حقيقت «اسماء الحسنی»

پایگاه اطلاع رسانی دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

صفحه کاربران ویژه - خروج
ورود کاربران ورود کاربران

ورود به حساب کاربری

کلمه امنیتی:

نام کاربری:

کلمه عبور:

برای استفاده از امکانات پایگاه ثبت نام کنید .
مرتب سازی بر اساس
 

حقيقت «اسماء الحسنی»

پرسش : حقیقت «اسماء الحسنی» چیست؟
پاسخ اجمالی:

«اسماء حُسنى» به معناى نام هاى نيكو است و نام هاى او جزء «اسماء حُسنى» است؛ زيرا نام هاى خداوند يا از كمال ذات او خبر مى دهد؛ مانند: «عالم» يا از عدم وجود هرگونه نقص در آن ذات بى مثال خبر مي دهند؛ مانند: «قدّوس» و يا حاكى از افعال اوست كه فيض وجود را از جهات مختلف منعكس مى كند، مانند «رحمان» و «خالق». «اسماءِ حُسنى» مخصوص خداوند است؛ چون اسماءِ او حاكى از كمالات اوست، و مى دانيم واجب‌ الوجود عين كمال مطلق است و كمال حقيقى از آنِ او است و غير او همه ممكن الوجود است و سر تا پا نياز.

پاسخ تفصیلی:

«اسماء حُسنى» به معناى نام هاى نیکو است و مسلّماً همه نام‌ هاى خداوند نیکو است و به این ترتیب همه نام هاى الهى را شامل مى شود، و چنانچه در شان نزول110«اسراء» آمده، اینزمانى نازل شد که: مشرکان از پیامبر(صلیعلیه و آله) شنیدند که مى فرماید: «یا اَللهُ یا رَحْمانُ!» آنها به طعنه گفتند او ما را از پرستش دو معبود نهى مى کند ولى خودش معبود دیگرى را مى خواند! ...در این هنگامنازل شد و پندار تعدّد را رد کرد[و فرمود اینها اسماءِ حُسنى خداوند و نام هاى نیکوى مختلفى است که همه اشاره به ذات واحد حق مى کند.(1)
به این ترتیب همه اینها تعبیرات مختلفى است که از کمالات بى انتهاى آن ذات واحد حکایت دارد؛ و به گفته شاعر:
عِباراتُنا شَتّى وَ حُسْنُکَ واحِدٌ *** وَ کُلٌّ اِلى ذاکَ الْجَمالِ یُشیرُ.
(تعبیرات ما مختلف است ولى حسن تو یکى بیش نیست *** و همه به آن جمالِ واحدِ بى‌ مثال اشاره مى‌کنند!).
از تعبیراتى که در آیاتآمده برمى آید که همه نام‌ هاى او جزءحُسنى است: «وَ لِلّهِ الْاَسْماءُ الْحُسْنى فَادْعُوهُ بِها»؛ (و بهترین نام ها براى خداست؛را به آن [نامها] بخوانید). دلیل آن هم روشن است؛ زیرا نام هاى خداوند یا از کمال ذات اومى دهد(مانند: «عالم» و «قادر») یا از عدم وجود هرگونه نقص در آن ذات بى‌ مثال‌(مانند: «قدّوس») و یا حاکى از افعال او است که فیض وجود را از جهات مختلف منعکس مى کند(مانند «رحمان» و «رحیم» و «خالق» و «مدبّر» و «رازق»). تعبیر آیات مربوطه(2) که دلیل بر حصر است نشان مى دهد که «اسماءِ حُسنى» مخصوص خداوند است. این به خاطر آن است که اسماءِ او حاکى از کمالات او است، و مى‌ دانیم واجب‌ الوجود عین کمال و کمال مطلق است، بنابراین کمال حقیقى از آنِ او است و غیر او هرچه هست ممکن الوجود است و سر تا پا نیاز و فقر!
در اینجا این سوال پیش مى آید که در روایات عدد معیّنى براى «اسماءِ حُسنى» ذکر شده، این نشان مى دهد که اسماءِ حُسنى توصیفى براى همه نام‌ هاى خداوند نیستند؛ بلکه تنها به قسمتى از این نامها اشاره مى کنند. در پاسخ این سوال مى توان گفت: ذکر تعداد معیّنى از صفات و اسماءِ ممکن است به خاطر اهمیّت آنها باشد، نه دلیل بر انحصار. اضافه بر این، بسیارى از اسماءِ الهى شکل شاخه هاى اصلى را دارند، و بقیّه از آنها منشعب مى‌ شوند. مثلا «رازق»(روزی‌ بخش) شاخه‌ اى از صفت «رب»(مالک و مدبّر) است، همچنین اوصافى مانند «محیى»‌(زنده کننده) «ممیت»(میراننده) نیز همین‌ گونه است.
بسیار بعید است که «اسماءِ حُسنى» داراى مفهوم خاصى در شرع‌(به اصطلاح حقیقه شرعیه) باشند؛ بلکه همان معناى لغوى(نام هاى نیکو) را بیان مى کند که شامل تمام نام ها و اوصافاست. این کهمجید مى فرماید: «خدا داراى اسماءِ حُسنى است او را به این نام ها بخوانید» در حقیقت اشاره به ترک الحاد و تحریف این اسماءِ است؛ به گونه اى که نام هاىرا بر بت ها نهند، یا اشاره به پرهیز از نام هایى است که مفهوم آن با نقائص آمیخته، و ویژه مخلوقات است، یا این که منظور اشاره به این است که تعدّد نام‌ ها هیچ‌ گونه منافاتى با وحدت ذات پاک او ندارد، چرا که تعدّد نام‌ ها ناشى از اختلاف زاویه دید ما نسبت به آن کمال مطلق است، گاه از دریچه آگاهى او بر همه چیز نگاه مى کنیم و مى گوئیم «عالم» است، و گاه از دریچه توانائى او بر هر کار، و مى گوئیم «قادر» است. به هر حال همه قرائن نشان مى‌ دهد که تمام اسماءِنام های حُسنى است؛ هرچند بخشى از آن داراى اهمیّت ویژه و خاصّى است.(3)

پی نوشت:

(1). الدر المنثور فى تفسير المأثور، سيوطى، جلال الدين، كتابخانه آية الله مرعشى نجفى، قم، 1404 ق، ج ‏4، ص 206، قوله تعالى قل ادعوا الله الآية.

(2). قرآن کریم، سوره اعراف، آيه 180؛ سوره اسراء، آيه 110؛ سوره طه، آيه 8 و سوره حشر، آيه 24.

(3). پيام قرآن‏، مكارم شيرازى، ناصر، با همکاری جمعى از فضلاء، دار الكتب الاسلاميه‏، تهران‏، 1386 ش، چاپ نهم، ج 4، ص 40.

تاریخ انتشار: « 1397/05/17 »
فهرست نظرات
*متن
*کد امنیتی http://makarem.ir
تعداد بازدیدکنندگان : 34