عدالت تسکین قلب ها

پایگاه اطلاع رسانی دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

صفحه کاربران ویژه - خروج
ورود کاربران ورود کاربران

ورود به حساب کاربری

کلمه امنیتی:

نام کاربری:

کلمه عبور:

برای استفاده از امکانات پایگاه ثبت نام کنید .
مرتب سازی بر اساس
 

عدالت تسکین قلب ها

پرسش : چرا حضرت زهرا فرمودند:تسکین قلب هاست؟
پاسخ اجمالی:

یاد شدن از عدالت به عنوان تسکین دهنده قلب ها در بیانات دیگر معصومین نیز مسبوق به سابقه است. این عدالت در زمینه خانواده زمینه شکل گیری احسان و درستکاری زن و مرد در حق هم را پدید می آورد، در حوزه اقتصاد موجب کاهش فاصله طبقاتی و تبعیض و ظلم در حق مردم و در سایر حوزه های اجتماعی و عمرانی زمینه ساز افزایش برکات و پدید آمدن آبادانی و اصلاح کار خلق و... می گردد و همه این موارد موجب اطمینان خاطر و تسکین دل ها می گردد.

پاسخ تفصیلی:

تعابیر زیبا از آثار عدالت

بعداز وفات پیامبر اکرم(صلیعلیه وآله) اتفاقاتی افتاد که منجر به ایرادای معروف بهفدکیه از سوی حضرت فاطمه زهرا(سلامعلیها ) شد. در یکی از فرازهای بسیار مهم اینآن حضرت درباره موضوع «عدل» می فرماید: «فَرَضَ اللَّهُ الْعَدْلَ تَسْکِیناً لِلْقُلُوب‏»(1)؛ (خداوندرا فریضه ای جهت تسکین قلب ها قرار داد). این سخن به چه معناست و عدل چگونه می تواند چنین اثر آرامش بخشی داشته باشد؟
پیش از پاسخ به این سوال باید این نکته را ذکر کرد که چنین توصیفی از عدل و عدالت، در بیانات قرآنی و حدیثی دیگر و با مضامینی مشابه، مسبوق به سابقه است. مثلا می بینیم که حضرت علی(علیه السلام)را آرامش بخش تر و گواراتر از نیازهای حیاتی ای همچون نوشیدن آب برای انسان تشنه می داند(2) و گسترش و اجرای آن را مایه سروراسلامی معرفی کرده است.(3) همچنین در بیانی دیگر از امام صادق(علیه السلام)شیرین تر از عسل و نرم تر از خامه و خوش بو تر از مشک معرفی شده است.(4) به نظر می آید این توصیفات برایبه خاطر جوانب مختلف و کارکردهای متنوع و اثرات پربرکت آن است. جوانب و کارکردها و آثاری که در بیانات قرآنی و حدیثی بسیار مورد توضیح و تاکید و تذکر قرار گرفته اند.
عدالت جنبه ها مختلفی دارد و به نظر می آید، «آرامش» مورد اشاره در آنفاطمی در تمامی این جنبه ها نمود دارد با این حال برجسته ترین آثار «آرامش» آن را می توان درخانوادگی واقتصادی یافت.

عدالت در حوزه خانواده

در حوزه خانه و خانواده و موضوعات مربوط به زنان، دستورات مختلفی برای رعایتدرصادر شده است. برای مثال در آیات 3، 4، 127 و 129نساء، هم دستور داده شده که حقوق مالی زنان بر اساسپرداخت گردد و هم در موارد تعدد زوجات، تصریح شده که اداره اقتصادی آنها نیز بایستی همراه باباشد. تاکید بر اجرای دقیقبه ویژه در این حوزه خاص تا آنجاست که اگر کسی امکان اجرای چنین عدالتی را نداشته باشد، از به همسری گرفتن بیش از یک زن نهی شده. این تاکید از آن روست که گرایش همسران به همدیگر را افزایش می دهد و موجب رشد مهر و محبت و اعتماد در میان آنها می گردد و در نتیجه پدید آمدن آرامش و ایثار را در فضای خانه شان تضمین می کند.در خانواده، زمینه شکل گیری احسان و درستکاری زن و مرد را در حق یکدیگر فراهم می کند و این موضوع نیز سهم بسزایی در تسکین یافتن دل های آنها در محیط خانه پیدا می کند.

عدالت در حوزه اقتصادی

اجرایدر زمینه مسائل اقتصادی از چیزهایى است که همه عاشق آن اند و نخستین شرط نظاماسلامى شمرده مى شود ولى کمتر کسى از حکمرانان و زمامداران تاریخ توانسته اند آن را اجرا کنند جز انبیاء و اوصیاء که همواره در خطگام برمى داشتند هرچند همیشه با موانعى روبرو بودند. با این که همه، آثار شوم ظلم و بى‏ عدالتى را مى دانند ولى از آنجا که رسیدن به‏ جاه و مقام و شهوات و ثروت ها از طریقکمتر میسر مى شود رو به ظلم و جور آورده و مطامع خود را گاهى با صراحت و گاهى حتى به نامپیگیرى مى کنند.(5) به هر حال برای اجرایدر حوزه اقتصادی، دستورهای اسلامی فراوانی در آیات و روایات بیان شده است.
برای مثال در7حشر می بینیم که با هدف تعدیل ثروت اقتصادی و گردش درست سرمایه و توزیع عادلانه ثروت و درآمدها، مصارف شش گانه ای برای «فئ» به عنوان یکی از مالیات های اسلامی وضع شده که در صورت اجرای صحیح و کامل،به همه مراکز و اقشار تعمیم می یابد و طعم شیرین آن را همه اقشارمی چشند یا مثلا در35اسرا، با بیان عاقبت خیر و نیکوی رعایتدر معاملات اقتصادی، بر لزوم رعایت آن تاکید شده است. از دیگر سو در بیاناتی از امام علی(علیه السلام)، رعایت انصاف وموجب رفع اختلاف و ایجاد الفت و آرامش(6) و دوام محبت بین مردمان(7) معرفی شده و حتی اجرای آن به عافیت و سلامتی تشبیه شده است.(8)
همه این تاکیدات به این خاطر است کهدر زمینه مسائل اقتصادى همیشه مهمترین مشکل جوامع انسانى بوده است و غالب جنگ ها و نزاع هاى خونین و بسیارى از مفاسد اجتماعى، به خاطر زیر پا گذاشتن این اصلو بروز مى کند. این مساله، موضوع بیشترین پرونده‏هاى دادگسترى ها را تشکیل مى دهد و به همین دلیل براى ایجاد صلح و صفا و نظم و آرامش و مبارزه با مفاسد اخلاقى و انواع انحرافات، باید نخست به سراغ احیاىرفت.(9) همگان اذعان دارند که فقداندرموجب می شود برخی افراد اقدام به جرایمی نمایند تا به زعم خودرا در حق خود اجرا کنند. پژوهش های محققین در حوزهشناسی و روانشناسی اجتماعی نیز بیانگر این حقیقت است که در محیط هایی که افراد احساسبیشتری را می نمایند آمار سرقت ها و جرائم نیز به شدت کاهش می یابد اما در محیط هایی که به افراد احساسمنتقل نشده آمار جرائم و ناهنجاری ها به شدت افزایش می یابد و افراد اقدام به سرقت، کم کاری و کاری شکنی می نمایند.(10) نتیجه اینکه با از بین رفتناقتصادی و گسترش ظلم و تبعیض، امنیت اجتماعی به گونه ای مورد تهدید قرار می دهد که آرامش قلب و اطمینان خاطری برای هیچ کس باقی نخواهند ماند.(11)

عدالت در دیگر حوزه های اجتماعی و عمرانی

علاوه بر بیانات دینی پیشین،مجید ومعصومین(علیهم السلام) سرشار از توصیفات و توصیه هایی است که بر آثار بسیار مثبت و آرامش آفرین اجرایدر حوزه های گوناگون اجتماعی و عمرانی، دلالت دارند. امام علی(علیه السلام) در بیانات متعددی،را مبنای پایداری جهان(12) و موجب افزایش برکات(13) و پدید آمدن آبادانی(14) و اصلاح کار مردمان(15) و به صلاح شدن امور خلق(16) و بی نیاز شدن مردم(17) می داند. شاید به خاطر همین آثار و ارزش ها و اهمیتشدن شان است که خداوند متعال درصریحا و مستقیما دستور به عدل می کند(18) و حضرت فاطمه زهرا(سلامعلیها) نیز آن را مایه آرامش و تسکین دل ها می داند.

پی نوشت:

(1).من لا يحضره الفقيه، ابن بابويه، محمد بن على‏، دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسين حوزه علميه قم‏، قم، 1413هـ.ق، ج ‏3، ص 568.

(2).الكافی، محمد بن يعقوب كلينى، محقق/مصحح: غفارى، على اكبر، آخوندى، محمد، دارالكتب الإسلامية، تهران‏، سال 1407هـ.ق، ج ‏2، ص 148.

(3).نهج البلاغه، شريف الرضى، محمد بن حسين‏، محقق/ مصحح: دکتر صبحي صالح، نشر هجرت‏، قم، 1414هـ.ق، چاپ اول، ص 436.

(4).الکافی، همان، ص 147.

(5).پيام امام اميرالمومنين(عليه السلام‏)، مکارم شیرازی، ناصر، دارالکتب الإسلامیه، تهران، 1386هـ.ش، چاپ اول، ج 15، ص 714.

(6).غرر الحكم و درر الكلم، تميمى آمدى، عبد الواحد بن محمد، دار الكتاب الإسلامي‏، قم، 1410هـ.ق، چاپ دوم، ص 88.

(7).همان، ص 58.

(8).نهج البلاغه، همان، ص 120.

(9).پيام امام اميرالمومنين(عليه السلام)، همان، ص 2، ص 345.

(10).روانشناسی اجتماعی، آذربایجانی، مسعود، پژوهشکده حوزه و دانشگاه، قم، 1387هـ.ش، ص 418.

(11).تفسير نمونه‏، مكارم شيرازى، ناصر، دار الكتب الإسلاميه، تهران، 1371هـ.ش، چاپ دهم، ج 5، ص 321.

(12).بحار الأنوار، مجلسى، محمد باقر بن محمد تقى‏، دار إحياء التراث العربی، بیروت، 1403هـ.ش، چاپ دوم، ج 75، ص 83.

(13).غرر الحكم و درر الكلم، همان، ص 297.

(14).همان، ص 688.

(15).همان، ص 35.

(16).همان، ص 298.

(17).الکافی، همان، ج 1، ص 542.

(18).«إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْل»: سوره نحل، آیه 90.

تاریخ انتشار: « 1397/05/17 »
فهرست نظرات
*متن
*کد امنیتی http://makarem.ir
تعداد بازدیدکنندگان : 50