحبابى تطبیق داده، کفایت از حجّه الاسلام مىکند. همچنین در صورتى که قصد مامور به (وظیفه) واقعى را داشته است.

چگونگی پرداخت زکات محصولي که خوب و بد دارد [زکات غلّات ]

پرسش : زکات محصولی را که جنس خوب و بد دارد چگونه باید پرداخت نمود؟
پاسخ : اگر محصول زراعت او خوب و بد دارد باید زکات هر کدام را از خود آن بدهد و یا قیمتش را حساب کند و نمى‏تواند زکات همه را از جنس بد بدهد و اگر همه را از خوب بدهد بهتر است.

معیار قیمت بذر در محاسبه زکات [زکات غلّات ]

پرسش : برای محاسبه زکات در صورت کسر قیمت بذر از حاصل، قیمت روز بذر افشانی یا روز برداشت محصول معیار می باشد؟
پاسخ : معیار قیمت روز بذرافشانى است ولی بنابر احتیاط مستحب مخارجى را که براى زراعت کرده از حاصل کسر نکند، همچنین قیمت تخمى را که براى زراعت پاشیده است.

اگر وزن غلات بعد از خشک شدن کمتر از حدّ نصاب بشود [زکات غلّات ]

پرسش : اگر وزن گندم و جو و خرما و كشمش موقعى كه هنوز تر است به حدّ نصاب برسد و بعد از خشك شدن كمتر از اين مقدار شود تکلیف زکات آن چیست؟
پاسخ : زکات آن واجب نیست.

تعیین مقدار زکاتِ غلّات، متناسب با نوع آبياري [زکات غلّات ]

پرسش : مقدار زکات غلّات برای پرداخت چگونه محاسبه می شود؟
پاسخ : برای این که مقدار زکات غلّات مشخص شود باید نوع آبیاری محصولات را ملاحظه نمود، بنابراین : الف : مقدار زکات گندم و جو و خرما و انگور در صورتى که از آب باران، یا قنات و نهر و سدّ و یا رطوبت زمین مشروب شود، یک دهم است. ب : مقدار زکات گندم و جو و خرما و انگور در صورتى که با آب چاه هاى‏ عمیق و نیمه عمیق و کم عمق، یا به ‏وسیله دلو و دست و حیوان از چاه یا رودخانه آب بکشد و آن را آبیاری سازد زکات آن یک بیستم است. ج : اگر زراعتى با هر دو نوع مذکور آبیارى شود در حالی که زمین نیازی به آبیاری نوع دیگر نداشته یا اینکه آبیاری نوع دیگر به قدرى کم باشد که به حساب نیاید یا اصلاً این کار تاثیرى در محصول نداشته باشد باید مطابق آن‏که غالباً آبیاری شده زکات بدهد، ولى اگر از هر دو به مقدار قابل توجهى آبیاری شده است، مثلًا نصف یا ثلث مدّت با آب باران و بقیّه با آب چاه مشروب شده، باید زکات آن را نیمى به حساب یک دهم و نیمى به حساب یک بیستم بدهد.

چگونگی محاسبه زکات در صورت اختلاط محصول دیم و آبی [زکات غلّات ]

پرسش : چنانچه محصول دیم و آبی مخلوط شود به گونه ای که مقدار آن قابل تشخیص نباشد،چگونه باید زکات آن را بپردازند؟
پاسخ : اگر احتمالی در ذهن دارد به آن عمل کند و الا یک پانزدهم بدهد.

چگونگی محاسبه زکات غلّات در صورت جهل به شیوه آبیاری [زکات غلّات ]

پرسش : اگر فردی آگاهی از شیوه آبیاری غلّات نداشته باشد چگونه باید زکات آن را محاسبه کند؟
پاسخ : اگر نداند که آبیارى با آب باران بوده یا با آب چاه و مانند آن، فقط یک بیستم بر او واجب ‏است.

مقدار نصابِ زکات غلّات أربع [زکات غلّات ]

پرسش : شرط وجوب زکات گندم، جو، خرما و کشمش و نصاب آن را بیان فرمایید؟
پاسخ : زکات گندم و جو و خرما و کشمش وقتى واجب است که به حدّ نصاب برسد و نصاب آنها «288 من تبریز، 45 مثقال کمتر» است که حدود «847 کیلوگرم» برآورد شده (کمى کمتر ازسه‏خروار).

زمان تعلق زکات به گندم و جو [زکات غلّات ]

پرسش : زكات گندم و جو در چه وقتى واجب می گردد؟
پاسخ : زکات گندم و جو وقتى واجب مى‏شود که دانه آن بسته شود و به آن گندم و جو گویند ولى وقت دادن زکات در گندم و جو زمانى است که آن را خرمن کنند و کاه را جدا نمایند.

زمان تعلّق زکات به انگور و کشمش و خرما [زکات غلّات ]

پرسش : زكات انگور و کشمش و خرما در چه وقتى واجب می گردد؟
پاسخ : زکات انگور و کشمش موقعى است که میوه برسد و به آن انگور گویند و همچنین در مورد خرما زمانى است که خرما برسد و قابل خوردن شود؛ ولى وقت دادن زکات در خرما و کشمش موقعى است که خشک شود، مگر این‏که بخواهند آن را به صورت تر مصرف کنند که باید زکات آن را بدهند به شرط این‏ که خشک شده آن به حدّ نصاب برسد.

شرایط واجب شدن زکات [شرایط واجب شدن زکات ]

پرسش : با چه شرایطی زکات بر انسان واجب می گردد؟
پاسخ : زکات با چند شرط واجب مى‏شود: 1- مال به مقدار نصاب برسد. 2- مالک آن بالغ و عاقل باشد. 3- بتواند در آن مال تصرّف کند. 4- در مورد گاو و گوسفند و شتر و طلا و نقره باید دوازده ماه بر آن بگذرد، ولى احتیاط واجب آن است که از اوّل ماه دوازدهم زکات تعلّق مى‏گیرد، و اگر بعضى از شرایط در اثناء ماه دوازدهم از بین برود زکات را باید بپردازد.

محاسبه زکات بعد از کسر مخارج [شرایط واجب شدن زکات ]

پرسش : آیا می توان مخارج را قبل از محاسبه زکات کسر نمود؟
پاسخ : ابتدا مخارج را کسر کنند؛ اگر باقیمانده به اندازه نصاب بود زکات را محاسبه کنند.

حکم زکات در جایی که مال متعلق به زکات از بین رفته [شرایط واجب شدن زکات ]

پرسش : آيا محصولي که به حدّ زکات رسيده و در موقع برداشت بر اثر آتش سوزي و امثال آن از بين مي رود، زکاتش ساقط است؟
پاسخ : اگر کسی مقصّر نباشد و مسامحه ای صورت نگرفته باشد زکات ساقط است (یعنی هم اموال صاحب مال و هم اموال فقرا از بین رفته است).

چيزهايي که زکات به آن تعلق میگیرد [کلیات زکات ]

پرسش : زکات به چه چیز هایی تعلق می گیرد؟
پاسخ : زکات در نُه مورد واجب می شود: 1-گندم 2-جو 3-خرما 4-انگور(کشمش) 5-طلا 6-نقره 7-گوسفند 8-گاو 9-شتر بنابراین اگر کسى مالک یکى از این نُه چیز باشد با توجه به شرایط مندرج در رساله عملیّه، باید مقدار معیّنى را در مصارف مشخص شده صرف کند، ولى مستحب است از سرمایه کسب و کار و تجارت نیز همه سال زکات بدهد، همچنین سایر غلّات (غیر از گندم و جو و خرما و کشمش) نیز زکات آن مستحب است.

حکم تصرّف در مال زکات داده نشده [کلیات زکات ]

پرسش : اگر ملکی با پولی که زکات آن پرداخت نشده، خریداری شود تصرّف در آن چه حکمی دارد؟
پاسخ : اگر با پولى که زکات‏ آن را نداده ملکى بخرد، تصرّف او در آن ملک حرام است و نمازش هم در آن بنابر احتیاط واجب باطل است؛ همچنین است اگر به ذمّه بخرد امّا هنگام خریدن قصدش این باشد از مالی که زکاتش را نپرداخته پول آن را بپردازد، بنابر احتیاط واجب باید از آن اجتناب کند.

تعلّق گرفتن خمس و زکات به عین [کلیات زکات ]

پرسش : آیا خمس و زکات به عین تعلّق می گیرد؟
پاسخ : با توجه به آیه 41 سوره مبارکه انفال (...فَاَنَّ لِلَّهِ خُمُسَهُ‏...) که با حرف اضافه «لام» آمده است، دلالت بر ملکیّت و مشارکت در عین می کند و لذا چنانچه خمس را نپردازد و درآمدی از سرمایه کسب کند باید خمس درآمد را نیز بپردازد. ولی در زکات چنین دلیل روشنی نداریم و به فتوای ما زکات به عین تعلّق می گیرد نه ذمّه؛ بنابراین تصرف در مالی که زکات به آن تعلّق گرفته جایز نیست مگر با اجازه حاکم شرع، مانند دیگر اموال مشاع که تنها با رضایت همه شرکا می توان در آن تصرف کرد و تصرف هرکدام به تنهایی، هر چند به مقدار سهم خودش، بدون رضایت دیگران جایز نیست.

تعریف زکات [کلیات زکات ]

پرسش : زكات به چه معنا می باشد؟
پاسخ : زکات در لغت به معنای پاکى از آلودگى می باشد و در اصطلاح فقهی به مقدار معینى از اموال خاص انسان که به شرط رسیدن به حد نصاب باید در موارد مشخص خود مصرف شود گفته می شود.

مفهوم نصاب زکات [کلیات زکات ]

پرسش : منظور از نصاب در زکات چیست؟
پاسخ : حدّ مشخصى که براى هر یک از موارد وجوب زکات‏ در نظر گرفته شده است.

اهمیّت زکات در اسلام [کلیات زکات ]

پرسش : اهمیّت زکات در اسلام را بیان فرمایید؟
پاسخ : زکات یکی از عبادات مالى اسلام است که با شرایط خاصّى واجب مى شود؛ در اهمیّت زکات همین بس که خداوند متعال در قریب به سى آیه قرآن کریم پس از دستور به نماز، سفارش به زکات مى کند؛ گویى رابطه عمیقی بین نماز و زکات است، به طورى که نماز بى زکات، نماز مقبولى نخواهد بود. همچنین روایات فراوانى در مورد زکات وجود دارد، از جمله در روایتى آمده است که: «مانع زکات و شخصى که زکات بر او واجب شده و نمى پردازد مسلمان از دنیا نمى رود»؛ زکات همانند خمس، موارد معیّنى دارد: یک قسم از آن زکات بدن و حیات انسان است که هر سال یک مرتبه در روز عید فطر پرداخت مى شود و تنها بر کسانى که قدرت پرداخت آن را (از نظر مالى) دارند واجب است و قسم دیگر زکات اموال است که به نُه چیز (گندم، جو، خرما، کشمش، شتر، گاو، گوسفند، طلا و نقره سکّه دار) تعلّق می گیرد.

دریافت اجرت بابت کارهایی که عرفا به اجیر رجوع میکنند [احکام مضاربه ]

پرسش : در مادّه 555 قانون مدنى جمهورى اسلامى ایران چنین آمده است: «مضارِب باید اعمالى را که براى نوع تجارت متعارف و معمول بلد و زمان است بجا آورد ولى اگر اعمالى را که بر طبق عرف بایستى به اجیر رجوع کند، خود شخصاً انجام دهد، مستحقّ اجرت آن نخواهد بود» شایان ذکر است نظرات فقها تا حدّ اطّلاع این جانب متفاوت است که به سه نمونه آن اشاره مى شود: الف) امام خمینى(رحمه الله) معتقدند که اگر مضارب قصد تبرّع نداشته باشد مستحقّ اجرت المثل است. ب) صاحب شرایع(رحمه الله) قائل به عدم استحقاق اجرت المثل است. ج) صاحب جواهر(رحمه الله) قائل به تفکیک بین قصد تبرّع و عدم تبرّع شده اند. نظر حضرتعالى در این مورد چیست؟
پاسخ : در صورتى که قصد تبرّع داشته باشد شرعاً چیزى به او تعلّق نمى گیرد ولى اگر قصد تبرّع نداشته باشد، با توجّه به این که این کار طبق قرارداد وظیفه او نیست و نیاز به اجیر دارد، مى تواند اجرت کار را خود بگیرد.
تعداد صفحات : 535