پایگاه اطلاع رسانی دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

پایگاه اطلاع رسانی دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

صفحه کاربران ویژه - خروج
ورود کاربران ورود کاربران

ورود به حساب کاربری

کلمه امنیتی:

نام کاربری:

کلمه عبور:

برای استفاده از امکانات پایگاه ثبت نام کنید .
مرتب سازی بر اساس
 

حکمت «روزه»

پرسش : حکمت روزه گرفتن چیست؟
پاسخ اجمالی:

حكمت گرفتن «روزه» براي اين است كه انسان به «تقوا» برسد و انسان باتقوا دو درجه دارد: يكي همان بهشتي كه در آن نعمتهاي فراوان موجود است و اين براي لذايذ ظاهري است. يكي هم مقام «عنداللهي» شدن است؛ «في مقعد صدقٍ عند مليكٍ مقتدر»(3) در اين مرحله ديگر سخن از سيب و گلابي نيست؛ چون جنت و نهر، مأكولات و مشروبات از آنِ جسم و بدن اوست امّا لقاي حق براي روح اوست و اين سرّ و باطن روزه است.

علت پاداش خاص و متفاوت «روزه»

پرسش : چرا خداوند از میان همه عبادات تنها «روزه» را به خود نسبت داده است؟
پاسخ اجمالی:

خداوند از ميان تمام عبادات، «روزه» را به خود نسبت داده و فرموده: «روزه مال من است و من خود به آن جزا مي ‏دهم». اين سخن شایسته دقت است. انسان گاه از سحر تا افطار امساك مي كند؛ تلاشي كه منجر می شود به جهنم نرود يا حداكثر وارد بهشت بشود؛ بهشتي كه «جنّاتٌ تجري منْ تحتها الأنهار» است؛ اما به آن بهشت كه «فادْخلي في عبادي و ادْخلي جنّتي» نمی رساند. این حدیث قدسی می خواهد در انسان شوق ايجاد كند تا عاشق خدا شود و برای لقای او تلاش کند و می فهماند روزه، ضمن اينكه حكم خاصی دارد، حكمتي هم دارد، و آن لقا و محبت خداست.

«روزه»، زمینه ساز آزادی انسان از شهوات

پرسش : چگونه «روزه»، زمینه آزادی انسان از شهوات را فراهم می کند؟
پاسخ اجمالی:

هيچ ارزشي در اسلام به اندازه آزادي نيست و به فرموده امام علي(ع)، آزاد كسي است كه شهوتها را ترك كند. سایر معصومين(ع) نيز به ما آموختند كه آزاد شويد؛ و مبارزه مهم و جهاد اکبر برای آزاد شدن از دشمن دروني است. راه تشخيص بنده بودن يا آزاد بودن اين است كه اگر به دلخواه خود عمل مي‏ كنيم، همچنان در قفس آز و طمع زندانی ايم و اگر به خواسته خدا عمل می كنيم آزاديم. روزه و ماه رمضان، برای آزاد شدن است که در هر روز از آن، با مقابله ضد خواسته های نفس، گامی بسوی آزادی بر می داریم تا از بند آنها رها شویم.

قرآن و ارجاع به «روزه» برای حل مشكلات

پرسش : خداوند در کجای قرآن، مردم را برای حل مشکلات و سختیهای زندگی شان به «روزه» گرفتن امر کرده است؟
پاسخ اجمالی:

از آنجا كه در مسير زندگي دشواري و مشكلات زیادی وجود دارد، قرآن دستور داده‏ است كه در شدايد و مشكلات روزه بگيريد؛ يعني اگر ما در هر نمازي چند بار از خدا استعانت مي ‏كنيم و مي ‏گوييم: «إِيَّاکَ نَعْبُدُ وَ إِيَّاکَ نَسْتَعينُ» راه كمك‏ رساني را هم خدا بيان فرموده است «وَ اسْتَعينُوا بِالصَّبْرِ وَ الصَّلاةِ»؛ كه اين صبر به روزه تفسير شده و در حديث آمده كه هرگاه براي كسي مشكل يا حادثه خاصي پيش آمد بايد براي دفع يا رفع آن روزه بگيرد؛ نه تنها در جنگ، بلكه اگر مشكلات ديگري هم براي انسان پيش آمد، بايد براي حل آنها، روزه گرفت.

دعاي فرشتگان برای روزه دار مخلص

پرسش : دعای فرشتگان مشمول كدام روزه دار می شود؟
پاسخ اجمالی:

فرشتگان موكلند كه براي روزه ‏داران دعا كنند. هر فرشته درجه ‏اي دارد فرشته ‏اي موكل است براي بندگان مخلص روزه ‏دار دعا كند، غير از فرشته ‏اي است كه موكل دعا براي غير روزه ‏داران است. درجات فرشتگان و دعاهاي آنها هم تفاوت دارد. آنچه را فرشتگان براي روزه‏ داران مسئلت مي كنند، باطن روزه است. تا چه اندازه ما به باطن روزه مي ‏پردازيم كه نه تنها ظاهرمان روزه بگيرد و چيزي نخوريم و نياشاميم؛ بلكه سر و درون ما هم روزه بگيرد؟ نگذاريم خاطره ‏اي در دل خطور كند كه خدا نمي پسندد.

«روزه» موجب معطر شدن انسان در قیامت

پرسش : روایات اسلامی چه چیزی را موجب معطر شدن و مطیب شدن در قیامت معرفی نموده است؟
پاسخ اجمالی:

از امام صادق(ع) نقل شده كه، اگر كسي در روز گرمي روزه بگيرد و تشنه شود، خداوند هزار فرشته را موكّل مي كند تا چهره او را مسح كنند و تا هنگام افطار به او بشارت دهند و هنگام افطار خدا مي فرمايد: «عجب معطري و چه بوي خوبي داري! فرشتگانِ من شاهد باشيد كه من او را آمرزيدم». باطنِ روزه، انسان را به آنجا مي رساند كه مخاطب خدا قرار مي گيرد، اگر تاكنون مي ‏گفت «يا الله» از آن به بعد، خداوند مي فرمايد: «يا عبدى».

روزه موجب یادآوری تشنگی و گرسنگی «قیامت»

پرسش : چگونه روزه ماه رمضان انسان را به یاد تشنگی و گرسنگی «قیامت» می اندازد؟
پاسخ اجمالی:

اين كه در بعضي از روايات آمده است كه: «روزه بگيريد تا گرسنه شويد و درد گرسنگان را بچشيد»، به آن خاطر است كه در قيامت عدّه ‏اي واقعاً گرسنه هستند و هر چه غذا مي‏ خورند سير نمي شوند و علتش اين است كه آنها در دنيا هرگز سير نمي شدند؛ چون حسّ آز و طمع تمام شدني نيست؛ لذا توصيه شده كه بيشتر به فكر گرسنگي و تشنگي قيامت باشيد تا به فكر گرسنگي و تشنگي ديگران.

روزهای برگزاری آیین های مسیحی

پرسش : مسیحیان آیین های خود را در چه روزهایی برگزار می کنند؟
پاسخ اجمالی: در میان اکثر مسیحیان روز یک شنبه ، مقدس شمرده می شود به گونه ای که در آفریقای قرن 19 و 20، محترم شمردن این روز نقطه عطفی در پذیرش مسیحیت توسط نوکیشان شمرده می شد. درباره دیگر اعیاد و مناسبتها اتفاق نظر کمتری میان فرقه ها و مذاهب مختلف مسیحی وجود دارد اما بسیاری از مسیحیان هنوز روز عید پاک (به یاد رستاخیز عیسی و فرصتی برای تعمید و پذیرش نوکیشان) و روز کریسمس (عید میلاد مسیح و نزدیک به اول زمستان و سال نو) را گرامی می دارند.

تعداد روزهای وجوب روزه نزد بهائیان

پرسش : بهائیان چند روز، روزه می گیرند؟
پاسخ اجمالی: در مسلک بهائیت هر «سال» نوزده ماه و هر ماه نوزده روز دارد. بهاییان در ماه نوزدهم که «العلاء» نام دارد روزه می گیرند و «نوروز» عید فطرشان است. حکم زمان روزه از افکار «سید باب» است. او در «بیان» می گوید: «ذکر کنید خدا را در نوزده روز در آخر هر سال در حالتی که شما روزه گرفته باشید». همچنین «بهاء» در «اقدس» می گوید: «نوشتیم برای شما روزه گرفتن را در ایام معینی و قرار دادیم روز نوروز را عید برای شما ...».

خصوصیات روزه نزد بهائیان

پرسش : روزه بهائیان چه خصوصیاتی دارد؟
پاسخ اجمالی: «روزه» بهاییان نوزده روز و در ایّام اعدل فصول (از لحاظ مدت) قرار داده شده و از جهت گرما و سرمای هوا نیز رعایت حال بهاییان شده و روزه را ابتدای روز و از طلوع آفتاب قرار داده است، که تقریبا یک ساعت و نیم کمتر از روزه مسلمانان است. همچنین مسافر و مریض و زن باردار و زنی که بچه شیرخوار دارد را معاف کرده است. از نوشته های رؤسای این آئین معلوم می شود که مبطلات روزه فقط خوردن و آشامیدن است و کارهای دیگر از قبیل مقاربت و ... مبطل روزه نیست

موارد سقوط روزه، نزد بهائیان

پرسش : در آئین بهائیت روزه از چه کسانی ساقط است؟
پاسخ اجمالی: «میرزا بهاء» در موضوع روزه (آن هم روزه نوزده روزه، در بهترین موقع سال) از هر جهت برای بندگان خود تخفیف قائل شده است. از جمله مواری که تخفیف کلی در این حکم داده شده است، در مورد شخص مسافر و بیمار و صاحبان مشاغل پر زحمت و حالت حیض و استحاضه و نفاس و عید مبعث و عید تولد و زنان باردار و زنانی که بچه شیر خواره دارند که در این موارد اصلا تکلیفی برای اشخاص فوق وجود ندارد.

دیدگاه خلیفه دوم درباره روزه ماه رجب

پرسش : دیدگاه «عمر بن خطاب» درباره روزه ماه رجب چه بود؟
پاسخ اجمالی: از خرشه بن حر نقل شده که خلیفه دوم با این استدلال که ماه رجب از ماه هایی است که نزد عرب جاهلی بزرگ پنداشته می شده، عده ای را به خاطر روزه در این ماه توبیخ و تنبیه کرد. امری که با عمل خود حضرت رسول(ص) در روزه داری این ماه و  روایات بسیار زیاد آن حضرت در استحباب روزه و توصیه به روزه در این ماه منافات دارد.

روزه در سفر

پرسش : چرا شیعه روزه در سفر را حرام مى داند؟
پاسخ اجمالی: جواز افطار در سفر مورد اتفاق است و اختلاف در الزامى یا ترخیصى بودن آن است؟ فقهاى امامیه و نیز ظاهریه و گروهى از صحابه، افطار در سفر را الزامى و روزه مسافر را حرام مى دانند و فقهاى چهار مذهب آنرا اختیارى دانسته اند. اما آیه 184 سوره بقره، که براى روزه دو زمان معرفى مى کند: زمانى براى عامّه مردم، و زمانى دیگر براى مریض و مسافر، و روایات نبوى که روزه در سفر را گناه شمرده از جمله روایتی که ابن ماجه در سنن آورده و روزه دار در سفر را مثل روزه خوار در حضر دانسته، همه به حرمت آن دلالت دارد.

اهمیت روزه در روز غدیر از دیدگاه اهل سنت

پرسش : نظر محدثین اهل سنت در مورد روزه در روز غدیر چیست؟
پاسخ اجمالی: خطیب بغدادی از ابوهریره نقل می کند: هر کس در این روز روزه بگیرد خداوند ثواب شصت ماه روزه را به او عطا مى کند؛ روزی که پیامبر(ص) دست علی(ع) را گرفت و فرمود: هرکه من مولاى او هستم این على مولاى اوست. سپس عمر به علی(ع) تبریک گفت و آیه اکمال نازل شد. همین مضمون را ابن عساکر و پانزده نفر از علمای اهل سنت با سندهای صحیح نقل کرده اند.

علت نام گذاري ماه رمضان به «شهر الله»

پرسش : چرا ماه رمضان را «شهر الله» می گویند؟
پاسخ اجمالی:

درباره وجه تسمیه ماه رمضان به «شهر الله» می توان گفت: چون در اين ماه «صوم الله» مطرح است و روزه مال خداست و اين ماه، ماه روزه است، ماه رمضان را «شهر الله» مي ‏نامند. در روايتي فرموده ‏اند: «نگوييد رمضان آمد، رمضان رفت، بگوييد: ماه رمضان آمد و ماه رمضان رفت؛ زيرا رمضان اسمي از اسماي مبارك خداي سبحان است». اگر انسان در شهر الله، به لقاء الله نرسد، به باطن روزه نرسيده؛ بلكه روزه‏ اي در سطح طبيعت گرفته است، پاداشي هم كه به او مي رسد در همان سطح خواهد بود.

اهميت «صدقه» و «اطعام» در ماه رمضان

پرسش : رسول خدا(صلی الله علیه و آله) در خطبه شعبانیه درباره اهمیت تصدق و اطعام در ماه رمضان چه فرمود؟
پاسخ اجمالی:

رسول خدا(ص) در این باره به مسلمین تاکید می نماید که وظيفه شما در اين ماه آن است كه به فقرا و مساكين صدقه بدهيد و اين تصدق نيز بايد با احترام و قصد قربت باشد نه با تحقير يا ترحّم. ایشان همگان را به افطاري دادن ترغيب کرده می فرماید: «هر كس در ماه رمضان به خاطر خدا به روزه ‏دار افطاري بدهد، خداوند ثواب آزاد كردن بنده ‏اي را به او مي دهد و گناهانش را مي ‏بخشد. عرض كردند: ما توانايي افطاري دادن نداريم چگونه به اين فيض برسيم؟ فرمود: از آتش جهنم خود را برهانيد هر چند به اندازه افطاري يك خرما يا نيمي از آن باشد».

احترام به بزرگان و ترحم بر کودکان در ماه رمضان

پرسش : رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) چگونه مردم را در ماه رمضان به احترام به بزرگان و ترحم بر کودکان توصیه نمودند؟
پاسخ اجمالی:

رسول خدا(ص) در آستانه ماه مبارک رمضان طی خطبه شعبانیه به اصحاب فرمود: «بزرگانتان را گرامي بداريد و بر كودكان رحمت آريد». البته بزرگي تنها به سنّ نيست؛ بلكه اگر كسي از شما از نظر مقام معنوي بزرگتر بود او را گرامي بداريد، هر چند از نظر سني كوچكتر باشد. در ماه مبارك رمضان مي ‏بايست نسبت به كساني كه زير دست انسان حساب مي شوند ارفاق و ملاطفت داشت؛ چرا که زيردست و بالادست در قيامت مشخص مي شود.

سفارش به دعا و استغفار در ماه رمضان

پرسش : رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) درباره دعا و استغفار در ماه رمضان چه توصيه اي به مسلمانان نمودند؟
پاسخ اجمالی:

یکی از وظايف انسان روزه دار در ماه رمضان، توبه و دعاست. رسول خدا(ص) فرمود: «از گناهان خود در اين ماه توبه كنيد و هنگام نماز دستها را به دعا برداريد» كه اين دعاها مستجاب است و بهترين حال هم حالت نماز است مخصوصاً دعاي بعد از نماز مورد سفارش قرار گرفته است.

معناي بسته بودن درهاي جهنّم در ماه رمضان

پرسش : معناي اين سخت پیامبر(صلی الله علیه و اله) كه در ماه رمضان دربهای بهشت باز و دربهای جهنّم بسته است چيست؟
پاسخ اجمالی:

پيامبر اكرم(ص) در خطبه شعبانیه درباره ماه رمضان فرمود: «اي مردم! درهاي بهشت در ماه رمضان باز است، از خدا بخواهيد آن را به رويتان نبندد و درهاي جهنم بسته است، از خدا بخواهيد آن را به رويتان باز نكند». گرچه درهاي بهشت همواره باز است، امّا در اين ماه از ويژگي خاصي برخوردار است و خداوند بصورت ویژه مخلوقاتش را مورد رحمت قرار می دهد؛ و منظور از اينكه فرمود: در ماه رمضان، درهاي جهنم بسته است؛ يعني غضب و سخط و انتقام خدا در اين ماه بسيار كم است.

«ترک محرمات» بهترین عمل در ماه رمضان

پرسش : بهترین عمل در ماه رمضان چیست؟
پاسخ اجمالی:

حضرت علی(ع) از پيامبر(ص) درباره بهترين عمل در ماه مبارك رمضان سوال نمودند؛ ايشان فرمودند: «بهترين عمل در اين ماه، اجتناب از محرمات خداست». ورع و پارسايي درجاتي دارد: اولين درجه آن، ورعِ اهل توبه است یعنی انسان از معصیت بپرهیزد. از اين بالاتر، ورع اهل صلاح است كه از کارهای شبهه ناک نيز ‏پرهيز مي كنند. از اين بالاتر ورع اهل تقواست كه علاوه بر پرهيز از محرمات و مشتبهات، از حلالهايي كه انسان را به سوي مشتبه مي‏ كشاند، نيز دوري مي كنند. درجه بالاتر ورع صدّيقين است كه از هر چه غير خداست وارسته ‏اند و از هر چه غير حق است پرهيز مي كنند.

وداع شايسته با ماه «رمضان»

پرسش : چه کسی شایستگی وداع با ماه «رمضان» را دارد؟
پاسخ اجمالی:

وداع براي كسي است كه با ماه مبارك رمضان مأنوس بوده و اين ماه دوست او بوده است وگرنه آن كس كه با اين ماه همراه نبوده، وداع معنا ندارد. انسان از دوستش و از كسي كه مدّتي با او مأنوس بوده خداحافظي مي كند، نه از هر كسي. شخصي كه اصلاً نمي ‏داند چه وقت ماه مبارك رمضان آمد؟ و چه وقت سپري شد؟ چرا آمد؟ و چرا سپري شد؟ وداع كردن بي معناست.

دعا برای «مادیات» در ماه رمضان

پرسش : در ماه رمضان از خدا چه بخواهیم و آنچه شایسته است در ماه رمضان از خداوند طلب كنيم چيست؟
پاسخ اجمالی:

امام سجاد(ع) در دعای وداع ماه مبارک رمضان می فرماید: «سلام ما بر تو اي ماهي كه آرزوها در آن نزديك شد» و ما فهميديم كه چه بخواهيم و آرزوهاي طولانی و دور و دراز نداشته باشیم. دلیل و حکمت این سخن با توجه به فرمایش ایشان در دعای سحر، روشن می شود، ایشان می فرماید: «خدايا آنها كه تو را نمي ‏شناسند و عبادت نمي كنند، روزي مي‏ دهي». پس حيف است كه تمام حاجتها را در محور مادّه و مادّيات خلاصه كنيم. لذا شایسته است آرزوهاي طولاني دنیوی را کنار گذاشته و تقرب به خداوند و توفیق عبادت را از او بخواهیم.

تعابیر امام سجاد(ع) در وداع با ماه رمضان

پرسش : امام سجاد(علیه السلام) با چه تعابيري با ماه مبارک رمضان وداع مي نمايد؟
پاسخ اجمالی:

امام سجاد(ع) هنگام وداع ماه مبارک رمضان از این ماه با تعابیر بلند و والایی یاد نموده و فرمودند: «سلام بر تو [اين سلام، سلام توديع است] اي بزرگترين ماه، كه به خدا انتساب داري و سلام بر تو اي عيد اولياي الهي. سلام بر تو اي همنشینی كه وقتي بودي گرامي بودي و حال كه در آستانه رفتن هستي، رفتنت فاجعه بار است. سلام بر تو اي تكيه ‏گاه اميد كه در هنگام مفارقت، ما را غمگین و رنجور كردي. سلام بر تو اي دوست با الفت كه وقتي آمدي ما را مسرور و وقتي رفتي ما را گداختي و ...».

اولیای الهی و احساس فراق پس از ماه رمضان

پرسش : چرا اولیای الهی پس از ماه رمضان احساس فراق می کنند؟
پاسخ اجمالی:

امام سجاد(ع) در دعای وداع ماه رمضان فرمود: «ما با ماه رمضان وداع مي‏ كنيم. این وداع با دوست عزيزي است كه مفارقتش توان فرساست. ما دوست مهرباني را از دست مي دهيم، و از فراقش به وحشت افتاده، احساس غربت مي كنيم. این ماه عید اولیاء الهی و ارزشمندترین زمان بود. او مصاحبی گرانمایه بود که فراقش دردناک است و ... ». با توجه به این سخنان که فرمایش شخصي است كه با باطن روزه اين ماه و شب قدر در تماس بوده است، می توان فهمید که دلیل احساس فراق اولیای الهی بعد از ماه رمضان چیست.

توصيف امام سجاد(ع) از «ماه رمضان»

پرسش : امام سجاد(علیه السلام) چگونه «ماه رمضان» را توصيف مي كند؟
پاسخ اجمالی:

امام سجاد(ع) ماه مبارك رمضان را عيد اولياء الله مي‏ داند. در صحيفه سجّاديه دعايي درباره وداع ماه مبارك رمضان وجود دارد كه در یک فراز از اين دعا حضرت مي فرمايد: «خدايا نعمتهاي فراواني به ما دادي. يكي از برجسته ‏ترين نعمتها، ماه رمضان و يكي از بهترين فضيلتها، روزه اين ماه است كه نصيب ما كردي و هيچ زماني، به عظمت زمان ماه مبارك رمضان نيست. گذشته از آنكه شب قدر را در آن قرار دادي، اين ماه را ظرف نزول قرآن كريم قرار دادي كه چنين فيضي در اين ماه نازل شده است».

«حُسن فعلی» و «حُسن فاعلی» در عبادات

پرسش : «حُسن فعلی» و «حُسن فاعلی» در عبادات به چه معناست؟
پاسخ اجمالی:

منظور از «حُسن فعلى» اين است كه عبادت ذاتاً مطلوب و محبوب معبود باشد؛ مثل سجده كه حُسن فعلى دارد، و ذاتاً مطلوب است، و مراد از «حُسن فاعلى» اين است كه انجام دهنده عبادت نيّت خوبى داشته باشد و عبادتش براى قرب به پروردگار باشد؛ نه براى هوى و هوس و رياكارى و مانند آن.

حیله شرعی برای جلوگیری از «عادت ماهیانه» زنان

پرسش : آیا زنان برای جلوگیری از «عادت ماهیانه» می توانند از حیله های شرعی استفاده نمایند؟
پاسخ اجمالی:

یکی از موضوعات مستحدثه و جديد، استفاده خانمها از قرصهای مخصوص جهت جلوگیری از عادت ماهیانه است. این کار به جهت این است که بعضی علاقمند هستند که عبادت خود را در ماه مبارک رمضان و یا ایام حج یا زیارت عتبات به طور کامل انجام دهند. از نظر شرعی دليلى بر ممنوعیت خوردن قرصهاى جلوگيرى از عادت ماهيانه نداريم مگر اینکه ضرر عمده اى داشته باشد که در این صورت خوردنش حرام است؛ البته بنا به گفته کارشناسان، اگر به مقدار كم مصرف شود، ضرر مهمّى نخواهد داشت.

حیله های شرعی برای «غسل نکردن»

پرسش : چه حیله های شرعی برای عدم انجام غسل و اکتفا به تیمم وجود دارد؟
پاسخ اجمالی:

شخصى را فرض مىكنيم كه جهت غسل و وضو آب دارد؛ امّا بر اثر تنبلى يا شرم و حيا يا گرانى قيمت آب و مانند آن نمىخواهد غسل كند؛ بلكه قصد دارد با تيمّم عبادتهاى خويش را انجام دهد. چنين شخصى دست به حيله مىزند، بدين شكل كه نماز خود را به تأخير مى اندازد، تا وقت براى غسل و وضو تنگ شود، سپس در ضيق وقت تيمّم مىكند، و با آن نماز يا روزهاش را انجام مىدهد. البته شایان ذکر است که اگر کسی بدون عذر موجه و شرعی نمازش را تا انتهاى وقت به تأخير بيندازد معصيت كرده، ولى نمازش صحيح است.

تعداد صفحات : 359