امام جواد(ع) در منابع تاريخی

پایگاه اطلاع رسانی دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

صفحه کاربران ویژه - خروج
ورود کاربران ورود کاربران

ورود به حساب کاربری

کلمه امنیتی:

نام کاربری:

کلمه عبور:

برای استفاده از امکانات پایگاه ثبت نام کنید .
مرتب سازی بر اساس
 

امام جواد(ع) در منابع تاريخی

پرسش : تاریخ تولد و زندگی امام جواد(علیه السلام) در گزارشات تاریخی چگونه بیان شده است؟
پاسخ اجمالی:

حضرت امام محمد تقي(ع) نهمین پیشوای شیعیان، فرزند امام رضا(ع)، در سال 195 هجری از مادری به نام «سبیکه» يا «خيزران» متولد شدند و پس از 25 سال، در آخر ذی قعده سال 220 هجری به شهادت رسيدند. مشهورترین لقب امام نهم، «جواد» و کنیه‌ اش «ابو جعفر» است. امام محمد تقي(ع) پس از شهادت پدر بزرگوارش در سال 203 هجري تا سال 220 هجري امامت شیعیان را بر عهده گرفتند.

پاسخ تفصیلی:

محمد بن علی بن موسی الرضا(علیهم السّلام) نهمین پیشوای شیعیان امامی مذهب، و از برگزیدگانبرای هدایت امّت نیای خویش می‌ باشد. مرحوم «کلینی»، «شیخ مفید» و «شیخ طوسی»، تولّد آن حضرت را در ماه رمضان دانسته‌ اند.(1)تولد آن حضرت را در پانزدهم رمضان(2) و شماری دیگر از مورخان،(3) آن را در نوزدهم ماه مزبور دانسته‌ اند. تولّد آن حضرت بدون تردید در سال 195 هجری بوده است.(4)
رحلت آن حضرت، به نقل «کلینی» و «شیخ طوسی» و «نوبختی»،(5) در آخر ذیقعده سال 220 هجری است.(6) «مسعودی» آن را در پنجم ذیحجه دانسته(7) و برخی منابع ششم ذیحجه را نقل کرده‌ اند.(8) مادر آن حضرت، «سبیکه» [سکینه] «نوبیّه»(9) و به روایت دیگر «خیزران» بوده که او را از خانواده امّ المومنین «ماریه قبطیه» دانسته‌ اند.(10) نام مادر آن بزرگوار، «ریحانه» نیز ذکر شده است، به نوشته «نوبختی» نام این بانو «درّه» بوده که بعدها او را «خیزران» خوانده‌ اند.(11)
مشهورترین لقب امام نهم، «جواد» است و القاب دیگری همچون: «زکی»، «مرتضی»، «قانع»، «رضی»، «مختار»، «متوکل»، «منتجب» نیز برای آن حضرت برشمرده‌ اند. کنیه‌اش ابو جعفر است که معمولاً در روایات تاریخی «ابو جعفر ثانی» ذکر می‌ شود تا با ابو جعفر اول، یعنی حضرت باقر(علیه السّلام) اشتباه نشود. عمر آن حضرت 25 سال بوده و پس از شهادت پدر بزرگوارش در سال 203 تا 220شیعیان را بر عهده داشته است.(12)

پی نوشت:

(1). الكافي، كلينى، محمد بن يعقوب بن اسحاق‏، محقق / مصحح: غفارى، على اكبر، آخوندى، محمد، دار الكتب الإسلاميه، تهران، ‏1407 ق، چاپ چهارم، ج 1، ص 492؛ الإرشاد في معرفة حجج الله على العباد، مفيد، محمد بن محمد، محقق / مصحح: مؤسسه آل البيت(عليهم السلام‏)، كنگره شيخ مفيد، قم‏، ‏1413 ق، چاپ اول، ص 297؛ تهذيب الأحكام، طوسى، محمد بن الحسن‏، محقق / مصحح: خرسان، حسن‏، دار الكتب الإسلامية‏، تهران، 1407 ق‏، چاپ چهارم‏‏، ج 6، ص 90.

(2). مسار الشيعة، مفيد، محمد بن محمد، كنگره شيخ مفيد، قم‏، 1413 ق، ‏چاپ اوّل‏، ص 7.

(3). اثبات الوصية، مسعودى، انصاريان‏، على بن حسين‏، منشورات رضی، قم، بی تا، ص 209؛ كشف الغمة في معرفة الأئمة، اربلى، على بن عيسى‏، محقق / مصحح: رسولى محلاتى، هاشم‏، بنى هاشمى‏، تبريز، 1381 ق‏، چاپ اول‏، ج 2، ص 343؛ روضة الواعظين و بصيرة المتعظين، فتال نيشابورى، محمد بن احمد، محقق: خرسان ، سید مهدی، مطبعة الحیدریه، نجف، 1386 ق‏، ص 289؛ إعلام الورى بأعلام الهدى، طبرسى، فضل بن حسن‏، دار الکتب الاسلاميه‏، قم‏، 1414 ق‏‏، ص 344؛ مناقب آل أبي طالب(عليهم السلام)، ابن شهر آشوب مازندرانى، محمد بن على‏، علامه‏، قم‏، 1379 ق، چاپ اول، ج 4، ص 379.

(4). در تواریخ النبی و الآل، شوشتری، محمد تقی، دار الشرافه، قم، 1416 ق، ص 38 به خطا آمده که «و کیف کان فلاخلاف فی سنته، سنة خمس و سبعین و مائة» که باید «خمس و تسعین و مائة» باشد.

(5). الکافی، همان، ج 1، ص 497؛ التهذیب، همان، ج 6، ص 90؛ فرق الشيعه‏، نوبختى، حسن بن موسى ‏، محقق: آل بحر العلوم، محمد صادق، بی جا، 1355 ق، ص 100.

(6). تنها در مروج الذهب، سال رحلت، 219 هجری ذکر شده که درست نیست. (مروج الذهب و معادن الجوهر، مسعودي، أبو الحسن على بن الحسين بن على، دار الاندلس، بیروت، 1385 قمری، ج 3، ص 464).

(7). اثبات الوصیه، همان، ص 220؛ مروج الذهب، همان، ج 3، ص 464.

(8). تاريخ بغداد، خطيب بغدادى، احمد بن على‏، محقق / مصحح: مصطفى عبد القادر عطا، دار الكتب العلميه، بيروت‏، 1417 ق، چاپ اول‏، ج 3، ص 55؛ در آنجا آمده است که حضرت در روز سه شنبه ششم ذی حجه سال 220 درگذشت.

(9). «نوبه» به سرزمینهای وسیعی كه واقع در جنوب مصر است اطلاق می‌شود، مردم آن نصرانی هستند و روایتی نیز از رسول خدا(صلّی اللّه علیه و آله) درباره خوبی مردم این دیار نقل شده است. (معجم البلدان، الحموى، شهاب الدين ابو عبد الله ياقوت بن عبد الله، بيروت، دار صادر، 1995میلادی، چاپ دوم، ج 5، ص 309).

(10). الکافی، همان، ج 1، ص 492؛ التهذیب، همان، ج 6، ص 90.

(11). فرق الشیعة، همان، ص 100.

(12). حیات فکری و سیاسی امامان شیعه(علیهم‌السلام)، جعفریان، رسول، موسسه انصاریان، قم، 1381 ش، چاپ ششم، ص 471.

تاریخ انتشار: « 1397/08/13 »
فهرست نظرات
*متن
*کد امنیتی http://makarem.ir
تعداد بازدیدکنندگان : 28