شگفتی های خلقت «ملخ»

پایگاه اطلاع رسانی دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

صفحه کاربران ویژه - خروج
ورود کاربران ورود کاربران

ورود به حساب کاربری

کلمه امنیتی:

نام کاربری:

کلمه عبور:

برای استفاده از امکانات پایگاه ثبت نام کنید .
مرتب سازی بر اساس
 

شگفتی های خلقت «ملخ»

پرسش : امام علی(علیه السلام) درباره شگفتی های آفرینش «ملخ» چه فرموده است؟
پاسخ اجمالی:

امام علی(ع) «ملخ» را از مأموران عذاب الهی دانسته که با لشگری قدرتمند به باغ ها و زراعت ها حمله می کنند و می توانند خوف و رجاء را تقویت نمایند، ايشان در ارتباط با شگفتی های آفرینش ملخ می فرماید: «خداوند دو چشم سرخ، گوش پنهان و دهان متناسب و دو دندان به او بخشیده است، كشاورزان براى زراعت خود از آنها مى ترسند؛ ولى هرگز قادر بر دفع آنها نيستند، حتى اگر همه دست به دست هم دهند. ملخ نيرومندانه پيش مى آيد و با جست و خيز خود وارد كشتزارها مي شود و آنچه را ميل دارد مي خورد، اينها همه در حالى است كه تمام پيكرش به اندازه يك انگشت باريك نيست».

پاسخ تفصیلی:

حشرات را مى توان بر سه گونه تقسیم کرد: گروهى از آنها خدمتگزار انسان ها هستند مانند «زنبور عسل» که شهد گل ها را براى ما جمع آورى مى کند و عموم زنبورها که گردهاى گل را جابه جا کرده و آنها را بارور مى کنند و میوه هاى درختان را پربرکت مى سازند. بخش دیگرى از حشرات بى آزارند که (در ظاهر) نه خدمتى دارند و نه زحمت و دردسرى، و گروه سومى هستند که جزء آفات و بلاها محسوب مى شوند؛ مانند «ملخ».
امام علی(علیه السلام) در بخشى از185 «نهج البلاغه» درباره حشره اى سخن مى گوید که از ماموران عذاب الهى است و مى تواند لشکرى فراهم کند و به باغ ها و زراعت ها چنان حمله ور شود که هیچ قدرت و لشکرى نتواند با آن مقابله کند و به این ترتیب خداوند قدرت نمایى خود را در تمام جهات آشکار مى سازد وورا در انسان ها تقویت کرده، مى فرماید: (و اگر بخواهى درباره ملخ گفتگو کن که خداوند براى او دو چشم سرخ رنگ و دو حدقه همچون دو قرص ماه آفریده و گوش پنهان و دهان مرتب و متناسب به او بخشیده است)؛ «وَ اِنْ شِئْتَ قُلْتَ فِی الْجَرَادَهِ(1)، اِذْ خَلَقَ لَهَا عَیْنَیْنِ حَمْرَاوَیْنِ، وَ اَسْرَجَ لَهَا حَدَقَتَیْنِ قَمْرَاوَیْنِ(2)، وَ جَعَلَ لَهَا السَّمْعَ الْخَفِیَّ، وَ فَتَحَ لَهَا الْفَمَ السَّوِیَّ(3)». در ادامه سخن مى افزاید: (خداوند براى او حس قوى و دو دندان که با آنها [ساقه و شاخه گیاهان و برگ هاى درختان را] مى چیند و دو وسیله همچون دو داس که با آنها اشیاى مورد نظر را مى گیرد)؛ «وَ جَعَلَ لَهَا الْحِسَّ الْقَوِیَّ، وَ نَابَیْنِ(4) بِهِمَا تَقْرِضُ، وَ مِنْجَلَیْنِ(5) بِهِمَا تَقْبِضُ».
بعضى از دانشمندان مى گویند: ملخ موجود عجیبى است که در هر بخشى از اعضاى خود شبیه یکى از حیوانات است و به تعبیر دیگر با اینکه ظاهراً حیوان ضعیفى است ده شباهت به ده حیوان نیرومند دارد: صورتش همچون صورت اسب، چشمانش مانند چشمان فیل، گردنش همانند گردن گاو، شاخک هایش همچون شاخ هاى گوزن، سینه اش همچون سینه شیر، شکمش همچون شکم عقرب، بال هایش همانند بال هاى عقاب، ران هایش همچون ران هاى شتر، پاهایش مانند پاهاى شترمرغ و دم او مانند دم مار است و امام(علیه السلام) در بیان بالا به هفت ویژگى شگفت آور او اشاره فرموده؛ چشم ها، حدقه ها، گوش پنهان، دهان مخصوص، احساس قوى، دندان هاى نیرومند و دو عضو شبیه دو داس در دو طرف دهان.
سپس امام(علیه السلام) به خطرات عظیم این حشره ظاهراً ضعیف پرداخته، مى افزاید: (کشاورزان براى زراعت خود از آنها مى ترسند؛ ولى هرگز قادر بر دفع آنها نیستند، حتى اگر همه دست به دست هم دهند. ملخ آنچنان نیرومندانه پیش مى آید تا با جست و خیز خود در کشتزارها وارد شود و آنچه را میل دارد بخورد [و هر زمان مایل بود ـ و احتمالا پس از نابودى کشتزارها ـ آنجا را ترک گوید] اینها همه در حالى است که تمام پیکر او به اندازه یک انگشت باریک نیست)؛ «یَرْهَبُهَا الزُّرَّاعُ فِی زَرْعِهِمْ، وَ لَا یَسْتَطِیعُونَ ذَبَّهَا، وَ لَوْ اَجْلَبُوا بِجَمْعِهِمْ، حَتَّى تَرِدَ الْحَرْثَ فِی نَزَوَاتِهَا(6)، وَ تَقْضِی مِنْهُ شَهَوَاتِهَا، وَ خَلْقُهَا کُلُّهُ لَا یُکَوِّنُ اِصْبَعاً مُسْتَدِقَّهً(7)».
راستى عجیب است هرگاه فرماندهان بزرگ تاریخ، لشکر خود را براى مبارزه با این حشره کوچک بسیج کنند قادر بر دفع آن نیستند؛ دسته هاى ملخ ها همچون قطعات بزرگ ابر در آسمان ظاهر مى شوند و ناگهان بر باغ ها و زراعت هاى وسیع فرود مى آیند و در مدّت کوتاهى ساقه هاى گیاهان و شاخه ها و برگ ها را مى خورند و بیابانى خشک یا درختانى عریان از هرگونه برگ و میوه از خود به یادگار مى گذارند.
حتى امروز که با هواپیماى سمپاشى و وسایل دیگر به مبارزه با آنها بر مى خیزند تنها در بعضى از موارد ممکن است توفیقى نصیبشان شود، اگر حمله ملخ ها شدید باشد وسایل امروز نیز قادر به مبارزه با آنها نیست.(8)

پی نوشت:

(1). «الجرادة» يعنى ملخ. ريشه اصلى آن «جرد»، بر وزن «فرد» به معناى پوست كندن است، كه ظاهراً اين كلمه از آن گرفته شده است.

(2). «قمراوين» تثنيه «قمراء» از ريشه «قمر» گرفته شده و قمراء جنبه وصفى دارد؛ يعنى نورانى.

(3). «سوىّ» به معناى موجود صحیح و سالم است.

(4). «نابَيْنِ» تثنيه «ناب» دندان جلو است.

(5). «منجلين» تثنيه «منجل» به معناى داس است و در اينجا كنايه از پاها يا دست هاى ملخ است كه قوسى شكل است و با آن، برگ ها و ساقه ها را مى گيرد و با دندانش مى چيند.

(6). «نزوات» جمع «نزوه» به معناى پرش است.

(7). «مستدقة» از ريشه «دقّت» به معناى باريك بودن گرفته شده و «مستدقّه» به معناى باريك است.

(8). گردآوری از کتاب: پيام امام امير المؤمنين(عليه السلام)‏، مكارم شيرازى، ناصر، تهيه و تنظيم: جمعى از فضلاء، دار الكتب الاسلامية‏، تهران‏، 1386 شمسی‏، چاپ: اول‏، ج 7، ص 175.

تاریخ انتشار: « 1397/07/16 »
فهرست نظرات
*متن
*کد امنیتی http://makarem.ir
تعداد بازدیدکنندگان : 181