حقیقت یقین و مراحل آن

پایگاه اطلاع رسانی دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

صفحه کاربران ویژه - خروج
ورود کاربران ورود کاربران

ورود به حساب کاربری

کلمه امنیتی:

نام کاربری:

کلمه عبور:

برای استفاده از امکانات پایگاه ثبت نام کنید .
مرتب سازی بر اساس
 

حقیقت یقین و مراحل آن

پرسش : حقیقت یقین و مراحل آن چیست؟
پاسخ اجمالی:

«یقین» نقطه مقابل «شک» است، و به معنى وضوح و ثبوت چیزى آمده است، و طبق آنچه از اخبار و روایات استفاده مى شود، به مرحله عالى ایمان، «یقین» گفته مى شود؛ و طبق آیه 95 سوره واقعه دارای سه مرحله است: علم الیقین؛ عین الیقین؛ و حقّ الیقین. مرحله اول جنبه عمومى دارد، مرحله دوم، براى پرهیزگاران است و مرحله سوم، مخصوص خاصان و مقربان.

پاسخ تفصیلی:

«یقین» نقطه مقابل «شک» است، همان گونه که «علم» نقطه مقابل «جهل» است، و به معنى وضوح و ثبوت چیزى آمده است، و طبق آنچه از اخبار و روایات استفاده مى شود، به مرحله عالى ایمان، «یقین» گفته مى شود، امام باقر(علیه السلام) فرمود: (ایمان یک درجه ازبالاتر است، ویک درجه ازبالاتر، و یقین یک درجه برتر ازاست)، سپس افزود: «وَ لَمْ یُقْسَمْ بَیْنَ النّاسِ شَیْءٌ اَقَلَّ مِنَ الْیَقِین»؛ (در میان مردم چیزى کمتر از یقین تقسیم نشده است).
راوى سوال مى کند: یقین چیست؟ مى فرماید:«التَّوَکُّلُ عَلَى اللّه وَ التَّسْلِیمُ لِلّهِ وَ الرِّضا بِقَضاءِ اللّه وَ التَّفْوِیضُ اِلَى اللّهِ»؛ (حقیقت یقین،بر خدا، تسلیم در برابر ذات پاک او، رضا به قضاى الهى و واگذارى تمام کارهاى خویش به خداوند است). (1)
برترى مقام یقین از مقاموو اسلام، چیزى است که در روایات دیگر نیز روى آن تاکید شده است. (2)
دردیگرى، از امام صادق(علیه السلام) مى خوانیم: «مِنْ صِحَّهِ یَقِینِ الْمَرْاِ الْمُسْلِمِ اَنْ لا یُرْضِیَ النّاسَ بِسَخَطِ اللّه وَ لا یَلُومَهُمْ عَلى ما لَمْ یُوْتِهِ اللّهُ... اِنَّ اللّهَ بِعَدْلِهِ وَ قِسْطِهِ جَعَلَ الرَّوْحَ وَ الرّاحَهَ فِی الْیَقِینِ وَ الرِّضا وَ جَعَلَ الْهَمَّ وَ الْحَزَنَ فِی الشَّکِّ وَ السَّخَطِ»؛ (از نشانه هاى صحت یقین مردم مسلمان این است که: مردم را با خشم الهى از خود خشنود نکند و آنها را بر چیزى که خداوند به او نداده است، ملامت ننماید [آنها را مسوول محرومیت خود نشمارد]... خداوند به خاطر عدل و دادش، آرامش و راحت را در یقین و رضا قرار داده و اندوه و حزن را در شک و ناخشنودى).
از این تعبیرات، و تعبیرات دیگر به خوبى استفاده مى شود: وقتى انسان به مقام یقین مى رسد، آرامش خاصى سراسر قلب و جان او را فرا مى گیرد.
ولى با این حال، براى یقین مراتبى است که در95واقعه «اِنَّ هذا لَهُوَ حَقُّ الْیَقِیْنِ» (3) به آن اشاره شده است و آن سه مرحله است. (4)
1 ـ علمو آن این است که: انسان از دلائل مختلف به چیزىآورد، مانند کسى که با مشاهده دودبه وجود آتش پیدا مى کند.
2 ـ عینو آن در جائى است که: انسان به مرحله مشاهده مى رسد و با «چشم» خود مثلاً آتش را مشاهده مى کند.
3 ـ حقو آن همانند کسى است که: وارد در آتش شود و سوزش آن را لمس کند و به صفات آتش متصف گردد و این بالاترین مرحله یقین است.
«محقق طوسى» در یکى از سخنان خود مى گوید: «یقین» همان اعتقاد جازم مطابق و ثابت است، که زوال آن ممکن نیست و در حقیقت از دو علم ترکیب یافته، علم به معلوم و علم به این که خلاف آن علم محال است و داراى چند مرتبه است: «علم الیقین»، «عین الیقین» و «حق الیقین». (5)
در حقیقت، مرحله اول جنبه عمومى دارد، مرحله دوم، براى پرهیزگاران است و مرحله سوم، مخصوص خاصان و مقربان.
لذا، در حدیثى آمده است: خدمت پیغمبر اکرم(صلىعلیه وآله) عرض کردند: شنیده ایم بعضى از یاران عیسى(علیه السلام) روى آب راه مى رفتند؟! فرمود: «لَوْ کانَ یَقِیْنُهُ اَشَدَّ مِنْ ذلِکَ لَمَشى عَلَى الْهَواءِ»؛ (اگر یقینش از آن محکم تر بود، بر هوا راه مى رفت)
مرحوم «علامه طباطبائى» بعد از ذکر این حدیث، مى افزاید: همه چیز بر محور یقین به خداوند سبحان، و محو کردن اسباب جهان تکوین از استقلال در تاثیر، دور مى زند، بنابراین، هر قدر اعتقاد وانسان به قدرت مطلقه الهیه بیشتر گردد، اشیاء جهان به همان نسبت در برابر او مطیع و منقاد خواهند شد. (6)
و این است رمز رابطه یقین و تصرف خارق العاده در عالم آفرینش. (7)

پی نوشت:

(2). همان، صفحه 135- 137.

تاریخ انتشار: « 1392/11/10 »
فهرست نظرات
*متن
*کد امنیتی http://makarem.ir
تعداد بازدیدکنندگان : 473