معنای واژه «علم»

پایگاه اطلاع رسانی دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

صفحه کاربران ویژه - خروج
ورود کاربران ورود کاربران

ورود به حساب کاربری

کلمه امنیتی:

نام کاربری:

کلمه عبور:

برای استفاده از امکانات پایگاه ثبت نام کنید .
مرتب سازی بر اساس
 

معنای واژه «علم»

پرسش : منظور از واژه «علم» چیست؟
پاسخ اجمالی:

«عِلْم» در اصل به معناى درك حقيقت چيزى است، و آن بر دو گونه است: درك ذات شىء و درك صفات شىء. گاهى علم جنبه نظرى دارد كه به مسائل فكرى و اعتقادي مربوط است، و گاه جنبه عَمَلى دارد که به مسائل عَمَلى مانند عبادات و امور اجتماعى ارتباط دارد. در تقسيم ديگری علم به عقلي و سمعي تقسيم می شود که اولى از دليل عقل گرفته مى شود، و دومى از لسان وحى.

پاسخ تفصیلی:

«عِلْم» دربه معنى درک حقیقت چیزى است، و آن بر دو گونه است، درک ذات شىء، و درک صفات شىء. اوّلی متعدّى به یک مفعول مى شود_ مثلا مى گویند «عَلِمْتُهُ»؛ یعنى من آن را دانستم و درک کردم ـ و دومى متعدى به دو مفعول مى شود،مى فرماید: «فَاِنْ عَلِمْتُمُوهُنَّ مُوْمِناتٍ»(1)؛ (اگر آنان را مومن یافتید).
از سوى دیگر، «علم» بر دو گونه است: گاهى جنبه نظرى دارد، و آن مربوط به مسائل فکرى و اعتقادی است، و گاه جنبه عَمَلى دارد و آن مربوط به مسائل عَمَلى مانند عبادات و امور اجتماعى است. «علم» از نظر دیگرى به دو قسم تقسیم مى شود: عقلى و سمعى، اولى از دلیل عقل گرفته مى شود، و دومى از لسان وحى. در «مقاییس اللّغه» ریشه اصلى علم را همان اثرى که با آن چیز شناخته مى شود شمرده، و لذا ماده «تعلیم»، به معناى علامت‌ گذارى و «عَلَم» (بر وزن قَلَم) به معناى پرچم آمده است.
«عَلاّمْ» (بر وزن جبّار) و «عَلاّمه» هر دو به معنى کسى است که بسیار عالم و دانشمند است.(2) همچنین «عَلَم» (بر وزن قَلَم) به معناى کوه بلند نیز آمده است، و «عَیْلَمْ» به معناى دریا و یا چاه پر آب مى باشد، این فشرده اى است از آنچه محققان درواژه علم گفته اند.(3)،(4)

پی نوشت:

(1). قرآن کریم، سوره ممتحنه، آيه 10.

(2). توجه داشته باشيد كه «ة» در «عَلّامه»، علامت تأنيث نيست؛ بلكه براى مبالغه است.

(3). المفردات في غريب القرآن، راغب اصفهانى، حسين بن محمد، تحقيق: صفوان عدنان، داود، الدار الشامية، بيروت، 1412 ق، چاپ اول، ص 580، ماده: علم؛ كتاب العين، فراهيدى، خليل بن احمد، انتشارات هجرت، قم، 1410 ق، چاپ دوم، ج ‏2، ص 152، ماده: علم؛ معجم المقاييس اللغة، ابن فارس، أحمد بن فارس‏، محقق / مصحح: هارون، عبد السلام محمد، مكتب الاعلام الاسلامي، ‏قم،‏ ‏1404 ق، چاپ اول، ج ‏4، ص 109، ماده: علم؛ لسان العرب، ابن منظور، محمد بن مكرم، دار صادر، بيروت، 1414 ق، چاپ سوم، ج ‏12، ص 418، ماده علم.

(4). پيام قرآن‏، مكارم شيرازى، ناصر، با همکاری جمعى از فضلاء، دار الكتب الاسلاميه‏، تهران‏، 1386 ش، چاپ نهم، ج 4، ص 65.

تاریخ انتشار: « 1397/05/17 »
فهرست نظرات
*متن
*کد امنیتی http://makarem.ir
تعداد بازدیدکنندگان : 19