علم خداوند به اعمال بندگان از زبان امام علی(ع)

پایگاه اطلاع رسانی دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

صفحه کاربران ویژه - خروج
ورود کاربران ورود کاربران

ورود به حساب کاربری

کلمه امنیتی:

نام کاربری:

کلمه عبور:

برای استفاده از امکانات پایگاه ثبت نام کنید .
مرتب سازی بر اساس
 

علم خداوند به اعمال بندگان از زبان امام علی(ع)

پرسش : امام علی(علیه السلام) در199 «نهج البلاغه» علم خداوند به اعمال بندگان را چگونه به تصویر می کشد؟
پاسخ اجمالی:

امام علي(ع) در ارتباط با احاطه علمی خداوند بر بندگان می فرماید: «آنچه كه بندگان در شب و روز انجام مى دهند بر او پوشيده نيست و با علم بى پايانش به آنها احاطه دارد». در واقع علم خدا نسبت به اشياء، علم حضورى است، و تمام عالم هستى در محضر خداست. امام(ع) در ادامه می فرماید: «اعضاى شما گواهان و ضمير و وجدانتان جاسوسان وى هستند و خلوتگاه هاى شما در برابر او آشكار است». از این رو نه تنها خداوند بر همه اعمال انسان ها احاطه دارد؛ بلكه اعضاء و جوارح حتى خلوتگاه ها بر اعمال شما گواهى مى دهند.

پاسخ تفصیلی:

امام علی(علیه السلام) در بخشی از199 «نهج البلاغه» به احاطه علمی خداوند بر بندگان اشاره نموده و مى فرماید: (آنچه را که بندگان در شب و روز انجام مى دهند بر او پوشیده نیست به طور دقیق از اعمال آنها آگاه است و با علم بى پایانش به آنها احاطه دارد)؛ «اِنَّ اللهَ سُبْحَانَهُ وَ تَعَالَى لَا یَخْفَى عَلَیْهِ مَا الْعِبَادُ مُقْتَرِفُونَ فِی لَیْلِهِمْ وَ نَهَارِهِمْ، لَطُفَ بِهِ خُبْراً، وَ اَحَاطَ بِهِ عِلْماً». تعبیر به «عباد» تعبیر گسترده اى است که شامل همه انسان ها، مسلمان و کافر، کوچک و بزرگ، عالم و جاهل مى شود و مقدم داشتن شب بر روز براى آن است که شب ها مخفیگاهى است براى بسیارى از گنهکاران.
جمله «لَطُفَ بِهِ خُبْراً»؛ با توجّه به اینکه یکى از اوصاف پروردگار، «لطیف» است و لطیف به کسى گفته مى شود که به امور ظریف و دقیق آشناست ناظر به این معناست که حتى کوچک ترین و مخفى ترین اعمال بندگان از او پنهان نمى ماند: «یَعْلَمُ خَائِنَهَ الْاَعْیُنِ وَ مَا تُخْفِى الصُّدُورُ»(1)؛ (او چشم هایى را که به خیانت مى گردد و آنچه را سینه ها پنهان مى دارند، مى داند). همه اینها به سبب آن است که علمنسبت به همه اشیاء، علم حضورى است، او همه جا حاضر و ناظر است و تمام عالم هستى، محضر خداست و به این ترتیب، چیزى بر او مخفى نمى ماند. گاه بعضى به مثالى تمسک مى جویند و مى گویند: اگر چیزى در کف دست ما باشد و به آن نگاه کنیم آیا امکان دارد که بر ما مخفى بماند، علم خداوند نسبت به موجودات از این هم فراتر و بالاتر و والاتر است.
در ادامه این سخن و براى اثبات مراقبت هاى شدید الهى نسبت به انسان ها مى افزاید: (اعضاى شما گواهان و اندام شما سپاهیان او و ضمیر و وجدانتان جاسوسان وى هستند و خلوتگاه هاى شما در برابر او آشکار و عیان است)؛ «اَعْضَاوُکُمْ شُهُودُهُ، وَ جَوَارِحُکُمْ جُنُودُهُ، وَ ضَمَائِرُکُمْ عُیُونُهُ، وَ خَلَوَاتُکُمْ عِیَانُهُ».
اعضاء جمع عضو، مفهوم عامّى دارد که شامل عضوهایى مى شود که انسان با آن کارهایى انجام مى دهد؛ مانند دست و پا، و عضوهایى که به ظاهر با آن کارى انجام نمى دهد؛ مانند دنده ها و پهلوها؛ ولى «جوارح» جمع «جارحه» با توجّه به ریشه لغوى که «جرح» به معناى اکتساب است، تنها اشاره به اعضایى است که انسان با آن عملى انجام مى دهد و کار نیک مى کند یا بد مرتکب شود و به این ترتیب ذکر جوارح بعد از اعضا از قبیل ذکر خاص بعد از عام است.
«ضمایر» جمع «ضمیر» به معناى باطن و درون انسان است و در اینجا مى تواند اشاره به وجدان انسان باشد که قاضى و داورى درونى است. «خلوات» جمع «خلوه» به معناى جایى است که عموم مردم به آن راه ندارند و از آنجا که بسیارى از گناهان در خلوتگاه انجام مى شود در جمله بالا روى آن تکیه شده است. بعضى از شارحان«خلوات» را به معناى اعمالى که در خلوتگاه انجام مى شود دانسته اند که از قبیل حذف مضاف خواهد بود. به هرحال هدف امام(علیه السلام) از بیان چهار جمله اخیر این است که بگوید: نه تنها علم خداوند بر همه اعمال انسان ها احاطه دارد، بلکه اعضاء و جوارح و ضمایر خود شما نیز شهود و جنود و عیون او هستند و جاى جاى مکان ها حتى خلوتگاه ها بر اعمال شما گواهى مى دهند.(2)

تاریخ انتشار: « 1397/08/12 »
فهرست نظرات
*متن
*کد امنیتی http://makarem.ir
تعداد بازدیدکنندگان : 26