Böyük Mərcəyi-təqlid Ayətullah əl-uzma Məkarim Şirazinin dəftərxanasının rəsmi saytı

Böyük Mərcəyi-təqlid Ayətullah əl-uzma Məkarim Şirazinin dəftərxanasının rəsmi saytı

صفحه کاربران ویژه - خروج
ورود کاربران ورود کاربران

LoginToSite

Təhlükəsizlik sözü:

İstifadəçi adı:

Şifrə:

LoginComment LoginComment2 LoginComment3 .
əsasında düz
 

İBN TEYMİYYƏNİN HƏZRƏT ZƏHRANIN ƏBUBƏKİRDƏN İNCİKLİYİNƏ ETİRAZI

Sual : İbn Teymiyyənin Həzrət Zəhranın (s) Əbubəkrdən küsməsinə etirazı nə dərəcədə doğrudur?
Qısa cavab:

İbn Teymiyyə yazır: “Fatimənin (s) Əbubəkrdən küsüb kənara çəkilməsi ona yaraşan iş deyildi. Buna görə hökumət rəhbərini qınamaq olmaz. Lakin diqqət etmək lazımdır ki, bir çox əhli-sünnə kitablarına görə məsum insandır və onun qəzəbi ilə Allah və peyğəmbər qəzəblənir.

İBN TEYMİYYƏNİN HƏZRƏT ZƏHRANIN (s) GECƏ DƏFN OLUNMASI İLƏ BAĞLI VƏSİYYƏTİNƏ ETİRAZI

Sual : İbn Teymiyyənin Həzrət Zəhranın (s) gecə dəfn olunması ilə bağlı vəsiyyətinə etirazı həqiqətdirmi?
Qısa cavab:

İbn Teymiyyə yazır ki, Hillinin nəqlinə görə Fatimə vəsiyyət etdi ki, onu gecə dəfn etsinlər və heç kəs ona namaz qılmasın. Bu məsələni heç kəs Fatimədən nəql etməyib və cahil insanlardan başqa heç kəs ona istinad etməyib. O, Fatimənin adından əsla ona layiq olmayan sözlər yazır. Lakin bu məsələ əhli-sünnə kitablarında öz əksini tapıb. Buxarı nəql edir: “Fatimə Əbubəkrdən incidi və ömrünün sonunadək onunla danışmadı.” Müslim də nəql edir: “Əli (ə) Həzrət Fatimənin (s) ölümü ilə bağlı Əbubəkrə heç nə demədi və özü ona cənazə namazı qıldı.”

 

PEYĞƏMBƏRİN QIZI GECƏ DƏFN OLUNDU

Sual : Həzrət Zəhra (ə) nə üçün gecə dəfn olundu?
Qısa cavab:

Həzrət Fatimənin (s) gecə dəfni ilə bağlı əhli-sünnət hədislərində və imamiyyə hədislərində sitatlar var. Mərhum Şeyx Səduqun “İləluş-şəraye” kitabında, eləcə də Məhəmməd ibn İsmayıl Buxari,  İbn Quteybə Deynəvəri, Əbdürrəzzaq Sənani, İbn Bəttal və İbn Əbul-hədid kimi məşhur hədisçilərin kitablarında bu hadisə öz əksini tapıb.

 

“Cin” surəsində Qiyamətin baş vermə tarixi

Sual : Qiyamət günü nə vaxt baş verəcək?
Qısa cavab:

Quran ayəsindən və hədislərdən məlum olur ki, bu barədə məlumat Allahın pak zatına məxsusdur. Hətta peyğəmbər belə onun vaxtından xəbər verə bilməz. Allah bunun kamil bir imtahan olması üçün bəndələrdən gizli qalmasını istəmişdir. Çünki, insanlar Qiyamətin nə qədər yaxın və ya uzaq olduğunu bilsələr, hər halda imtahanın təsiri azalacaq.

 

Qiyamətin xüsusiyyətləri

Sual : Dünya həyatının necəlik baxımından axirət aləmi ilə nə kimi fərqləri var?
Qısa cavab:

İki dünya arasında həm keyfiyyət və həm də kəmiyyət baxımından böyük fərqlər olmasına dair əlimizdə çoxlu dəlillər vardır. Aydın şəkildə bəzi ayə və hədislərdə orada gözlərin görmədiyi, qulaqların eşitmədiyi, hətta insanın zehnindən belə keçməyən nemətlərin olacağından xəbər verilir.

 

Qiyamət günü müşrik məbudlarının onlarla rəftarı

Sual : Müşriklərin məbudlarının onlarla davranışı necə olacaq?
Qısa cavab:

Qiyamət günü məbudlar onlara ibadət edənlərin ibadətlərini inkar edəcək, onlara nifrətlərini göstərəcək və əleyhdarları olacaqlar. İmam Sadiqdən (ə) nəql olunan bir hədisdə bu məsələyə belə aydınlıq gətirilir: “İbadət (yalnız) rüku və səcdələrdən ibarət deyil. İbadətin həqiqəti bir şeyə itaət etməkdir. Hər kəs Allahın günah buyurduğu işlərdə məxluqa itaət edərsə, həqiqətdə ona pərəstiş etmişdir.”

Ölüm ayağında iman gətirmək və saleh əməllər görmək

Sual : Ölüm ayağında iman gətirmək və yaxşı işlər görmək qəbul olunarmı?
Qısa cavab:

Ayələrə görə o gün nəinki, iman gətirmək mənasızdır, eləcə də iman gətirib saleh əməllər görməyən şəxslərin, həmin gün saleh əməllər görməsi də faydasızdır. Çünki oraya hakim vəziyyətin təsiri altında hamı qeyri-ixtiyari olaraq günah işlərdən çəkinir, məcburi olaraq saleh işlərə üz gətirir.

 

Qiyamət günü əməlləri gözlə görmək

Sual : Qiyamət günü əməlləri gözlə görmək nə deməkdir?
Qısa cavab:

“Əməllərin göstərilməsi” ayələri üçün müxtəlif təfsirlər var. Onların zahiri mənası Qiyamət günü yaxşı və pis əməllərin təcəssümü və əməlin özünü görmək məsələsinə yeni bir təkiddir. Hətta əgər zərrə qədər yaxşı və ya pis əməl olsa, sahibinin qarşısında maddi formada təzahür edəcək və sahibi onu görəcəkdir.

 

Cəhənnəm odu

Sual : Cəhənnəm odu necədir?
Qısa cavab:

Qiyaməti təkzib edənlər üçün hazırlanmış od Quran ayələrdə belə öz əksini tapıb:

1. Ayədə onların cəhənnəm odunu uzaqdan görəcəkləri qeyd edilmir. Əksinə atəşin onları uzaqdan görəcəyi qeyd olunur. Sanki odun gözü, qulağı var, gözləri yoldadır və günahkarın gəlişini gözləyir.
2. Həyəcana gəlmək üçün onların oda yaxınlaşmasına ehtiyac yoxdur. Od uzaq məsafədən – bəzi hədislərdə deyildiyi kimi bir illik məsafədən nərə çəkər.
3. Bu yandıran oda “təğəyyüz” (qəzəb) də deyilir. Bu söz insanın qəzəblə nərə və fəryad çəkdiyi halına deyilir.
4. Ayədə cəhənnəm atəşinin “zəfiri” olmasından söz açılır. “Zəfir” insanın nəfəsini dərindən köksünə çəkdiyi və qabırğalarının yuxarı qalxdığı hala bənzəyir.

Günahkarları cəzalandırılma səbəbləri

Sual : Allahın hər şeydən ehtiyacsız, heç bir gücə tabe olmadığı halda niyə günahkarları cəhənnəmə atır? Bu işdə hədəf nədir?
Qısa cavab:

Bəşərin dünyadakı əməllərinin bir sıra qaçılmaz və ayrılmaz təsirləri vardır. Cəza və mükafatlar bizim əməllərimizin yaratdığı nəticə, rəftarlarımızdan doğan bilavasitə təsirlərdir. Bu üzdən gileylənib etiraz etməyə heç bir haqqımız yoxdur. İkincisi, Qiyamət gününün mükafat və cəzaları səmavi qanunların icrasını gerçəkləşdirir. Allah-Taala öz qəti və dəyişməz vədləri ilə bəndələrini yaxşı və xeyirxah işlərə dəvət edir, onları pis işlərdən çəkindirir. Burada pozuntu və ləğv ehtimalı olarsa, öz tərbiyəvi təsirini tamamilə itirər.

İlahi əzab və seyid günahkarlar

Sual : Peyğəmbərin (s) nəslindən olan günahkarlar ilahi əzabdan kənarda qalacaqlarmı?
Qısa cavab:

Hədislərin birində rəvayət olunur ki, Böyük Allah Həzrət Fatiməni və övladlarını Qiyamət günü cəhənnəm atəşindən saxlayacaq. Əgər bu hədisdə onların müxtəlif günahlara batdıqları halda, hətta kafir və müşrik olduqları halda Qiyamət günü ilahi əzabdan amanda qalacaqlarının nəzərdə tutulduğunu güman etsək, böyük səhvə yol vermişik. Bu tərzi-təfəkkür İslam dininin meyarlarına tamamilə ziddir.

Əzabın şiddəti

Sual : İlahi əzabın şiddəti Quran və hədislərdə necə təsvir olunur?
Qısa cavab:

Quran ayələrində həmin gün ilahi əzabın şiddəti iki qısa cümlə ilə ifadə olunur. Ayədə deyilir:

 “O gün pərvərdigar onu elə əzaba düçar edəcək ki, heç kim Onun (Allahın) əzabı kimi əzab verə bilməz! Və heç kim Onun kimi zəncirləyə bilməz.”

Onun zəncir və bəndlərinin, əzab və cəzalarının misli bərabəri yoxdur. Çünki onlar bu dünyada Allahın məzlum bəndələrini bacardıqları qədər zəncirləyib çəkir, ən ağır işgəncələrə məruz qoyurdular.
 

İlahi əzabın mahiyyəti

Sual : Allah niyə insanları cəzalandırır?
Qısa cavab:

Sözsüz ki, təlim və tərbiyə üçün iki – həvəsləndirici və çəkindirici – amil olmalıdır.

Cənnət və cəhənnəm də həqiqətdə bu iki qüvvə hökmündədir. Cənnət haqq yolçularının özünə doğru səsləyir. Onları ibadət və itaətə sövq edir. Cəhənnəm onları düz yoldan azmaqdan, Allahın fərmanlarından boyun qaçırmaqdan saxlayır. Söz yox ki, onların hər ikisi zəruridir.
Əlbəttə, Allah-Taala mükafat və hərəkət verici qüvvəyə daha çox əhəmiyyət vermişdir. Belə ki, hər yaxşı iş üçün ən azı 10 bərabər mükafat verir. Amma pis işə görə bir dəfədən artıq cəzalandırmır.

Cəzanın ağırlığı

Sual : Cəhənnəm əzabı nə dərəcədə ağırdır?
Qısa cavab:

Quran ayəsindən aydın olur ki, haqq dəvəti müxalifətçilərinin və zülmkarların cəzası o qədər ağırdır ki, yer üzündə olan şeyləri hamısı və həmçinin onun misli onların olsa, hamısını özlərini xilas etmək üçün verməyə hazırdırlar.

Əbədi cəza

Sual : Məhdud günahın qarşılığında əbədi cəza necə ədalətli sayıla bilər?
Qısa cavab:

Zaman baxımından günahla cəza arasında heç bir mütənasiblik yoxdur. Əksinə, onlar keyfiyyət baxımından uyğun olmalıdır. Yəni, müddətinə görə cəza növü günahın kəmiyyəti ilə deyil, keyfiyyəti ilə ölçülür. Məsələn, bir şəxs bir göz qırpımında bir insanı qətlə yetirə bilər. Belə bir şəxs bəzi ölkələrin qanunvericiliyinə görə ömürlük həbsə məhkumdur. Bu hadisədə günahın baş vermə müddətinin, yəni kəmiyyətinin bir neçə saniyəlik olduğunu görürük. Halbuki, onun cəzası bəzən 80 il həbslə yekunlaşa bilər.
 

Zəqqum

Sual : Zəqqum ağacı dedikdə nə nəzərdə tutulur?
Qısa cavab:

Bəzi təfsir alimlərinin nəzərinə əsasən, zəqqum Təhamə ərazisində bitən xırda yarpaqlı, acı və pis qoxulu bir bitkinin adıdır və müşriklər bu bitkini tanıyırdılar. Quran ayəsində deyilir ki, “O elə bir ağacdır ki, Cəhənnəmin lap dibindən baş qaldırar.”
 

Zəri

Sual : “Zəri” dedikdə nə nəzərdə tutulur?
Qısa cavab:

Zərinin həqiqəti barədə təfsir alimləri arasında müxtəlif fikirlər var. Bəzilərinə görə “zəri” yerə yapışan tikan növüdür. Lüğətçi Xəlil “zəri” barədə yazır: “Zəri dəniz dibində yetişən yaşıl və pis qoxulu yosundur.” Hədisdə isə deyilir: “Zəri cəhənnəm atəşində kol kimi bir şeydir.”

Mələklərin qınağı

Sual : Müşriklərin qarşılaşdığı ilk cəza nədir?
Qısa cavab:

Quran ayəsinə görə onlar ilk öncə canlarını almağa gələn mələklərin “haradadır Allahın yerinə pərəstiş etdikləriniz?” deyə suallarına tuş gələcəklər. İlk baxışda ayə mələklərlə kafirlərin sual-cavabından xəbər verir. Amma həqiqətdə bu onlar üçün mənəvi bir cəzadır.
 

Allahın sükutu

Sual : Allahın susması günahkarlar üçün ağır əzabdır?
Qısa cavab:

Ayələrə görə Allah əhdləşmələrini pozan şəxslərlə Qiyamət günü danışmayacaq, onlar lütf nəzəri ilə baxmayacaq, onları günahdan paklamayacaqdır. Çünki digər ayələrdən məlum olur ki, o biri dünyada ən böyük ilahi nemətlərdən biri də Allahın inanclı insanlarla lütfkarlıqla söhbət etməsidir.

Böyük atəş

Sual : Böyük atəş nə deməkdir?
Qısa cavab:

Bəzi təfsirçilərə görə böyük atəş dedikdə cəhənnəmin ən aşağı mərtəbəsi, “əsfəlus-safilin” nəzərdə tutulur. Ora ən bədbəxt və ən inadkar insanların məkanıdır. Onların cəzaları ən ağır və ən dəhşətli əzab olmalıdır.

 

Şəfaətçilər

Sual : Qiyamət günü şəfaətçilər neçə qrupdur?
Qısa cavab:

Quran ayələrindən və çoxsaylı hədislərdən aydın olur ki, qiyamət günü şəfaət edənlər müxtəlif olacaqlar. Hədislərdə bu məsələyə geniş yer verilib. Sayca az olmayan bu hədislərə nəzər saldıqda şəfaətçilər arasında Məhəmməd peyğəmbəri (s), digər peyğəmbərləri, mələkləri, imamları və onların həqiqi davamçılarını, şəhidləri, alimləri, Quranı və ibadətləri onların arasında görə bilərik.

 

Pakların aqibəti

Sual : Qurani-kərim pak insanların Qiyamət günündəki taleyini necə bəyan edir?
Qısa cavab:

Qurani-Kərimin bir çox ayələrində pərhizkar insanların axirətdəki həyatı təsvirə çəkilir. Bəzi ayələrdə pərhizkarların daxil olacaqları əbədi cənnət bağlarından, orada ağacların altından axan çaylardan və orada onların istədikləri hər bir şeyin olmasından söhbət açılır. Digər ayədə bundan daha dolğun təsvirə rast gəlirik: “Orada ürəklərin istədiyi və gözlərin ləzzət aldığı (hər) şey hazırdır.“

 

Quranda təfəkkür və dərin düşüncənin əhəmiyyəti barədə

Sual : Quranda təfəkkür və dərin düşüncənin əhəmiyyəti necə qeyd edilib?
Qısa cavab:
Allah-taala “Bəqərə” surəsində ilahi ayələrin nazilolma səbəbi kimi dərin düşüncə, ağıl və təfəkkürü göstərir. Bir sıra Quran ayəsi məzəmmətedici tərzdə, ağıl və düşüncədən faydalanmadıqları üçün insanları hesaba çəkir. Quran buyurur: Allah ağıl qüvvəsini insanların ixtiyarında qoydu ki, həqiqətlərin dərkində ondan yararlansın. Əks təqdirdə, məzəmmət olunacaq. Quran insan ağıl və zəkasını başlıca bilik qaynaqlarından sayaraq, hamını bir nəfər kimi bütün məsələlərdə dərin düşüncəyə, fikir yürütməyə dəvət edir.

Quranın fitrət və vicdanı bilik qaynağı kimi tanıtdırması

Sual : Görəsən, Qurani-kərim fitrət və vicdanı bilik (qazanma) qaynağı kimi təqdim edirmi?
Qısa cavab:
Allah-taala “Şəms” surəsində insan nəfsinə xeyir və şərin ilham olunmasından xəbər verir, eyni halda əxlaqi vicdanın ilhamverici qaynağına, insanın günah və təqvanı dərk etməsinə işarə edir. “Ənbiya” surəsində də bütpərəstlərin özlərinə qayıtmasına, müşrikcəsinə pərəstişlərinə yenidən baxmalarından xəbər verir. Habelə, “Loğman”, “Ənkəbut”, “Bəqərə” və “Rum” surələrində eyni məna təqib edilir.

Quran nöqteyi-nəzərindən insan əməllərinin əxlaqa təsiri

Sual : Görəsən, insanın əməlləri onun əxlaqına təsir edirmi? Əgər belədirsə, Quran baxımından insanın əməlləri əxlaqına necə təsir qoyur?
Qısa cavab:
İnsanın əməlləri və əxlaq qarşılıqlı təsirə malikdir. Bəzi ayələrdə bu məqama işarə edilib. O cümlədən, “Mutəffifin” surəsinin 14-cü ayəsində çəkidə az satmağa işarə edilib və bu, insanın ruh və qəlbinə pas salır:

 “كَلاّ بَلْ رانَ عَلَى قُلُوبِهِمْ ما كانُوا يَكْسِبُونَ”.


“Onların (az satanların) düşündüyü kimi deyil, əksinə, əməlləri pas olaraq qəlblərinə hopub”.


Quranın buyurduğuna əsasən, bəzən pis bir işin təkrarı insan nəzərində gözəlləşməsinə səbəb olur. “Tövbə” surəsinin 103-cü ayəsində də, zəkatın əxlaqi və mənəvi təsirlərinə işarə edilib. Ayədə buyurulur:


“تُطَهِّرُهُمْ وَ تُزَكِّيْهِمْ بِها”


“Sən bu işinlə onları paklaşdırır və inkişaf etdirirsən”.

QURAN BAXIMINDAN ELMİN ƏHƏMİYYƏTİ

Sual : Qurani-kərimin ayələrində elmin əhəmiyyəti necə bəyan olunur?
Qısa cavab:
Qurani-kərimdə elm öyrənməyin, mərifət kəsb etməyin əhəmiyyətini göstərən bir çox ayələr vardır; “Talaq” surəsində kainatın yaradılış hədəfi kimi elm və bilik, “Bəqərə” surəsində isə peyğəmbərlərin gəlişinin məqsədi kimi təlim-tərbiyə göstərilir.
Eyni məna “Ali-İmran” və “Cumə” surələrində də gəlib. Bundan əlavə “Qəsəs” və “Muhəmməd (s)” surələrinin bəzi ayələrində Quranın nazilolma səbəbi kimi təfəkkür etmək, ibrət götürmək qeyd edilib. Hətta, “İsra” surəsində deyilir ki, İslam peyğəmbərinin (s) merac səfəri elm və mərifət məqsədi daşıyırdı. Həmin məna “Nəcm” surəsində də təkrar edilib.

Quran nöqteyi-nəzərindən insan əməllərinin əxlaqa təsiri

Sual : Görəsən, insanın əməlləri onun əxlaqına təsir edirmi? Əgər belədirsə, Quran baxımından insanın əməlləri əxlaqına necə təsir qoyur?
Qısa cavab:
İnsanın əməlləri və əxlaq qarşılıqlı təsirə malikdir. Bəzi ayələrdə bu məqama işarə edilib. O cümlədən, “Mutəffifin” surəsinin 14-cü ayəsində çəkidə az satmağa işarə edilib və bu, insanın ruh və qəlbinə pas salır:

 “كَلاّ بَلْ رانَ عَلَى قُلُوبِهِمْ ما كانُوا يَكْسِبُونَ”.


“Onların (az satanların) düşündüyü kimi deyil, əksinə, əməlləri pas olaraq qəlblərinə hopub”.


Quranın buyurduğuna əsasən, bəzən pis bir işin təkrarı insan nəzərində gözəlləşməsinə səbəb olur. “Tövbə” surəsinin 103-cü ayəsində də, zəkatın əxlaqi və mənəvi təsirlərinə işarə edilib. Ayədə buyurulur:

“تُطَهِّرُهُمْ وَ تُزَكِّيْهِمْ بِها”


“Sən bu işinlə onları paklaşdırır və inkişaf etdirirsən”.

QURAN BAXIMINDAN ELMİN ƏHƏMİYYƏTİ

Sual : Qurani-kərimin ayələrində elmin əhəmiyyəti necə bəyan olunur?
Qısa cavab:
Qurani-kərimdə elm öyrənməyin, mərifət kəsb etməyin əhəmiyyətini göstərən bir çox ayələr vardır; “Talaq” surəsində kainatın yaradılış hədəfi kimi elm və bilik, “Bəqərə” surəsində isə peyğəmbərlərin gəlişinin məqsədi kimi təlim-tərbiyə göstərilir.
Eyni məna “Ali-İmran” və “Cumə” surələrində də gəlib. Bundan əlavə “Qəsəs” və “Muhəmməd (s)” surələrinin bəzi ayələrində Quranın nazilolma səbəbi kimi təfəkkür etmək, ibrət götürmək qeyd edilib. Hətta, “İsra” surəsində deyilir ki, İslam peyğəmbərinin (s) merac səfəri elm və mərifət məqsədi daşıyırdı. Həmin məna “Nəcm” surəsində də təkrar edilib.