موانع شناخت خداوند از زبان امام علي(ع)

پایگاه اطلاع رسانی دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

صفحه کاربران ویژه - خروج
ورود کاربران ورود کاربران

ورود به حساب کاربری

کلمه امنیتی:

نام کاربری:

کلمه عبور:

برای استفاده از امکانات پایگاه ثبت نام کنید .
مرتب سازی بر اساس
 

موانع شناخت خداوند از زبان امام علي(ع)

پرسش : امام علی(علیه السلام) در185 «نهج البلاغه» چه موانعی را برای شناخت خداوند برمی شمارد؟
پاسخ اجمالی:

امام علی(ع) درباره موانع شناخت خداوند مي فرمايد: «اگر در عظمت قدرت [خداوند] و اهمّيّت نعمت او مى انديشيدند، به راه راست باز مى گشتند و از آتش سوزان [دوزخ] مى ترسيدند، ولى دل ها بيمار و چشم هاى بصيرت معيوب است». در اينجا امام(ع) به دو علّت عمده اشاره كرده است؛ عقل ها بر اثر هوی و هوس ها و آفات ديگر از كار مى افتد و پرده هاى گناه و تعصّب و خودخواهى بر روى چشم هاى بصيرت افكنده مى شود و بدين وسيله شناخت خداوند غير ممكن مي شود.

پاسخ تفصیلی:

امام علی(علیه السلام) در بخشی از185 «نهج البلاغه» مى فرماید: (اگر در عظمت قدرت [خداوند] و اهمّیّت نعمت او مى اندیشیدند، به راه راست باز مى گشتند و از آتش سوزان [دوزخ] مى ترسیدند)؛ «وَ لَوْ فَکَّرُوا فِی عَظِیمِ الْقُدْرَهِ، وَ جَسِیمِ النِّعْمَهِ، لَرَجَعُوا اِلَى الطَّرِیقِ، وَ خَافُوا عَذَابَ الْحَرِیقِ».
اشاره به دو چیز است که اگر اندیشه ها در آن به کار گرفته شود آثار آن به زودى در اعمال انسان آشکار مى شود؛ نخست اندیشه در عظمت قدرت خدا، که کُرات عظیم آسمانى و میلیاردها ستاره در یک کهکشان و صدها میلیون کهکشان آفریده و کرانه هاى ملک عظیم او بر هیچ کس روشن نیست و آنچه را درباره عظمت جهان مى گوییم مربوط به چیزى است که در قلمرو علم قاصر ما قرار گرفته و اى بسا تمام اینها همچون برگ درختى باشد که بر پیکر درخت سر به آسمان کشیده اى در میان جنگلى قرار دارد. اندیشه در این امر سبب مى شود که انسان در برابر چنین قدرتى خاضع گردد، سر بر آستانش نهد دل به او ببندد و زندگى خود را با نام و یاد او نورانى سازد.
دیگر اینکه در نعمت هایى بیندیشد که همه وجود ما را در برگرفته و از لحظه انعقاد نطفه تا پایان عمر ادامه دارد؛ خورشید، ماه، آسمان و زمین را به خدمت ما گماشته و ابرها، بادها و باران ها را سر بر فرمان ما نهاده، و در همه جا خوان نعمتش را گسترده و همه را روزى خوار خود ساخته است. به یقیننعمت که در فطرت هر انسانى است او را به دنبال شناخت منعم مى فرستد.
حضرت در ادامه به این مطلب اشاره می کند که چه عاملى سبب مى شود با وجود این انگیزه هاى قوى، انسان از راه بماند و به بیراهه کشیده شود و عذاب دردناک الهى دامان او را بگیرد: (ولى دل ها بیمار و چشم هاى بصیرت معیوب است)؛ «وَ لکِنِ الْقُلُوبُ عَلِیلَهٌ، وَ الْبَصَائِرُ مَدْخُولَهٌ!(1)».
در اینجا امام(علیه السلام) به دو علّت عمده اشاره مى کند؛ زیرا منظور از «قلوب»، عقل هاست که بر اثر شناخت هوا و هوس ها و آفات دیگر، از کار مى افتد و منظور از «بصائر»، چشم هاى بصیرت است که پرده هاىو تعصّب و خودخواهى بر روى آن افکنده مى شود.
بدیهى است آنها هرگز درخلقت چنین نبوده؛ بلکه بر اثر غفلت و هوی و هوس و شهوت به این روز افتاده اند. امام(علیه السلام) در این عبارت کوتاه، اشاره به موانع شناخت مى کند که در آیاتنیز آمده است: «کَلَّا بَلْ رَانَ عَلى قُلُوبِهِمْ مَّا کَانُوا یَکْسِبُونَ»(2)؛ (چنین نیست [که آنها مى پندارند]؛ بلکه اعمالشان چون زنگارى بر دل هایشان نشسته است). و در جاى دیگر مى فرماید: «اَفَرَاَیْتَ مَنِ اتَّخَذَ اِلهَهُ هَوَاهُ وَ اَضَلَّهُ اللهُ عَلى عِلْمٍ وَ خَتَمَ عَلَى سَمْعِهِ وَ قَلْبِهِ وَ جَعَلَ عَلَى بَصَرِهِ غِشَاوَهً»(3)؛ (آیا دیدى کسى را که معبود خود را هواى نفس خویش قرار داده و خداوند او را با آگاهى [بر اینکه شایسته هدایت نیست] گمراه ساخته و بر گوش و قلبش مهر زده و بر چشمش پرده قرار داده است).
در آیات بیشمارى نیز همگان را دعوت به مطالعه اسرار آفرینش و تفکّر در قدرت و نعمت هاىکرده تا از این طریق به راه راست پى برند.(4)

پی نوشت:

(1). «مدخولة» از ريشه «دخل» بر وزن «دغل» به معناى فساد و تباهى است.

(2). سوره مطفّفين، آيه 14.

(3). سوره جاثيه، آيه 23.

(4). گردآوری از کتاب: پيام امام امير المؤمنين(عليه السلام)‏، مكارم شيرازى، ناصر، تهيه و تنظيم: جمعى از فضلاء، دار الكتب الاسلامية‏، تهران‏، 1386 شمسی‏، چاپ: اول‏، ج 7، ص 157.

تاریخ انتشار: « 1397/07/16 »
فهرست نظرات
*متن
*کد امنیتی http://makarem.ir
تعداد بازدیدکنندگان : 77