حكم شورشیان «جمل» از نظر شيعه و سنی

پایگاه اطلاع رسانی دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

صفحه کاربران ویژه - خروج
ورود کاربران ورود کاربران

ورود به حساب کاربری

کلمه امنیتی:

نام کاربری:

کلمه عبور:

برای استفاده از امکانات پایگاه ثبت نام کنید .
مرتب سازی بر اساس
 

حكم شورشیان «جمل» از نظر شيعه و سنی

پرسش : از نظرو اهل سنّت، حکم شورشیان «جمل» که بر علیه امام علی(علیه السلام) جنگیدند چیست؟
پاسخ اجمالی:

متكلمان و ارباب علم عقائد درباره حكم شورشيان جمل اختلاف كردند، اماميّه معتقدند: تمامى اصحاب جمل اعم از رؤسا و پيروان شان كافر شدند؛ چون بر امام وقت و بر ضد حكومت اسلامى خروج كردند. در ميان اهل سنّت چند نظر وجود دارد: گروهى از اهل سنّت مى گويند: اينها مجتهد بودند و اجتهاد كردند؛ بنابراين نه خطايي كردند و نه گناهى داشتند. اكثر اشاعره اصحاب جمل را خطاكار مي دانستند؛ ولى معتقدند خطايشان بخشوده شد. معتزله كه ابن ابى الحديد از آنها بود مى گويند: تمام آنها گمراه بودند مگر آنان كه توبه كردند مثل عايشه،‌ طلحه و زبير.

پاسخ تفصیلی:

هر مورخ محقّق؛ بلکه هر انسان آگاهى که تاریخچهرا مطالعه کند مى داند که امام علی(علیه السلام) گذشته از آنکه به وسیله پیغمبر اکرم(صلیعلیه و آله) بهمنسوب شده بود، توده هاى عظیم مردم نیز با اوکردند و رسماً به عنوان خلیفه مسلمانان با پایگاهى مردمى قوى تر از خلفاى پیشین، زمام امور را به دست گرفت؛ اما دلباختگان ثروت و مقام بر او شوریدند و خون هاى زیادى در این راه ریخته شد و به یقین همه آنها گناهکار و متمرد بودند و هیچ عذرى از آنها پذیرفته نیست؛ ولى جالب است که ابن ابى الحدید در «شرح نهج البلاغه» خود سخنى در این زمینه دارد که خلاصه اش چنین است؛ او مى گوید: «متکلمان و ارباب علم عقائد درباره شورشیان جمل و سرنوشت کسانى که در آن واقعه حاضر شدند اختلاف کردند، امامیّه معتقدند تمامى اصحاب جمل اعم از روسا و پیروان کافر شدند [؛ چون بر امام وقت و بر ضد حکومت اسلامى خروج کردند] درحالى که گروهى از اهل سنّت مى گویند: اینها مجتهد بودند و اجتهادشان آنان را به این راه کشاند، بنابراین گناهى نداشتند. ما نه آنها را خطاکار مى دانیم و نه حضرت علی(علیه السلام) و اصحابش را. گروه سومى مى گویند: اصحاب جمل خطاکار بودند؛ ولى خطاى آنها بخشوده است؛ مانند خطاى مجتهد در مسائل فرعیّه و این عقیده اکثراست. سپس مى افزاید: اصحاب ما [معتزله که ابن ابى الحدید از آنها بود] مى گویند: تمام آنها گمراه بودند مگر کسانى که بعداً توبه کردند؛ آنها مى گویند:از کسانى بود که توبه کرد و همچنینو زبیر؛ امادر روز جمل اعتراف به خطا کرد و از حضرت علی(علیه السلام) تقاضاى عفو نمود و روایات متواتره درباره اظهار پشیمانى او به دست ما رسیده است. او مى گفت: اى کاش من ده پسر از پیغمبر آورده بودم و همه آنها در حیات من مى مردند و بر آنها اشک مى ریختم؛ ولى روز جمل به وجود نیامده بود و گاه مى گفت: اى کاش قبل از روز جمل مرده بودم و نیز روایت شده که هر زمان به یاد روز جمل مى افتاد آنقدر اشک مى ریخت که مقنعه اى که بر سر داشت تر مى شد.ونیز از کار خود توبه کردند».(1)
ولى این سوال را از ابن ابى الحدید و امثال او داریم که اگر کسى دست به کارى زد که خون هاى گروهى از مسلمین ریخته شود آیا در برابر چنین حقّ النّاس عظیمى، اظهار ندامت و پشیمانى و اشک ریختن کفایت مى کند یا باید حقّ النّاس ها را جبران کرد؟(2)

پی نوشت:

(1). شرح نهج البلاغة، ابن أبي الحديد، أبو حامد عز الدين عبد الحميد بن هبة الله بن محمد بن محمد‏، محقق / مصحح: محمد ابوالفضل ابراهيم، مكتبة آية الله المرعشي النجفي‏، قم،‏ 1404 قمری، چاپ: اول، ج 14، ص 24.

(2). گردآوری از کتاب: پيام امام اميرالمؤمنين(عليه السلام)‏، مكارم شيرازى، ناصر، تهيه و تنظيم: جمعى از فضلاء، دار الكتب الاسلامية‏، تهران‏، 1386 شمسی‏، چاپ: اول‏، ج 9، ص 34.

تاریخ انتشار: « 1397/08/13 »
فهرست نظرات
*متن
*کد امنیتی http://makarem.ir
تعداد بازدیدکنندگان : 52