معنای واژه «مَثَل»

پایگاه اطلاع رسانی دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

صفحه کاربران ویژه - خروج
ورود کاربران ورود کاربران

ورود به حساب کاربری

کلمه امنیتی:

نام کاربری:

کلمه عبور:

برای استفاده از امکانات پایگاه ثبت نام کنید .
مرتب سازی بر اساس
 

معنای واژه «مَثَل»

پرسش : منظور از واژه «مَثَل» چیست؟
پاسخ اجمالی:

«مَثَلْ» در اصل از ماده «مُثُول» به معناى صاف ايستادن است؛ از این رو به عكس هايى كه از كسى يا چيزى مى گيرند، يا نقّاشى مى كنند، «تمثال» می گويند، گوئى خود او در آنجا ايستاده است. همچنین به هر چيزى كه شبيه چيز ديگر باشد «مثال» گفته مي شود، و «مَثَل» سخنى است كه با سخن ديگر شباهتى دارد. از سویی «مَثَلْ» به معناى صفت نيز آمده، که گاه به صفات جالب و زيبا «مَثَلْ» گفته مي شود.

پاسخ تفصیلی:

«مَثَلْ» دراز ماده «مُثُول» به معنى صاف ایستادن است، و به عکس هایى که از کسى یا چیزى مى گیرند، یا نقّاشى مى کنند، «تمثال» گفته مى شود، گوئى خود او در آنجا ایستاده است، سپس به هر چیزى که شبیه چیز دیگر است «مثال» گفته می شود.

همچنین «مَثَل» به سخنى گفته مى شود که با سخن دیگر شباهتى داشته باشد و یا آن را تبیین کند. بعضى گفته اند: فرق میان «مماثل» و «مساوى» آن است که «مماثل» به دو چیز مى گویند که از یک جنس باشد؛ اما مساوى ممکن است از یک جنس باشد یا دو جنس، همین قدر که در مقدار و اندازه یکى باشند کافى است. «مَثَلْ» به معنى صفت نیز آمده است، و گاه به صفات جالب و زیبا و داستان هاى عجیب و قابل توجه نیز اطلاق مى شود و لذا «اَمْثَل» به معنى نمونه است.
«مُثْلَه» کردن به معناى قطع نمودن بعضى از اعضاى بدن انسان به عنوان شکنجه و مجازات است، در واقع کسى که مرتکب چنین عملى مى شود، مى خواهد به دیگران بفهماند که اگر شما هم چنین کنید مجازاتى مثل این شخص خواهید داشت، و لذا «مَثُلات» به معناى عقوبت ها آمده است، عقوبت هایى که باعث عبرت دیگران مى شود تا مرتکب اعمالى مثل اعمال گذشتگان نشوند.(1)
به این ترتیب ملاحظه مى کنیم که ریشه یک لغت به مناسبت هاى مختلفى در مفاهیم بسیار متنوع و جدیدى به کار مى رود، و تدریجاً ازخود فاصله گرفته، به طورى که معانى کاملا مختلفى را شامل مى شود، در حالى که ریشه همه یکى است.(2)

پی نوشت:

(1). المفردات في غريب القرآن، راغب اصفهانى، حسين بن محمد، تحقيق: داوودی، صفوان عدنان، دارالعلم، الدار الشامية، بيروت، 1412 ق، چاپ اول، ص 760، مثل؛ معجم المقاييس اللغة، ابن فارس، أحمد بن فارس‏، محقق / مصحح: هارون، عبد السلام محمد، مكتب الاعلام الاسلامي، ‏قم،‏ ‏1404 ق‏، چاپ اول، ج ‏5، ص 297، مثل؛ لسان العرب، ابن منظور، محمد بن مكرم، دار صادر، بيروت، 1414 ق، چاپ سوم، ج ‏11، ص 615، مثل؛ مجمع البحرين، طريحى، فخر الدين، تحقيق: سيد احمد حسين، كتابفروشى مرتضوى، تهران، 1375 ش، چاپ سوم، ج ‏5، ص 470، مثل.

(2). پيام قرآن‏، مكارم شيرازى، ناصر، با همکاری جمعى از فضلاء، دار الكتب الاسلاميه‏، تهران‏، 1386 ش‏، چاپ نهم، ج 4، ص 13.

تاریخ انتشار: « 1397/05/16 »
فهرست نظرات
*متن
*کد امنیتی http://makarem.ir
تعداد بازدیدکنندگان : 56