رحلت یا شهادت امام حسن عسکری(ع)؟

پایگاه اطلاع رسانی دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

صفحه کاربران ویژه - خروج
مرتب سازی بر اساس
 

رحلت یا شهادت امام حسن عسکری(ع)؟

پرسش : گزارشات تاريخی دليل و نحوه رحلت امام حسن عسکری(ع) را چگونه منعکس نموده است؟
پاسخ اجمالی:

در این باره که آیا امام حسن عسكري(ع) به مرگ طبیعی بدرود حیات گفته و یا به شهادت رسیده؟ اختلاف نظر وجود دارد. برخی از علمای شیعه با استناد به این سخن امام صادق(ع) که فرمود: «مَا مِنَّا اِلَّا مَسْمُومٌ أَوْ مَقْتُولٌ»؛ حتی درباره امامانی که روایتی درباره شهادتشان در دست نیست، بر این باورند که خلفای جور، آنان را به شهادت رسانده اند. سوابق بازداشت امام حسن(ع)، وجود خطر از طرف حكومت، رحلت در سنین جوانی و این که حضرت یک شخصیت مخالف سیاسی به حساب می آمد، همگی می تواند مؤید شهادت ايشان باشد.

پاسخ تفصیلی:

رحلت امام عسکری(علیه السّلام) در هشتم ربیع الاول سال 260 بوده است. در این باره که آیا امام(عليه السلام) به مرگ طبیعی بدرود حیات گفته و یا به شهادت رسیده است؟ کماکان اختلاف نظر وجود دارد؛ گرچه بنا به نقل «طبرسی»، برخی از علمای شیعه با استناد به این سخن امام صادق(علیه السّلام) که فرمود: «مَا مِنَّا اِلَّا مَسْمُومٌ أَوْ مَقْتُولٌ»(1)؛ حتی درباره امامانی که روایتی درباره شهادتشان در دست نیست، بر این باورند که خلفای جور، آنان را به شهادت رسانده‌ اند.

البته روایتی درباره شهادت امام عسکری(علیه السّلام) در یکی از منابع تاریخی قرن ششم وجود دارد.(2) از این روی شهادت آن حضرت امری کاملاً محتمل است. سوابق بازداشت و خطری که همواره از طرف دستگاه حاکم متوجه جان حضرتش بود و این که حضرت یک شخصیت مخالف سیاسی به حساب می‌ آمد و نیز رحلت آن حضرت در سنین جوانی، همگی می‌ تواند مؤید شهادت باشد. از آنجا که امام یک چهره کاملاً شناخته شده در سامرا بود، هنگام رحلتش هاله‌ ای از غم و بهت‌ زدگی فضای «سامرا» را فرا گرفت. «احمد بن عبیدالله» در روایتی، این صحنه را چنین وصف کرده است: «وقتی امام عسکری(علیه السّلام) رحلت کرد، صدای شیون و فریاد همه جا را فرا گرفت. مردم فریاد می‌ زدند: «ابن الرضا» رحلت کرد. آنگاه برای تدفین آماده شدند، بازار به حال تعطیل درآمد. پدر من [وزیر معتمد عباسی]، بنی هاشم، شخصیت‌ های نظامی و قضایی و منشیان و مردم به سوی جنازه هجوم آوردند، آن روز در «سامرا» قیامتی برپا بود.(3)

با حضور امام(علیه السّلام) و پدرش - به مدت حداقل 17 سال - در سامرا، نه تنها مردم جذب آنان شده بودند؛ بلکه بسیاری از شیعیان نیز بدین شهر هجوم آورده بودند. در چنین وضعیتی، طبیعی بود که هنگام رحلت آن حضرت، «سامرا» یکپارچه در ماتم فرو رود و در سوگ از دست دادن فرزند رسول خدا(صلّی اللّه علیه و آله) بی‌ تابی کند و عزا بگیرد.(4)

پی نوشت:

(1). بحار الأنوار، مجلسى، محمد باقر بن محمد تقى‏، محقق / مصحح: جمعى از محققان‏، دار إحياء التراث العربي‏، بيروت‏، 1403 ق‏، چاپ دوم، ج 50، ص 238؛ إعلام الورى بأعلام الهدى، طبرسى، فضل بن حسن‏، دار الکتب الاسلاميه‏، قم‏، 1414 ق، ص 349؛ فصول المهمة في معرفة الأئمة(عليهم السلام)، ابن صباغ مالكى، منشورات الاعلمی‏، تهران،‏ بی تا، ص 290.

(2). مجمل التواریخ و القصص، بهار، ملک الشعراء، کلاله خاور، تهران، 1318 ش، ص 458: «و گویند زهر دادنش».

(3). كمال الدين و تمام النعمة، ابن بابويه، محمد بن على‏، محقق / مصحح: غفارى، على اكبر، اسلاميه‏، تهران‏، 1395 ق‏، چاپ دوم‏، ج 1، ص 43؛ نور الأبصار في مناقب آل بيت النبي المختار(صلى الله عليه و آله و سلم‏)، شبلنجى، مؤمن بن حسن‏، المطبعة الیوسفیه‏، مصر‏، بی تا، ص 168؛ الغيبة للحجة، طوسى، محمد بن الحسن‏، محقق / مصحح: تهرانى، عباد الله، ناصح، على احمد، مکتبة نینوی، تهران، بی تا، ص 132.

(4). حیات فکری و سیاسی امامان شیعه(علیهم‌السلام)، جعفریان، رسول، موسسه انصاریان، قم، 1381 ش، چاپ ششم، ص 560.

تاریخ انتشار: « 1397/08/26 »
فهرست نظرات
*متن
*کد امنیتی http://makarem.ir
تعداد بازدیدکنندگان : 440