«برهان نظم» در کلام امام علی(ع)

پایگاه اطلاع رسانی دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

صفحه کاربران ویژه - خروج
ورود کاربران ورود کاربران

ورود به حساب کاربری

کلمه امنیتی:

نام کاربری:

کلمه عبور:

برای استفاده از امکانات پایگاه ثبت نام کنید .
مرتب سازی بر اساس
 

«برهان نظم» در کلام امام علی(ع)

پرسش : امام علی(علیه السلام) چگونه از «برهان نظم» برای پاسخ به منکراناستفاده نموده است؟
پاسخ اجمالی:

امام علی(ع) در پاسخ به منکران خدا می فرماید: «آیا ممکن است ساختمانی بدون سازنده پدید آید»، امام(ع) در این استدلال، عقل و شعور انسان را به میدان قضاوت می آورد و در ضمن مثالی به «برهان نظم» استدلال می کند؛ زیرا همواره نظم دليل بر عقل و شعورِ پديدآورنده می باشد و نظم دقيق تر و پيچيده تر حکایت از عقل و دانش بيشترى دارد، همانند ساختمان بدن انسان که با این دستگاه هاى حساس و پیچیده حکایت از عقل و شعور سازنده آن دارد.

پاسخ تفصیلی:

آنچه امام علی(علیه السلام) در جمله هایى از185 «نهج البلاغه» بیان فرموده: «وَ هَلْ یَکُونُ بِنَاءٌ مِنْ غَیْرِ بَانٍ، اَوْ جِنَایَهٌ مِنْ غَیْرِ جَانٍ»؛ (آیا ممکن است ساختمانی بدون سازنده[عاقل و آگاه] یا حتی جنایتی [برنامه ریزی شده] بدون جنایتگر پدید آید)؛ اشاره لطیفى است به «برهان معروف نظم» که از مهم ترین استدلالات خداشناسى است.
توضیح اینکه هر گاه ما وارد ساختمان مجلّل چند طبقه اى شویم که داراى اتاق هاى خواب متعدد، سالن هاى پذیرایى، آشپزخانه، حمام و سرویس بهداشتى و آسانسورهایى باشد هنگامى که به سقفها و دیوارها نگاه مى کنیم آیینه کارى هاى زیبا، گچ برى ها، نقاشى و رنگ آمیزى جالبى در هر طرف مى بینیم. وسایل گرمایش و سرمایش، لوله کشى هاى آب و گاز، سیم کشى هاى برق و تلفن همه منظم و مرتب است.
آیا هیچ کس [در هر حد از عقل و شعور باشد] احتمال مى دهد که تصادف هاى ناشى از حوادثِ مختلف طبیعى آن را به وجود آورده؟ یا چند کارگر بى سواد مقدارى مصالح را فراهم ساخته و بدون هیچ آگاهى از معمارى و امور دیگر چنین بناى باشکوهى را به وجود آورده اند؟ به یقین هر کس چنین احتمالى دهد یا مزاح مى کند و یا عقل خود را از دست داده است. همه عقلاى دنیا چنین قضاوت مى کنند که افراد هوشمندى نقشه هاى دقیق آن را قبلا تهیّه کرده اند سپس گروهى از معمارها و بنّاهاى ماهر و مهندسان تاسیسات و هنرمندان در تزیینات ساختمان دست به دست هم داده اند و چنین اثرى را آفریده اند. این سخن درباره هر بنا، هر کارخانه، هر کتاب علمى و... نیز صادق است و از آن تعبیر بهمى شود و مى گویند: همیشه نظم دلیل بر عقل و شعورِ پدیدآورنده آن است و هر قدر نظم دقیق تر و پیچیده تر باشد از عقل و دانش بیشترى حکایت مى کند.
اگر درست دقّت کنیم ساختمان یک مورچه که ممکن است همهزیرِ دست و پاهاى ما بر اثر بى توجهى از بین رود از این بناهاى باشکوه هم مهم تر است. ساختمان پاها، مفصل زانوها، دست ها و شاخک ها، چشم فوق العاده کوچک و بینا، دستگاه شامّه قوى که از راه هاى دور باخبر مى شود، دهان و روده ها و دستگاه هاضمه و سلسله اعصاب و از همه مهم تر آن مغز بسیار کوچک و فوق العاده هوشمند، هر کدام به تنهایى از خالق عالِم و قادرى که آن را آفریده است حکایت مى کند.
اضافه بر این، این حشره کوچک تغذیه و نمو مى کند ومثل دارد در حالى که آن ساختمان مجلل، موجود بى جانى است نه تغذیه اى دارد و نه نمو ومثلى. حال اگر به سراغ ساختمان یک انسان و دستگاه هاى فوق العاده پیچیده و حساس قلب و مغز و اعصاب و ده ها هزار کیلومتر رگ ها و مویرگ هایى که تمام ذرات بدن او را هر لحظه آبیارى و تغذیه مى کنند در نظر بگیریمما به آن خالق عالِم و قادر بیشتر مى شود.
افزون بر اینها مى دانیم در این جهان صدها هزار نوع گیاه و صدها هزار نوع حیوان و پرنده و حشرات و... وجود دارد که هر یک داستان شگفت انگیزى مخصوص به خود دارند.مجید نام یکایک آنها را آیتى از آیاتنهاده و مى گوید: «سَنُرِیهِمْ آیَاتِنَا فِى الْآفَاقِ وَ فِى اَنْفُسِهِمْ حَتَّى یَتَبَیَّنَ لَهُمْ اَنَّهُ الْحَقُّ»(1)؛ (بزودى نشانه ‏هاى خود را در اطراف عالم و در درون جانشان به آنها نشان می ‏دهیم تا براى آنان آشکار گردد که او حق است).
این همه نقش عجب بر در و دیوار وجود *** هر که فکرت نکند نقش بود بر دیوار.(2)

تاریخ انتشار: « 1397/07/16 »
فهرست نظرات
*متن
*کد امنیتی http://makarem.ir
تعداد بازدیدکنندگان : 21