فضائل «جعفر بن ابی طالب»

پایگاه اطلاع رسانی دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

صفحه کاربران ویژه - خروج
ورود کاربران ورود کاربران

ورود به حساب کاربری

کلمه امنیتی:

نام کاربری:

کلمه عبور:

برای استفاده از امکانات پایگاه ثبت نام کنید .
مرتب سازی بر اساس
 

فضائل «جعفر بن ابی طالب»

پرسش : در منابع اسلامی چه فضائلی برای «جعفر بن ابی طالب» بیان شده است؟
پاسخ اجمالی:

در روایات اسلامی تعبیرات مهمی درباره ایشان آمده است؛ از جمله اینکه: جعفر در قیامت بر ابلاغ رسالت انبیاء گواهی خواهد داد. او پس از حضرت علي(ع) و زيد سومين نفري بود كه به پیامبر(ص) ايمان آورد و به خاطر علاقه فراواني كه به فقرا و مستمندان داشت از سوي پيامبر(ص) به ابوالمساكين ملقب گشت و درباره او فرمود: «تو از نظر خلقت و خوى شبيه منى». علاوه بر این جعفر رئيس مهاجران به حبشه بود و دو هجرت داشت (هجرت به سوى حبشه و هجرت به سوى مدينه) و به دو قبله نماز خواند (در آغاز اسلام به سوى بيت المقدس و سپس در مدينه به سوى كعبه) و دو بار با پيغمبر(ص) بيعت كرد (بيعتى در آغاز اسلام و بيعتى در فتح مكّه).

پاسخ تفصیلی:

در روایات اسلامی تعبیرات مهمی درباره مقام و منزلت «جعفر بن ابی طالب» دیده می شود که به برخی از آنها اشاره می کنیم:
1. در کتاب «کافى» آمده است که: «امام صادق(علیه السلام) فرمود: روز قیامت، خداوند همه خلایق را در صحنه محشر جمع مى کند اوّلین کسى را که صدا مى زنند نوح است از او سوال مى شود آیا دعوت الهى را به مردم رساندى؟ عرض مى کند: آرى! به او گفته مى شود: چه کسى بر این امر گواهى مى دهد؟ مى گوید: محمد بن عبدالله (که شاهد و ناظر همه امت ها بوده است). نوح حرکت مى کند و نزد پیغمبر(صلىعلیه وآله) مى آید؛ در حالى که حضرت علی(علیه السلام) با اوست عرض مى کند: خداوند از من سوال کرده است که ابلاغ دعوت کرده ام عرضه داشته ام آرى، از من سوال شد چه کسى گواهى مى دهد؟ عرض کردم: محمد(صلىعلیه وآله). پیغمبر اکرم(صلىعلیه وآله) مى فرماید: اى جعفر و اىبروید و [از سوى من] گواهى دهید که او ابلاغ رسالت کرده است. [سپس امام صادق(علیه السلام) افزود:] جعفر و[به دستور پیغمبر اسلام(صلىعلیه وآله)] گواه ابلاغ انبیاء هستند. کسى که حاضر بود عرض کرد: پس على(علیه السلام) کجا خواهد بود؟ امام(علیه السلام) فرمود: «هُوَ اَعْظَمُ مَنْزِلَهً مِنْ ذَلِکَ»؛ (او مقامش از این هم بالاتر است)».(1)
2. ابن ابى الحدید از ابو الفرج اصفهانى در کتاب «مقاتل الطالبیین» نقل مى کند که: «جعفر فضایل فراوانى دارد و احادیث بسیارى در این زمینه نقل شده از جمله اینکه هنگامى که رسول خدا(صلىعلیه وآله) خیبر را فتح کرد جعفر بن ابى طالب از حبشه باز گشته بود. پیامبر(صلىعلیه وآله) او را در آغوش گرفت و پیشانى او را بوسید و این جمله معروف را فرمود: «مَا اَدْرِی بِاَیِّهِمَا اَشَدُّ فَرَحاً بِقُدُومِ جَعْفَرٍ اَمْ بِفَتْحِ خَیْبَرَ؟»؛ (نمى دانم کدام یک از این دو براى من سرورآفرین تر است آمدن جعفر [از حبشه] یا فتح خیبر؟)».(2)
3. ابن عساکر در «تاریخ دمشق» در روایتى نقل مى کند که حضرت علی(علیه السلام) نخستین مردى بود کهآورد، بعد از او زید بن حارثه و سپس جعفر بن ابی طالب.(3)
4. در کتاب «الاصابه فى تمییز الصحابه» آمده است که: «جعفر به مستمندان و فقرا علاقه فراوانى داشت در کنار آنها مى نشست و به آنها خدمت مى کرد و با آنها سخن مى گفت به گونه اى که رسول خدا(صلىعلیه وآله) او را «ابوالمساکین» نامید و پیغمبر اکرم(صلىعلیه وآله) به جعفر فرمود: «اَشْبَهْتَ خَلْقِی وَ خُلُقِی»؛ (تو از نظر خلقت و خوى شبیه منى). [سپس مى افزاید:] اینرا بخارى و مسلم در کتاب خود نقل کرده اند».(4)
5. ابن عساکر در «تاریخ دمشق» آورده است که: «انس بن مالک از پیغمبر اکرم(صلىعلیه وآله) نقل مى کند که فرمود: «نَحْنُ بَنُو عَبْدِ الْمُطَّلِبِ سَادَهُ اَهْلِ الْجَنَّهِ رَسُولُ اللَّهِ وَ حَمْزَهُ سَیِّدُ الشُّهَدَاءِ وَ جَعْفَرٌ ذُو الْجَنَاحَیْنِ وَ عَلِیٌّ وَ فَاطِمَهُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَیْنُ»؛ (ما فرزندان عبدالمطّلب بزرگان اهل بهشتیم من وسیّدالشهدا و جعفر ذوالجناحین و علی و فاطمه و حسن و حسین)».(5)
6. در فضیلت جعفر نیز احادیث فراوانى وجود دارد و ما با حدیثى از امام باقر(علیه السلام) این سخن را پایان مى دهیم. امام پنجم فرمود: «خداوند به رسولش وحى فرستاد که من چهار خصلت جعفر را پاداش مى دهم، پیامبر(صلىعلیه وآله) به سراغ جعفر فرستاد و اینرا با او در میان گذاشت». جعفر عرض کرد: «اگر نه این بود که خداوند به توداده بود، من چیزى در این باره نمى گفتم [خصال چهارگانه من این است] من هرگز شراب ننوشیده ام [حتى در عصر جاهلیّت که معمول بود]؛ زیرا مى دانستم اگر شراب بنوشم عقل من زایل مى شود و هرگزنگفتم؛ زیرا مى دانستمشخصیت انسان را پایین مى آورد و هرگز دامانم آلوده بى عفتى نشد؛ زیرا مى ترسیدم خانواده من نیز گرفتار شوند و هرگز براى بتنکردم؛ چون مى دانستم بت نه زیانى مى رساند و نه سودى مى دهد. پیامبر(صلىعلیه وآله) دست بر شانه او زد و فرمود: سزاوار است که خداوند متعال براى تو دو بال قرار دهد که با آن همراه فرشتگان درپرواز کنى».(6)
اضافه بر همه اینها از افتخارات جعفر آن است که وی رئیس مهاجران به حبشه بود، بنابراین او دو هجرت داشت (هجرت به سوى حبشه و هجرت به سوى مدینه) و به دونماز خواند (در آغازبه سوى بیت المقدس و سپس در مدینه به سوى کعبه) و دو بار با پیغمبر(صلىعلیه وآله)کرد (بیعتى در آغازو بیعتى در فتح مکّه) همان گونه که در احادیث وارد شده است.(7)،(8)

پی نوشت:

(1). الكافي، كلينى، محمد بن يعقوب بن اسحاق‏، محقق / مصحح: غفارى، على اكبر و آخوندى، محمد، دار الكتب الإسلامية، تهران، ‏1407 قمری، چاپ: چهارم، ج ‏8، ص 267، (حديث نوح يوم القيامة).

(2). مقاتل الطالبيين، الأصفهانى، ابو الفرج على بن الحسين، تحقيق: صقر، سيد احمد، بيروت، دار المعرفة، بى تا، ص 29؛ شرح نهج البلاغة، ابن أبي الحديد، أبو حامد عز الدين عبد الحميد بن هبة الله بن محمد بن محمد‏، محقق / مصحح: محمد ابوالفضل ابراهيم، مكتبة آية الله المرعشي النجفي‏، قم،‏ 1404 قمری، چاپ: اول، ج 15، ص 72؛ اين حديث را ابن عساكر در تاريخ مدينة دمشق و ذكر فضلها و تسمية من حلها من الأماثل، ‏ابن عساكر، على بن حسن‏، محقق / مصحح: شيرى، على‏، دار الفكر، بيروت‏، 1415 قمری، ج ‏72، ص 127 نقل كرده است.

(3). مختصر تاريخ دمشق، ابن منظور، محمد بن مكرم بن على، المحقق: روحية النحاس و رياض عبد الحميد مراد و محمد مطيع، دار الفكر، دمشق، 1402 قمری / 1984میلادی، الطبعة: الأولى، ج 6، ص 66.

(4). الإصابة فى تمييز الصحابة، العسقلانى، احمد بن على بن حجر، تحقيق: عادل احمد عبد الموجود و على محمد معوض، دارالكتب العلمية، بيروت، 1415 قمری / 1995 میلادی، الطبعه: الأولى، ج 1، ص 592.

(5). مختصر تاريخ دمشق، همان، ص 68.

(6). من لا يحضره الفقيه‏، ابن بابويه، محمد بن على‏، محقق / مصحح: غفارى، على اكبر، دفتر انتشارات اسلامى جامعه مدرسين‏، قم،‏ 1413 قمری‏، چاپ: دوم‏، ج، 4، ص 397؛ مختصر تاريخ دمشق، همان، ص 67.

(7). تفسير فرات الكوفى‏، كوفى، فرات بن ابراهيم‏، تحقيق: محمودى، محمد كاظم، انتشارات وزارت ارشاد اسلامى‏، تهران‏، 1410 قمری‏، چاپ: اول‏، ص397.

(8). گردآوری از کتاب: پيام امام اميرالمؤمنين(عليه السلام)‏، مكارم شيرازى، ناصر، تهيه و تنظيم: جمعى از فضلاء، دار الكتب الاسلامية‏، تهران‏، 1386 شمسی‏، چاپ: اول‏، ج 9، ص 401.

تاریخ انتشار: « 1397/09/15 »
فهرست نظرات
*متن
*کد امنیتی http://makarem.ir
تعداد بازدیدکنندگان : 18