Böyük Mərcəyi-təqlid Ayətullah əl-uzma Məkarim Şirazinin dəftərxanasının rəsmi saytı

Böyük Mərcəyi-təqlid Ayətullah əl-uzma Məkarim Şirazinin dəftərxanasının rəsmi saytı

صفحه کاربران ویژه - خروج
ورود کاربران ورود کاربران

LoginToSite

Təhlükəsizlik sözü:

İstifadəçi adı:

Şifrə:

LoginComment LoginComment2 LoginComment3 .
əsasında düz
 

Ayrılıq günü (Yovmul-fəsl)

Sual : Nə üçün Qiyamət gününü “yovmul-fəsl” adlandırırlar?
Qısa cavab:

Qiyamət gününün adlarından biri də “yovm əl-fəsl”dir. Bəlkə də bu ona görədir ki, o gün haqqın batildən ayrıldığı gündür.

 

YOVMUL - VAQİƏ

Sual : Nə üçün Qiyamət gününə “yovmul-vaqiə” adı verilmişdir?
Qısa cavab:

Qiyamət gününün mütləq baş verəcəyinə görə onu Vaqiə adlandırmışlar. Bütün bunlar o böyük günün qəti və yəqini olmasından xəbər verir.

QİYAMƏTİN ADLARI

Sual : Quran Qiyamət gününü hansı adlarla yad edir?
Qısa cavab:

Qurani-Kərimdə qiyamətin müxtəlif adlarını görmək olar. O cümlədən, “Yovm əl-həsrəh”, “Yovm əl-muhasəbə”, “Yovm əl-məsələ”, “Yovm əl-vaqiə”, “Yovm əl-qariə”, “Yovm əl-racifə”, “Yovm əl-firaq”, “Yovm əl-hisab”, “Yovm əl-tənad”, “Yovm əl-əzab” və s.

Nida günü (Yovmut-tənad)

Sual : Nə üçün Qiyamət günü “yovmut-tənad” adlanır?
Qısa cavab:

“Ət-tənad” sözü “nida” kökündəndir və səsləmək deməkdir. Təfsirçilər qiyamət gününə “Yovm ət-tənad” adının verilməsi haqda müxtəlif izahlar vermişlər. Misal üçün bu ad cəhənnəm əhlinin cənnət əhlini səslədiyinə görədir. Yaxud da bu ad insanların bir-birlərini çağırdıqlarına və bir-birlərinə pənah apardıqlarına və bir-birlərindən yardım istədiklərinə görədir.

Həsrət günü

Sual : Nə üçün qiyamət günü “Həsrət günü” adı ilə adlandırılmışdır?
Qısa cavab:

Quranda da Qiyamət günü “Həsrət günü” adı ilə adlandırılmışdır. Çünki müqəssir insanlar həmin gün özlərini əbədi həyat qarşısında ən pis şəraitdə görürlər. Halbuki bir neçə gün səbirli olmaqla, nəfslə mübarizə etməklə, cihad və fədakarlıqla həyatlarını iftixarlı və səadət dolu bir həyata çevirə bilərdilər. Hətta xeyirxah insanlar üçün də təəssüflü gündür. Ona görə təəssüf edirlər ki, nə üçün daha çox xeyir işlər görmədik?!

Əşratus-saə

Sual : Qiyamətin əlamətlərindən biri sayılan “Əşratus-saə” hansı əlamətlərə deyilir?
Qısa cavab:

“Əşrat əs-saə” Qiyamətin yaxınlaşmasını göstərən əlamətlərə deyilir. Bir çox təfsir alimlərinə görə “Məhəmməd” surəsindəki “Əşrat əs-saə” ifadəsində İslam peyğəmbərinin (s) gəlişi nəzərdə tutulur. Bu ifadə üçün digər təfsirlər də mövcuddur. Hədislərdə də bu haqda müxtəlif izahlar nəql olunur. Məsələn, peyğəmbərdən (s) nəql olunur ki, “Əşrat əs-saə” yəni qiyamətin əlamətləri elmin bitməsi, cəhlin aşkar olması, şərab içilməsi və zinanın çoxluğudur.”

YOVMİDDİN

Sual : Nə üçün Qiyamət gününə "yovmiddin" (Din günü) deyilir?
Qısa cavab:

Bu, ona görədir ki, həmin gün “cəza” günüdür. “Din” sözünün lüğəvi mənası da “cəza”dır. Qiyamət günü həyata keçiriləcək cəza və mükafat məsələsi ən aydın məsələdir. Həmin gün əməllərin üzərindən pərdələr kənara çəkilər. Əməllər dəqiqliklə hesablanar.

 

YOVMUS-SAƏ

Sual : Nə üçün Qiyamət gününə "yovmus-saə" deyilmişdir?
Qısa cavab:

Səbəbi bu ola bilər ki, “saə” sözü əslində zamanın qısa bir anı və yaxud tez keçən anlara deyilir və qiyamət də qəfil və ildırım sürəti ilə baş verir.

ALLAHIN XİTABI

Sual : Qiyamətə daxil olarkən Allah müşriklərə necə xitab edəcək?
Qısa cavab:

Quran ayəsində qeyd olunur ki, onlara belə xitab olunacaq: “Həqiqətən Bizim yanımıza sizi yaradılışın əvvəlində (dünyada) yaratdığımız kimi tək gəldiniz. Və sizə əta etdiklərimiz mal-dövləti arxada qoydunuz. Öz taleyinizin təyinində şəriklər güman etdiyiniz və öz şəfaətçiləriniz bildiyiniz bütləri sizinlə görmürük! Güman etdiyiniz hər şey məhv olmuş və itmişdir."

MÜŞRİKLƏRİN PEYMANINI POZMAQ

Sual : Əhdə vəfa etməyin vacibliyini nəzərə alaraq nə üçün Allah-taala Quranda müşriklərlə olan sazişi bir tərəfli şəkildə pozmaq əmri verir?
Qısa cavab:

Əvvəla sazişin pozulması müqəddiməsiz olmamışdır. Müəyyən əlamətlərə görə onlar özləri əhd-peymanı pozmuşdular.
İkincisi, xüsusi şərait altında hər hansı bir tayfaya və yaxud millətə güclə qəbul etdirilən sazişlər çarəsizlik üzündən qəbul olunursa, hakimiyyət və güc əldə etdikdən sonra onları bir tərəfli şəkildə ləğv etməkdə bir qəbahət yoxdur. Bundan əlavə, görürük ki, müşriklərlə sazişin ləğvi qəflətən baş vermədi. Onlara dörd ay möhlət verildi və bununla da onlara daha çox fikirləşmək fürsəti verildi ki, bəlkə geridə qalmışlığa, cahilliyə və xəbisliyə səbəb olan bu xurafatlardan əl çəksinlər.

 

ŞİRKİN İNKARI

Sual : Müşriklərin onlara qarşı yürüdülən ittihamla bağlı ikili cavablarını necə izah etmək olar?
Qısa cavab:

Bu, eynilə cinayət törətmiş şəxslərin davranışı kimidir. Onlar istintaqın ilk dəqiqələrində hər şeyi, hətta öz dostları ilə tanışlığını rədd edirlər.
Amma cinayətlə bağlı faktları və canlı şahidləri ona təqdim edərkən məsələnin kifayət qədər aydın olduğunu və inkar üçün heç bir yol qalmadığını başa düşürlər. Bu ehtimal da var ki, şirki inkar edənlər özlərinin həqiqətən müşrik olduqlarına inanmırlar. Misal üçün xristianlar üç tanrıya inanır və eyni halda özlərini təkallahlı sanırlar.   

 

YOVMUL-ƏZİFƏH

Sual : Nə üçün Qiyamət gününə "yovmul-əzifəh" deyilir?
Qısa cavab:

“Əzifəh” sözü mənası vaxt darlığına dəlalət edən “əzəf” sözündən götürülmüşdür. Təbii ki, “yaxın olmaq” mənasını da daşıyır. Qiyamət günü yaxın olmasına və vaxtının dar olmasına görə belə adlanmışdır.

 

YOVMUL- CƏM

Sual : Qiyamət gününün “yovmul-cəm” adlandırılmasının səbəbi nədir?
Qısa cavab:

Ayənin zahiri mənasından belə başa düşülür ki, ad qoymanın səbəbi o böyük gün bütün məxluqların birincidən axırıncıya qədər toplaşmasıdır.

 

YOVMUT-TƏLAQ

Sual : Qiyamət gününün "yovmut-təlaq" adlandırılmasının səbəbi nədir?
Qısa cavab:

Ayəni belə təfsir etmək olar ki, bu ad qiyamət günü baş verəcək görüşlərdən xəbər verir: bəndələr pərvərdigarları ilə, keçmiş nəsillərlə gələcək nəsillər bir-biri ilə, haqq və batil rəhbərləri öz davamçıları ilə, təkəbbürlü güclülər zəiflərlə, zalımlar məzlumlarla və s.

 

GÖZLƏRİN NURU

Sual : “Səcdə” surəsində “Qurrətu əyun” ifadəsində məqsəd nədir?
Qısa cavab:

“Gözlərə işıq gətirən” ifadəsi axirət günü saleh insanlara veriləcək nemət və mükafatların son dərəcə nəhəng olmasından xəbər verir. Ələlxüsus, “nəfs” sözünün mənfi düzümdə ümumi isim formasında işlənməsi külli məna daşıyır və hamıya, hətta müqərrəb mələklərə və pərvərdigarın övliyalarına da şamil olur.
 

CƏNNƏT ŞƏRABI

Sual : Cənnət şərabı nə deməkdir?
Qısa cavab:

Ayələrin birində bu şərab “Təhur şərab” adlandırılır.
Digər ayədə təkid olunur ki, bu şərab saf, qatışıqsız, ləzzətli, başağrı verməyən, sərxoşluq gətirməyən, ağlı pozmayan bir şərabdır.
Başqa bir ayədə buyurur: "Onlara (isidən və xoş əhval ruhiyyə gətirən) zəncəfil qatılmış camdan içirdərlər."


 

CİSMANİ LƏZZƏTLƏR

Sual : Qurani kərim dünyanın bəzək-düzəyini tənqid etdiyi halda nə üçün möminlərə onunla bağlı vəd verir?
Qısa cavab:

Əgər Allah bu dünyanın bər-bəzəyini tənqid edirsə, bu, ona görədir ki, bu dünyanın məhdudiyyətləri belə bir həyata çatmağın müxtəlif zülm və haqsızlıqlarla və ondan bəhrələnməyin  isə qəflət və xəbərsizliklə yanaşı olmasına səbəb olur. Amma o dünyada imkanlar çox geniş olduğundan bu zinətləri əldə etmək insanlar üçün heç bir problem yaratmır, ayrı seçkiliyə, kiminsə haqqının tapdalanmasına səbəb olmur, kin və nifrət yaratmır və mənəviyyatla dolu olan mühitdə insanı Allahdan qafil etmir. Onu qorumağa və mühafizə xidmətinə ehtiyac duyulmur, rəqiblər paxıllıq törətmir, təkəbbür və lovğalığa bais və Allahdan və onun xəlqindən ayrı düşməyə səbəb olmur.

 

DƏLİL VƏ HÖCCƏTİN TAMAMLANMASI

Sual : Allah Qiyamət günü günahkarlara öz dəlilini necə tamamlayır?
Qısa cavab:

Quran ayəsində Allah-taala onlara məzəmmət edici sözlərlə xitab edir:
“Məgər Mənim ayə və nişanələrim həmişə sizə oxunmurdu və siz həmişə onları təkzib və inkar etmirdiniz?”

Növbəti ayədə cəhənnəmlik günahkarlar birmənalı şəkildə etiraf edirlər ki, Allah tərəfindən dəlil tamamlanmışdır, biz öz əlimizlər özümüzü bədbəxt etmişik. Etiraf edirik ki, azğın tayfa idik.
 

HƏZRƏT ƏLİNİN (əleyhis-salam) VİLAYƏTİ HAQDA SORĞU -SUAL

Sual : Qiyamət günü Həzrət Əlinin (əleyhis-salam) vilayəti haqda sorğu-sual olacaqmı?
Qısa cavab:

Şeyx Tusi “Əmali” kitabında nəql edir ki, Siratın üzərindən heç kəs keçə bilməz. Yalnız o kəslər keçər ki, əllərində Əlinin (əleyhis-salam) vilayəti həkk olunmuş vəsiqə olsun. Bir çox əhli-sünnət kitablarında da İbn Abbasdan, Əbu Səid Xudridən, onlar da peyğəmbərdən (sallallahu əleyhi və alih) nəql olunur ki, ayədə Əli ibn Əbu Talibin vilayətindən sorğu-sual olunacağından söhbət gedir. 

” ”QARİƏ SÜRƏSİNİN AYƏLƏRİNDƏ QİYAMƏTİN TƏSVİRİ

Sual : Qurani-kərimin “Qariə” surəsinin 1-5-ci ayələrində Qiyamət necə təsvir olunur?
Qısa cavab:

Sözü gedən ayələrdə qiyamət günü belə təsvir olunur: “Döyəcləyən hadisə! Nə qədər döyəcləyən hadisə! Sən nə bilirsən ki, o döyəcləyən (dəhşətli) hadisə nədir? O gün insanlar kəpənək kimi (ətrafa) səpələnər. Dağlar didilmiş rəngarəng yun kimi havada parça-parça olacaqdır.”

ƏMƏLLƏRİN DƏYƏRİ

Sual : Qiyamət günü bütün xeyir əməllərin dəyəri eyni olacaqmı?
Qısa cavab:

Hədislərdə bir sıra xeyir əməllərin üzərində daha çox təkid olunur və onlar Qiyamət günü əməl tərəzisinin çəki vahidi adlandırılır. Hədislərin birinə görə Allah Qiyamət günü əməl tərəzisini “La İlahə illəllah” cümləsi ilə ağır edəcəkdir. Digər bir hədisə görə əməl tərəzisində Məhəmməd və Ali-Məhəmmədə salavat göndərməkdən ağır bir əməl yoxdur.

HESAB ÇƏKƏRKƏN SÜRƏT

Sual : Qiyamət günü əməllərin hesablanması hansı formada olacaq?
Qısa cavab:

Bir hədisə görə Allah-taala Qiyamət günü bəndələrinin hamısından bir qoyunun sağılacağı qısa bir müddətdə hesab çəkəcəkdir. Digər hədisdə deyilir: "Allah-taala bütün bəndələrinin hesabına bir göz qırpımında yetişəcəkdir."

ASAN HESAB -“HİSABUN YƏSİR”

Sual : Qurani-kərimdə “Hisabun yəsir” dedikdə nə nəzərdə tutulur?
Qısa cavab:

Məhəmməd peyğəmbərdən (s) nəql olunan hədisə görə Allah bu şərtlə asan hesab çəkər ki, səndən əsirgəyənə bəxşiş edəsən, əlaqəni kəsənlə əlaqə yaradasan və sənə zülm edəni əfv edəsən."

DÜNYANIN SONU

Sual : Dünyanın sonunda hər şeyin məhv olacağını nəzərə alaraq, Cənnət və Cəhənnəmin də məhv olacağı gözlənilirmi?
Qısa cavab:

Demək olar ki, həlak və ya məhv olmaq dünyaya və yer üzündə olanlara aiddir. Cənnət və Cəhənnəm isə bu dünyanın tərkib hissəsi deyildirlər ki, məhv olmağa məhkum olunsunlar. Onlar başqa bir dünyaya – axirət dünyasına aiddirlər. İstər cənnət və cəhənnəmin dünyanın daxilində olduğuna inanaq, istərsə də ondan kənarda olub, onu əhatə etməsinə etiqad bəsləyək.
 

HADİSƏLƏR

Sual : Qiyamət qopacağı zaman nə kimi hadisələr baş verəcəkdir?
Qısa cavab:

Quran ayələrinə görə Yer möhkəm bir-birinə çırpılıb parça-parça olacaq.

Bir sözlə, bu ifadə dünyanın sonunda və axirətin başlanğıcında çoxsaylı zəlzələlərin və insanları sarsıdan hadisələrin baş verəcəyindən xəbər verir. Dağlar bir-birinə çırpılır, yerlə yeksan olur. Qiyamət gününün birinci mərhələsi sona çatdıqdan yəni - dünyanın viran olmasından sonra ikinci mərhələ başlayır. İnsanlar hamılıqla həyata qayıdır və İlahinin ədalət məhkəmsinə hazırlanırlar.
 

MƏHKƏMƏDƏN QAÇIŞ

Sual : Kimsə Allahın ədalət məhkəməsindən qaçmağa qadirdirmi?
Qısa cavab:

Quran ayəsində deyilir: “Ey insan və cin tayfaları! Əgər (ilahi cəzadan qaçmaq üçün) göylərin və yerin (əhatə) dairəsindən keçə bilsəniz, keçin (və Onun qüdrət dairəsindən çıxa bilsəniz, çıxın). (Lakin İlahi) bir qüdrət olmadan keçə bilməyəcəksiniz (ona da ki, malik deyilsiniz)!”

 

ƏMƏLLƏRİN MƏHVİ

Sual : Əməllərin dəqiq hesablanması bəzi əməllərin məhv olub aradan getməsilə necə bir araya gələ bilər?
Qısa cavab:

Ayələrdə insanın yaxşı və pis əməllərinin hər zərrəsini görməsi "ümumi qanun" şəklindədir. Bilirik ki, hər qanunun istisna halları ola bilər. “Əfv”, “tövbə”, “əhbat” və “təkfir” ayələri də həqiqətdə bu ümumi qanunun müstəsna hallarıdır.
Həmçinin "Əhbat” və “təkfir” hallarında həqiqətdə tarazlıq, kəsr, azaltma baş verir. Bu, eynilə alınacaq və veriləcək borclar kimidir, bir-birindən çıxılır, azaldılır. İnsan bu tarazlığın nəticəsini görəndə həqiqətdə bütün yaxşı və pis əməllərini görmüşdür. Həmin sözü əfv və tövbə halları haqqında da demək olar. Çünki insanın ləyaqəti olmasa əfvə nail olmur. Tövbə də öz-özlüyündə xeyir əməllərdən biri hesab olunur.   


 

SƏLİM QƏLB

Sual : Qiyamət günü yeganə nicat mənbəyi olan “Səlim qəlb” nə deməkdir?
Qısa cavab:

Quran ayəsindən aydın olur ki, qiyamət günü "Qəlbi-səlim" yəni sağlam qəlbdən başqa bir şeyin faydası olmayacaq. “Səlim” sözü “səlamət” sözündən alınmış və hər hansı mənəvi xəstəlikdən, əxlaqi və əqidəvi azğınlıqdan uzaq olan qəlb mənasındadır. Əksinə müvafiqlər barəsində deyilir ki, Onların qəlblərində xəstəlik vardır, Allah da (inadkarlıqlarına görə) xəstəliklərini artırar. Səlim qəlbin nə olduğunu izah edən hədislər çoxdur. Onların birində deyilir ki, Səlim qəlb dünya sevgisindən salamat olan bir qəlbdir.

Səhifə sayı : 13