محتواى سوره الرحمن

پایگاه اطلاع رسانی دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

صفحه کاربران ویژه - خروج
ورود کاربران ورود کاربران

ورود به حساب کاربری

کلمه امنیتی:

نام کاربری:

کلمه عبور:

برای استفاده از امکانات پایگاه ثبت نام کنید .
مرتب سازی بر اساس
 

محتواى سوره الرحمن

پرسش : سوره «الرحمن» حاوى چه مطالبى مى باشد؟
پاسخ اجمالی:

سوره الرحمن به طور کلى، بیانگر نعمتهاى مختلف «معنوى» و «مادى» خداوند است؛ اما مى توان محتواى آن را به پنج بخش تقسیم کرد: آغاز سوره از برخی نعمتهاى الهی سخن مى گوید؛ سپس چگونگى آفرینش انس و جن را بیان می کند؛ بخش بعد بیانگر نشانه ها و آیات خداوند در زمین و آسمان است؛ سپس از نعمتهاى دنیوى فراتر رفته و نعمتهاى جهان دیگر را بیان می کند؛ در پایان اشاره کوتاهى به سرنوشت مجرمان و قسمتى از مجازاتهاى دردناک آنها آمده است.

پاسخ تفصیلی:

اینبه طور کلى، بیانگر نعمتهاى مختلف «معنوى» و «مادى» خداوند است که بر بندگان خود ارزانى داشته، و آنها را غرق در آن ساخته است، به طورى که مى توان نام اینرا«رحمت» یا«نعمت» گذارد، و به همین دلیل با نام مبارک «الرحمن» که «رحمت واسعه الهى» را بازگو مى کند، آغاز شده، و با اجلال و اکرام خداوند، پایان گرفته، و 31 بار جمله «فَبِاَىِّ آلاءِ رَبِّکُما تُکَذِّبان» ـ که به وسیله آن از بندگانش اقرار بر نعمتهاى خود مى گیرد ـ در آن ذکر شده است.
بنابراین، از یک نظر مجموع سوره، یک بخشِ به هم پیوسته، پیرامون نعمتهاى خداوند منّان است، و اما از نظر دیگر، مى توان محتواى آن را به پنج بخش تقسیم کرد:
«بخش اول» که مقدمه و آغازاست، از نعمتهاى بزرگ خلقت، تعلیم و تربیت، حساب و میزان، وسائل رفاهى انسان، و غذاهاى روحى و جسمى او سخن مى گوید.
«بخش دوم» توضیحى است بر مساله چگونگى آفرینش انس و جن.
«بخش سوم» بیانگر نشانه ها و آیات خداوند در زمین و آسمان است.
در «بخش چهارم» از نعمتهاى دنیوى فراتر رفته، سخن از نعمتهاى جهان دیگر است که با دقت و ظرافت خاصى ریزه کارى هاى نعمتهاى بهشتى، اعم از باغها، چشمه ها، میوه ها، همسران زیبا و باوفا، و انواع لباسها، توضیح داده شده است.
و بالاخره در «بخش پنجم» این سوره، اشاره کوتاهى به سرنوشت مجرمان و قسمتى از مجازاتهاى دردناک آنها آمده است، ولى از آنجا که اساسبر بیان رحمت الهى است، در این قسمت توضیح زیادى داده نشده، به عکس نعمتهاى بهشتى، که به طور مشروح و گسترده آمده است، آنچنان که دلهاى مومنان را غرق سرور و امید کرده، غبار غم را از دل برمى دارد، و نهال شوق را در خاطر مى نشاند.
تکرار«فَبِاَىِّ آلاءِ رَبِّکُما تُکَذِّبانِ»، آن هم در مقطعهاى کوتاه، آهنگ جالب و زیبائى بهداده، و چون با محتواى زیبایش آمیخته مى شود، جاذبه خیره کننده اى پیدا مى کند، لذا جاى تعجب نیست که در حدیثى از پیغمبر گرامى اسلام(صلىعلیه وآله) نقل شده: «لِکُلِّ شَىْء عَرُوسٌ وَ عَرُوسُ الْقُرْآنِ سُورَهُ الرَّحْمَنِ جَلَّ ذِکْرُه»؛ (براى هر چیزى، عروسى است، و عروسسوره الرحمن است).(1)
قابل توجه این که: واژه «عروس» گرچه در زبان فارسى، به خصوص زن اطلاق مى شود، ولى در فرهنگ عرب، به مرد و زن هر دو مادام که در مراسم عروسى هستند اطلاق مى گردد.(2)
و از آنجا که مرد و زن، در چنین مراسمى، در بهترین و زیباترین حالات و کامل ترین احترامات قرار دارند، این واژه به موجودات بسیار زیبا و گرامى اطلاق مى شود.
علت انتخاب نام «الرحمن» براى این سوره، و نیز تناسبش، ناگفته پیداست.(3)

پی نوشت:

(2). «لسان العرب» و«مجمع البيان» و«صحاح اللغة» و ... .

تاریخ انتشار: « 1392/11/10 »
فهرست نظرات
*متن
*کد امنیتی http://makarem.ir
تعداد بازدیدکنندگان : 375