جايگاه «عبدالله بن سبا» در بين شيعيان؟

پایگاه اطلاع رسانی دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

صفحه کاربران ویژه - خروج
ورود کاربران ورود کاربران

ورود به حساب کاربری

کلمه امنیتی:

نام کاربری:

کلمه عبور:

برای استفاده از امکانات پایگاه ثبت نام کنید .
مرتب سازی بر اساس
 

جايگاه «عبدالله بن سبا» در بين شيعيان؟

پرسش : «عبدالله بن سبا» از چه جايگاهی در بین شیعیان برخوردار است؟
پاسخ اجمالی:

در تمام كتاب هاى شيعه بدون استثناء، «عبدالله بن سبا» لعن شده و از وى اعلام بيزارى شده است. كمترين سخنى كه درباره او در كتاب هاى «رجال» شيعه شده اين است كه "عبدالله بن سبا ملعون تر از آن است كه درباره او بحث شود".

پاسخ تفصیلی:

در طول تاریخ عده اي تلاش كرده اند تا «عبدالله بن سبا» را به شيعه بچسبانند، يا شيعه را به او بچسبانند(1) و او را به عنوان بنيانگذار مذهب تشيّع معرفى كنند. در چنين شرايطي بهترين راه براى شناسايى چنين شخصيتي، مراجعه به كتب شيعه است.

تمام كتاب هاى شيعه بدون استثنا او را لعن كرده و از وى بيزارى جسته اند، و كمترين سخنى كه درباره او در كتاب هاى «رجال» در ماده «عين» گفته اند و از شرح و بسط بيشتر در مورد او قناعت نموده اند اين جمله است كه: «عبدالله بن سبا اَلعَنُ مِن اَن يُذكَر»؛ (عبدالله بن سبا ملعون تر از آن است كه درباره او بحث شود!) در این باره می توان به كتاب رجال بوعلى و ديگر كتاب هاى رجال شيعه مراجعه کرد.(2)
از اين گذشته هيچ بعيد نيست «عبدالله بن سبا» و «مجنون بنى عامر» و «ابوهلال» و امثال آنها كه هر يك قهرمان داستانى محسوب مى شوند همه جزء خرافات و موهوماتى باشند كه افسانه نويسان آنها را در عالم خيال خلق كرده اند(3)، مطالعه تاريخ بنى اميّه و بنى عباس نشان مى دهد كه مردم در اواسط زمان آنها در ناز و نعمت عجيبى به سر مى بردند و طبيعى است هر اندازه زندگى مرفه تر و بساط عيش و نوش رنگين تر باشد، بازار جعليات و خيالبافى ها و افسانه سرايى ها رونق بيشترى به خود مى گيرد تا نازپروردگان و كسانى كه غرق در عيش و نعمتند سرگرمى فراوان ترى داشته باشند!(4)،(5)

پی نوشت:

(1). اين اتهام در كتاب هاى بسيارى آمده است: السنة و الشيعة، محمد رشيد رضا، دار المنار، 1366 قمری، چاپ دوم، ص 4. شمارى از مستشرقان هم طرفدار اين تهمتند. (التشيع و الإسلام، صدر، محمّد باقر، مركز شهيد صدر، قم‏، 1421 قمری، چاپ: اول، ص 9؛ الامام الصادق و المذاهب الاربعة، اسد حیدر، دار الکتاب الاسلامی، بیروت، 1425 قمری، چاپ اول، ج 36، ص 463؛ بحوث في الملل و النحل، سبحاني، جعفر، جامعه مدرّسين، قم، بی تا، چاپ سوم، ج 6، ص 107.

(2). تحرير الطاووسي، حسن بن زيد الدين صاحب المعالم، محقق: جواهري، فاضل، کتابخانه آية الله العظمى مرعشي نجفي، قم، 1411 ‍ قمری، چاپ اول، ص 328؛ الرجال، ابن داود، حلي، حسن بن عليّ بن داود، محقق / مصحح: بحرالعلوم، محمدصادق‏، دانشگاه تهران‏، تهران‏، 1342 شمسی، ‏چاپ اول،‏ ص 469؛ جامع الرواة و ازاحة الاشتباهات عن الطرق و الاسناد، مقدس اردبيلي، محمد بن علي، کتابخانه آیت الله مرعشي نجفي، قم، 1403 قمری، چاپ اول، ج 1، ص 485؛ طرائف المقال في معرفة طبقات الرواة الجزء، جابلقي علي أصغر، محقق: رجائي، سيد مهدي، کتابخانه آية الله العظمى مرعشي نجفي، قم، 1410 قمری، چاپ اول، ج 2، ص 96؛ معجم رجال الحديث،‏ موسوی الخویی، سید ابوالقاسم، مركز نشر الثقافة الاسلاميه‏، قم‏، 1372 شمسی، چاپ پنجم‏، ج 10، ص 192؛ إختيار معرفة الرجال‏، كشى، محمد بن عمر، محقق / مصحح: طوسى، محمد بن حسن / مصطفوى، حسن‏، مؤسسة نشر دانشگاه مشهد، مشهد، 1409 قمری، چاپ اول‏، ص 106.

(3). شخصيت «عبدالله بن سبأ» كه سيف بن عمر ترسيمش كرده را بسيارى از محققان موهوم مى دانند كه اصلاً وجود خارجى نداشت. جامع ترين تحقيق در اين زمينه توسط علّامه عاليقدر سيّد مرتضى عسكرى در كتاب «عبدالله بن سبأ» صورت گرفته است. بعضى از دانشمندان اهل تسنّن نيز عبد الله بن سبأ را يك شخصيت ساختگى و افسانه اى مى دانند از جمله دكتر طه حسين در الفتنة الكبرى، طه حسین، دارالمعارف، قاهره، بی تا، ج 2، ص 99؛ و دكتر على الوردى در كتاب وعّاظ السلاطين، الوردی، علی، دار کوفان، لندن، 1995، چاپ دوم، ص 98؛ اصول الاسماعيليه، السلومی، سلیمان عبدالله، دار الفضیله، ریاض، بی تا، ص 87.

(4). تحقيقات جالب و شگفت انگيزى كه اخيراً از طرف جمعى از دانشمندان ما درباره «عبدالله بن سبا»، يعنى همان كسى كه در تمام كتبى كه بر ضد شيعه نوشته شده و به عنوان پايه گذار اصلى تشيّع معرفى گرديده است، به عمل آمده، آنچه را كاشف الغطا در اينجا به عنوان احتمال ذكر نموده و با هوش سرشارى كه داشت به صورت «هيچ بعيد نيست» فرموده كاملاً به حقيقت پيوسته است. مخصوصاً در كتابى كه يكى از دانشمندان مشهور آقاى سيّد مرتضى عسكرى اخيراً به نام «عبدالله بن سبا» نگاشته و خوشبختانه به زبان هاى اردو و فارسى هم ترجمه گرديده است، حق مطلب به طرز شايسته اى ادا شده و پرده از قيافه ابهام آميز اين مرد افسانه اى - كه در طول سيزده قرن قهرمان اصلى داستان هاى مجعولى بر ضد شيعه بوده است - برداشته است. آقاى «عسكرى» در اين كتاب طبق يك روش صحيح كه شيوه هر محققى است براى كشف چهره واقعى اين مرد افسانه اى نخست از مدارك مشهور و معروفى مانند «كامل ابن اثير» و «تاريخ طبرى» و «ابن كثير» و «ابن عساكر» و «ذهبى» شروع به بررسى كرده و كوشش خود را براى پيدا كردن سرنخ اين داستان به كار انداخته است، او پس از تتبع و بررسى كامل به اينجا رسيده كه بيش از هزار سال است كه تمام اين مورخان داستان «عبدالله بن سبأ» و فعاليت هاى او را از شخصى به نام «سيف بن عمر» نقل كرده اند، منتها بعضى مانند «طبرى» بدون واسطه از او نقل كرده و عدّه ديگرى از نويسندگان ديروز و امروز به وسيله «طبرى» يا بعضى از مورخان ديگر كه در بالا ذكر شد، اين داستان را نقل نموده اند.

(5). آيين ما(اصل الشيعة)، كاشف الغطاء، محمد حسين، مترجم: مكارم شيرازى، ناصر، مدرسه امام على بن ابى طالب(عليه السلام)‏، قم‏، 1388 شمسی، چاپ اول‏، ص 100.

تاریخ انتشار: « 1396/12/23 »
فهرست نظرات
*متن
*کد امنیتی http://makarem.ir
تعداد بازدیدکنندگان : 252