جامعیّت «احکام اسلامی» از زبان امام علي(ع)

پایگاه اطلاع رسانی دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

صفحه کاربران ویژه - خروج
ورود کاربران ورود کاربران

ورود به حساب کاربری

کلمه امنیتی:

نام کاربری:

کلمه عبور:

برای استفاده از امکانات پایگاه ثبت نام کنید .
مرتب سازی بر اساس
 

جامعیّت «احکام اسلامی» از زبان امام علي(ع)

پرسش : امام علی(علیه السلام) درباره جامعیت «احکام اسلامی» چه فرموده است؟
پاسخ اجمالی:

امام علی(ع) درباره جامعیّت احکام اسلام می فرماید: «خداوند پيامبر(ص) را در حالى از اين جهان بُرد كه احكام هدايت را به خلق رسانده بود، چنان كه خداوند چيزى از دينش را بر شما پنهان نكرده است، و هيچ مطلبى را كه سبب رضايت او يا ناخشنوديش باشد وانگذاشته جز اينكه نشانه اى آشكار و آيه اى محكم و روشن براى آن قرار داده است كه از آن باز مى دارد يا به سوى آن دعوت مى كند، رضا و خشم او در گذشته و حال و آينده يكسان است، بدانيد خداوند هيچ گاه از شما خشنود نمى شود به كارى كه بر پيشينيان به سبب آن، خشم گرفته، و هرگز بر شما خشمگين نمى شود به چيزى كه از پيشينيان راضى شده است. [آرى] شما در راه روشنى گام بر مى داريد و همان سخنى را مى گوييد كه بزرگان پيش از شما گفته اند».

پاسخ تفصیلی:

امام علی(علیه السلام) در بخشی از183 «نهج البلاغه» به بیان جامعیّت احکاموپرداخته، مى فرماید: (خداوند پیامبرش(صلىعلیه و آله) را در حالى از این جهان برد که احکام هدایترا به خلق، رسانده بود [و حلال ورا به طور کامل براى همگان تبیین نمود])؛ «وَ قَبَضَ نَبِیَّهُ(صلىعلیه وآله) وَ قَدْ فَرَغَ اِلَى الْخَلْقِ مِنْ اَحْکَامِ الْهُدَى بِهِ». سپس چنین نتیجه گیرى مى کند؛ (حال که چنین استرا آن گونه بزرگ بشمارید که خود [در قرآن] بیان کرده است)؛ «فَعَظِّمُوا مِنْهُ سُبْحَانَهُ مَا عَظَّمَ مِنْ نَفْسِهِ».
اشاره به اینکه از پیش خود صفاتى براىقرار ندهید و در مقام عبادت و نیایش و تعظیم و تقدیس پروردگار از خود چیزى اختراع نکنید؛ بلکه در همه این امور تابع هدایت ها و دستورهاى او باشید که درآمده است (این تعبیر ممکن است اشاره به توقیفى بودن صفاتو تعبّدى بودن عبادات باشد).
سپس به بیان علّت این موضوع مى پردازد و مى فرماید: (چنان که خداوند چیزى از دینش را بر شما پنهان نکرده است، و هیچ مطلبى را که سبب رضایت او یا ناخشنودیش باشد وانگذاشته، جز اینکه [در قرآن] نشانه اى آشکار واى محکم و روشن براى آن قرار داده است که از آن باز مى دارد یا به سوى آن دعوت مى کند)؛ «فَاِنَّهُ لَمْ یُخْفِ عَنْکُمْ شَیْئاً مِنْ دِینِهِ، وَ لَمْ یَتْرُکْ شَیْئاً رَضِیَهُ اَوْ کَرِهَهُ اِلَّا وَ جَعَلَ لَهُ عَلَماً بَادِیاً(1)، وَ آیَهً مُحْکَمَهً، تَزْجُرُ عَنْهُ، اَوْ تَدْعُو اِلَیْهِ».
به بیان دیگر، خداوند نسبت به همه اوامر و نواهیش اتمام حجّت فرموده و رسولدر رساندن پیام الهى کوتاهى نکرده؛ اصول را روشن ساخته و فروع را تبیین کرده است، بنابراین جایى براى ابداعات این و آن نگذاشته است.
در ادامه مى فرماید: این احکام مخصوص زمان پیامبر(صلىعلیه وآله) نبود، بلکه؛ (رضا و خشم [و قانون] او در گذشته و حال و آینده یکسان است)؛ «فَرِضَاهُ فِیمَا بَقِیَ وَاحِدٌ، وَ سَخَطُهُ فِیمَا بَقِیَ وَاحِدٌ».
بنابراین نباید بعضى به این بهانه متوسّل شوند که احکام عصر پیامبر مخصوص آن زمان بوده و با تغییر زمان و دگرگونى محیط بایدتازه اى به راه اندازیم! در واقع این جمله امام(علیه السلام) اشاره به مضمونمعروف نبوى است: «حَلالُ مُحَمَّدٍ حَلالٌ ابَداً اِلَى یَوْمِ الْقِیامَهِ وَ حَرامُهُ حَرامٌ ابَداً اِلَى یَوْمِ الْقِیامَهِ».(2)
در ادامه این سخن و در تاکید وحدت برنامه هاى الهى درباره همه انسان ها، اعم از آیندگان و گذشتگان و حال، مى افزاید: (بدانید خداوند هیچ گاه از شما خشنود نمى شود به کارى که بر پیشینیان به سبب آن، خشم گرفته، و هرگز بر شما خشمگین نمى شود به چیزى که از پیشینیان راضى شده است. [آرى] شما در راه روشنى گام بر مى دارید [که همه انبیا به آن دعوت کرده اند] و همان سخنى را مى گویید که بزرگان پیش از شما گفته اند)؛ «وَ اعْلَمُوا اَنَّهُ لَنْ یَرْضَى عَنْکُمْ بِشَیْءٍ سَخِطَهُ عَلَى مَنْ کَانَ قَبْلَکُمْ، وَ لَنْ یَسْخَطَ عَلَیْکُمْ بِشَیْءٍ رَضِیَهُ مِمَّنْ کَانَ قَبْلَکُمْ. وَ اِنَّمَا تَسِیرُونَ فِی اَثَرٍ بَیِّنٍ، وَ تَتَکَلَّمُونَ بِرَجْعِ قَوْلٍ قَدْ قَالَهُ الرِّجَالُ مِنْ قَبْلِکُمْ».
همه این تعبیرات اشاره به آن است که اصول تعلیمات انبیاء و رجالِ وحى یکى است و برنامه سعادت و تکامل انسان ها که از سوىبه وسیله مردان وحى ابلاغ شده است یکسان است، هر چند با گذشت زمان تکامل بیشترى یافته است و این در واقع یکى از شاخه هاىاست. این همان چیزى است کهمجید مى فرماید: «آمَنَ الرَّسُولُ بِمَا اُنزِلَ اِلَیْهِ مِنْ رَبِّهِ وَ الْمُوْمِنُونَ کُلٌّ آمَنَ بِاللهِ وَ مَلَائِکَتِهِ وَ کُتُبِهِ وَ رُسُلِهِ لَا نُفَرِّقُ بَیْنَ اَحَدٍ مِّنْ رُسُلِهِ»؛ (پیامبر به آنچه از سوى پروردگارش بر او نازل شدهآورده است و همه مومنان [نیز] بهو فرشتگانش و کتاب هاى او و فرستادگانشآورده اند [و گفتند:] ما در میان هیچ یک از پیامبران او فرق نمى گذاریم [و به همهداریم]).(3)،(4)

پی نوشت:

(1). «بادى» از ريشه «بَدْو» بر وزن «جبر» به معناى آشكار شدن گرفته شده و جنبه وصفى دارد و به معناى آشكار و نمايان است.

(2). الكافي، كلينى، محمد بن يعقوب بن اسحاق‏، محقق / مصحح: غفارى، على اكبر و آخوندى، محمد، دار الكتب الإسلامية، تهران، ‏ ‏1407 قمری، چاپ: چهارم، ج ‏1، ص 58، (باب البدع و الرأي و المقاييس).

(3). سوره بقره، آيه 285.

(4). گردآوری از کتاب: پيام امام امير المؤمنين(عليه السلام)‏، مكارم شيرازى، ناصر، تهيه و تنظيم: جمعى از فضلاء، دار الكتب الاسلامية‏، تهران‏، 1386 شمسی‏، چاپ: اول‏، ج 7، ص 100.

تاریخ انتشار: « 1397/07/15 »
فهرست نظرات
*متن
*کد امنیتی http://makarem.ir
تعداد بازدیدکنندگان : 22